74 



Encyclopsdis Lib. XII. 



An rpititus 

 crcjius lic 

 qiumus > 



An rpiriius 

 creaius l:t 



fenlilis > 



An (Vlrirus 

 crc.ltus lit 

 Ux loco i 



Qj.ia: fit 

 nobiliflima 

 prtipiietas 

 f|'irituj 

 <,rfati > 



abfoIiitc,velcoraparatc. Abfolutc,vt cft ctcatuta : & ita fpiri- 

 tus creatus rcalitcr cft compofuus. Comparatc , vel in oidiiie 

 fcu rclationc ad Dcum.& ita cjuoquc fpiritus crcatos cft com- 

 piiluus,vtpc.tc aL^us impuius .- vcl in ordine ad corpora, & ua 

 vcic dicitur (iniplcx .quia libcr cft abonini corporatura , (iuc 

 jlla lit cralVa ,fiuc fiibtilis. Falfum cnim cft, ciuod Platonici tH 

 reccntiorcsnonnullifjbulantur,fpifitushabcrccorporaa.-t!ie- 

 ria.vei acria, vcl ac^uca, vel tcrrca. Cilm cnim citia vllum or- 

 ganuai cdant aclioncs imiiiatctialcs.vt funt iinelligcie & vci- 

 lcnon potcft ficri,vt principio conftcnt maiciiali : quia ctte- 

 «flium .iiu.italc, non potcft cxcederc virtuttin principij (ui. 

 Hoc intcrim damus , (piritus crcatos poflc dici coipora rc- 

 fpcdlu Dci, hoc ncmpe (cnlu : quod non (int ita incorpotci, 

 vti Dcuscft incorpotcus. Dcinde (i corpus catachrcftice po- 

 natur pro rc cxiftente(quomodo TeitiiUianus contraPtaxcain 

 Dcum vocat corpus ) conccdcndum cft , fpirltus cicatos c(le 

 corpoia,id cft,(iibftantias veras & peifcdas.Vulgus cnim tem 

 pofitiuam vocat corpus : quia corpus vidctur ,itic6quc pro rc 

 ccrt.T hubctur. 



/ /. SpiriiHi cretitiu eflexpers magmtudinis &p.ir- 



tium. 



Intclligc magnitudincm illam fiue quantitatcm pr.-cdica- 

 mcntaIci-ii,noij tranfccndcntalcm ; cjuantitarem mclis lcu cx- 

 tcnfiuam, non virtutis fcu intcnduam ; dimcn(ionalcm,vt vur 

 cant.nnn pcrfcflionalcm. Itcni p.irtcs proprie diiHias , non lo- 

 gicasillas & ana!on;icas,vt (uiitgcnus &difftrcntia.Q_ui (en- 

 tcntia hunc in ii.odum probatur.Quantitas molis cft proprie- 

 tas cfll-ntialis fubftanti.T corporcx: i tpocc quaf fluit a matcria 

 crafsa. Deindc fpiiitus creatus non hahet fif^uiam ; c]ua; tft 

 cjualitas cx quantitate ncccflarita rcfultans. Tcrtitj fpiritus 

 creatus non eft cxtcnfus in longum.latum, & profunditm. Fft 

 enim indiui(ibilis & irapartibilis : vnde dicitur fe habcre in 

 modum pumfli. Dcniquc fi habcret partes proprie diAas, ha- 

 berct vel eftcntialcs, vel integtalcs liue mateiiales & quanti- 

 tatiuas. Non illasiquia non conftat cx mateiia & forma pro- 

 prie diiTbis.Non iftas ; quianon habet materiam.CJuodautcm 

 Scal. ex.-i,^^ feci.},. {^4. fpiritui crcato tribuit quantitatem & 

 fitruram, hoc fic accipiendum cft. In fpiritucteatolocum ha- 

 bct quantitas intclli^ibilis , vt intclledus in ipfo intclligit H- 

 nes fiiieterminoscflentiai^non autcm trinam dimenfioncin. 

 Deindc figura ibi nihil cft aliutl quam tcrminabilitas eficii- 

 i\x. Atque hoc fenfu ctiam accipicndus cft Eonauentura , qui 

 fcripfit librum de mcnfura anima;. 



// /. Spirhus creatHf per fe eFl in/e»/ihilif. 



Ratio eft : quia nihil per fe cft fcnfilc, ni(i corpus,aut acci- 

 dens cotporis. Deinde fubftantiaincorporea per fc ncque eft 

 vifibilis.ncquc audibilis, ncque oIfadilis,ncquc guftabilis,nc- 

 que tavftilis. Intetim ccrtum eft, fpiritum crcatum cfTc fenfi- 

 bilcm pcr accidens, id cft, ratione multorum eflcilotum, qux 

 pcr fc fub fenlum cadunt. 



7 f^. SpiritHS creatns eFI in loco intelligibili. 



Corpus cft in loco fcnfili ; fiuc cft in fpatio fuo c^>ttsiliHuis, 

 forfarailter,id cnizz, vt occupct atque rcplcat fpatium (ua: 

 ftibftantia: commenluratum. Spiritus crcatus cft in loco intcl- 

 ligibili;fiue «nnTwf cftinfpatio aliquo,id eft ita,vt non occupet 

 fiuercplcat fpatium.Occuparc autcm fiuc rcplcre (patium cft, 

 ita cflfe in loco,vt ibi non poflit cflc .iliud locatum : quo pafto 

 cantharus eft in mcnsa. Spiritus itaquc crcatus h.\ cft in loco, 

 vt non commenfuretur loco , nt-c in ipfo habeat (itum , nequc 

 fit in maiorc vel minorc loco. Porrt") Ipiritus crcatus non tan- 

 tiim cft in loco pcr contadum virtualcni, fiue applicationcm 

 virtutis ad locum,(iuc pcr pr.xfcr.tiam opcrationis ; fed ctiam 

 pcrdefinitioncm & dclignationcm cflentias.qu.x dum luc eft, 

 non potcft efle alibi.quippe finita. 



y. Intclle^m ejl nobiUJfima jfnritm creatiproprittai. 



Etenim crcatuia hac proptietatc pr.rdita rcliquis crc aturis 

 prxccllit, & ad Dci (imilitudincni accedit. Deindc intcllcL^tus 

 eft primum principium voluntatis. Siquidcm non volumus 

 nifl cognita,& pcrindc voi::mus prout cognofcimus. Vnde 

 dici folct : IntelleBm portat -volHntati bicernam. Et(i crgo vo. 

 iuntatc quoquc fpiritus ctcatus fupcret rcliquas ctcaturas , & 

 .'.d Dci fimilitudincmaccedat: tamcn primaiplius dignitas& 

 nobilitas pofitacflin intellcdu. Crterum intcllcclus com- 

 prchendit fub fc & facultatcm fcu potcntiam intelligendi,& 

 ipfam aiftioncm fcu ac^um ,qui cft finis , complcmcnrum,& 

 pcrft\'tio potentiar (iue facult.uis. Nos hic confideramus in- 

 tcllc.f^um tanquam facultatcm. De vohintatc idcm efto iu- 

 dicium. 



PomcOicn '■''^- Intelientis Jpiritm creati nattirali impetttfertur 

 inrrilc-aus ^^ z/eritatem > tanqnam domefiicttm fuum obie^lum. 



^iio.i; Obicc^um inrcll' clus a:ftimandi'm cft ex gemiiianota ; vi- 



dcl.ex defidctio iiue impctu natursl; , J; ex pctfcAionc ititcl- 



kaus.Dcbct cnim res quneribet perf.ci obiefto fuo. Tam veto 

 intcllcdus aeati fpiritusfuanatuia lapitur advcntaiem,& 

 vcritate peificitur. Hinc deducitur ilhid confeclatiura ; Id efi 

 tnaximi oLiiclum intellecitis ,quoti eft maxime 'veritiK : vt cit 

 Deus,quiclt ip(a vetitas efrcntialitcr & originaiiter. Ad hoc 

 cniraobicftum fpiritus crcatus fua natura primo & maxime 

 fcrtur,& hoc obicdb principaliirtmo maxime pcrficitur.Vnde 

 patct,non finiplicitcr vcrum efle , quod philofophi dicunt, 

 Vninerfalia ejjeyrimarinm obiecium intellcBu!. Nam huc tan- 

 tilm valec dc (ingularibus, qux dicuntur xaS' ix.r^.t , lunique 

 fiuxa & caduca : non autcm dc entc illo (ingulaiiflimo, lcu, vt 

 Grarci vocani,.«c>«^"<w, quod cft Deus : qui ob id rc^it .ippel- 

 latut piimiim cognitum, quia intclleitus creatus piuiio ad iU 

 Iudfcrtur,& ab iUo ptriiciiur. 



f 1 1. Ono ^uid magis partictpat de veritate , eo 

 mngis efi obuUum imelUflfts. 



Dcus tft prima veritas,& menfutaomnis vetitati.s,ide6que 

 eft primum obie<ftuni intcllc<!^us , & ptima mcnltuft vcliquo- 

 rum obieftotum , citcaqux:potcft occupan intcllcctus. Qjjo 

 magis igitur les aliqua paiticipat de veritaie , & ad primatn 

 vcritatem propitis acccdit.eomagis cft obiei^am inttiledus. 

 Hinc illa qu.-c xicrna lunt, caducis ; fubftantix accidcntibus j 

 fubftantix pctfeiftx imperfciftis ; vniuerfalia (ingiilaribus ca- 

 ducis; themata firapliciaconiunftis ; pofitiua pnuatiuis pixfc- 

 runtur in fcric & ordjine obicc^orum intellevTbus. i"a!fam au- 

 tera eft obicc^um intelleftus prster naturam & pcr accidens; 

 quatcpus fcil. intcllcflus cft coiiupcus. Ita cnim apprehcndit 

 falfum i fcd tamcn lub fpccie vcri. 



VIII. SpiritPU creattu omnia ^h£ intelltgit,ff)irifta- 

 litcr intelUgit : aUa per ejfe»tiawjitam,alia perjpecies : 

 qtt&Aam fine difcurfu. 



Vidcamus (nigMlz.Principio fpiritus crcatut omnia iutclli- 

 git fpiiitualitcr, id eft, abfquc organo corpoico, E(l: cnim hic 

 intcllcinus mcrus. Qj.iod ctiam vciuni eft de aniraa fepavata. 

 Dcinde qu.-cdam intclligit per eflTcntiam fuam. Ciua;dam dic^, 

 non omnia. Hoc enim eft folius Dei , pet efientiam fuam, 

 tanquam archctypum omnium terum , omnia intclligcre. 

 Qu.t: vcro funt illa, qux fpititus crcatus intelligit pet eflen- 

 tiam fuam ? Hzc quatuor videntur cire:videl.Dens,ipfc fpiri- 

 tuscreatus,&officiumip(ius,&quidquidhilcc tribus affinccft-. 

 Rcliqua intclligit pcr imagines fiucfpccics,& cas quideni 

 pattini concreatas,partim aljftradas. Concreat.-s fpecies funt 

 mditx iii ptima creatione,vti funt fpecies retum vniuctfalium. 

 Abftiadx funt , qui fumuntur,-i rebus fingularibus. Sic crgo 

 fpiritus crcatus quardam intelligic notitia intuitiua , quxdam 

 abftiactiua.Vnde colligcie promptum cft,fpintui crcaco com- 

 pctcrcintellcflum agentcm,qui f:'.bricet fpecies intelligibiles 

 fiuc figna fpiiitualia icrum fingularium,fiue \\\s fint corpora- 

 lcs.fiue fpiritualfs : itcmqucintelkcTium paticntem iiue pafTi- 

 bilem,qui rccipiat illas fpecies.Ciira vero fpiiitus crcarusnot^ 

 nifi fpirituali modo intelligat omnia , tales ctiam fpecics eiTe 

 oportebit. Forro (piricus crcatus multa intclligit Ime difcurfu, 

 qux vidcl.ipfi nota funt naturalitcr : qu.i:dam cuin dilcurfu,ca 

 yidcl.qu.r ipfi lunt vcl ignota,vcl non ita diftinfte nota. Non 

 cnim fpiritus creatus cft omnifcius : ncc omHia concipit di- 

 ftinde:itavt mcritocognitio fpiritus crcati dicatur eUc ada*- 

 quata vcl inad.cquata , a ptiori vc! a pofteiioii , diftincta vel 

 confufa,fiuc non ita diftinfta. Sic v. g. Dcum non ptstcft co- 

 gnofcere ad.rnuate., nou a ptiori ; ncquc iia diftinde , vt fe» 

 ipfum cognofcit. 



/ X' Oitalis eft natHra intellenm , talis etiam eft na- 

 tura memcrii, intellcEliialis in Jpiritii creato. 



Mcmoria cft dupiex.fcnfitiua & intcllctftiua.Illapendct ab 

 organo,puta ccrebro & fpirituum aniinalium puritatc Itu cla- 

 ritate & firmit.ite ; Hxc cft inorganica,vt loquuntur.Sc comi- 

 taiurirtcllcc1um,vel,vtalij voIunt,'jft ipfa vis inccUeduS :ita 

 vt ptimaipfius vis in cognofcenda.fecunda in conferuandofit 

 pofita. Cum cr<;o ab intcllccitu mcmoria IntcUeAiua pcnitus 

 dcpcndcat , ncctflum eft vt candi.-m cum intelleiftu obcineai 

 naturam. Sicut ergo intelk,:tio cft pcrfcctior vel Impctfc- 

 ctior , fimpicx vcl compofita ; ita& m^moria intcllcftualis. 

 Cernitur autrm ifta memoria intelkaualis partim in cori.: 

 fciiiatione , partim in rccolkdionc imaginum. Vttaqucili: 

 tcibuitur fpiritui crcato ; quia non vidct o^mnia fimplici lu- 

 minc in ftipfo i: pcr fciprum,vti Deus : qui ideo non indigc! 

 mcmoria.ciim illa fit pr.rtcritotum.primo autem cnti feu Dcfl 

 fint omnia pr.rfcntia Hinc redaigitur crror coium,qui angelis 

 nullam tiibucndam cfle doccnt memotiam. 



X. Foltmas ^uantum ad ordinem agendi , pofierior 

 eft intelleSlu ; qiianttim adobieBum,non cedit intelleEini. 



Giauis & vtilis eft quxftio '.An intelleatiS ft nobilior 'votim- 



tate ? Hanc rem diifputat acute Scali^r, mote ncmpc fuo, 



I.' ex*rt. 



