88 



EncyclopedijE Lib. XII. 



Quibus ar- 



gumencis 



nonnuUi 



iUbilianc 



trailuccm 



animx; 



babilc.vt quidam opinantur ; fed ncccflarium.Deus cnim pti- 

 ma tcrum ctcacionc oftcndlc , quinam fint ptincipia omnium 

 rctum. Hincthcologi dicunt ; Crcatioprimi hominis cd cx- 

 cmplat ctcationis teliquotum hominum : quantum ad fub- 

 ftantiam , vt loquuntut , non quantum ad circumnantiam. 

 Dcinde Zacharias caf.ii. ■v.i. hic tria Dco tribuit ; CJten- 

 dete calos, tunJarc tcii.mi , & foiniate ipiritum hominis in 

 co.Vndc rc(flc colligituc auiniani immcdiatc a Dco produci, 

 licut cocli cxtcnil & tcrra fundata cft a Dco al.Cquc fccunda- 

 liis agcntibus. Tcitio hanc fcntentiam confiriTi.'.t antithelis 

 Apolioli Hebr.ii.-J.^ vbi patrcs cainis & pattr fpiriiuum op- 

 ponUntui.Vidc etiani f/ii/w. ! J-'^-' 5- 'Ectlcf.ii.v.iy ^fa.^i^. 

 ■V. ifi.item iitim.i6.v.ii.^ xj.v.x j. Q_uibus add.uui fi:il!ud. 

 Apoftolus Phil.\. ij. Ofluz ea/WhC^cu, lioc cft, rcdirc domiim, 

 icuerti in patiiam.q. d. cupio co rcdire, vnde ottus fum , fcu, 

 vbi eft natalis auimx mcx. Infecnnda cLijfe funt tationcs , e 

 quibus pr.xcipux funfhx. Principio adioncs anini.T latio- 

 nalis luiit immatetiales. Ncccifc igitur cft, vt c fllntia ctiam 

 Ht talis.Nam cx agcndi modo rcdc colligitur midu.s txiftcn- 

 di. Efrc(f>um cnini non potcft cflV prxft.intius causa. Dcindc 

 fubftantia fpiritualis non poteft gigni a corpotca : liniplex 

 acompofita, incortupta a fluxa. Tcitio (i anima propagaiut 

 aparentibus ; aut cx leniine oritur,.iui cx anima. Non illud : 

 quia femcn eft coipus , idcoquc non potcft cfle niatcria il- 

 lius, quod corporis naiurani cxcciiir. Non hoc : quia anima 

 eft indiuifibilis. tt, ii anima cx anim.i duccrct oiiginem ; 

 vel ex aiiim,i patris taniuni , vc! cx anima matiis tantiim ,vel 

 denique ex anima vtriniiquc dcfccndcrct. Nihil autcm ho- 

 rum dici poteft : quia hac ratione anima forct inatcrialis , 

 diuiilbilis , & compoiita. Porio quis dicat imagincm Dei 

 ptimatiam faftam cflc ex matcria .' Iniagincm dico prima- 

 liam, id eft, iimpliccm, incorpoream, inuiiibilcm , inimotta- 

 lcm,& pr.tditam ficultatc cognofccndi & volcndi. Nam 

 alias in corporc quoquc hominis cft imago Dci ; fcd fccun- 

 datio. Jn tertia clajfe funt teftimonia Pattum & philofopho- 

 lum : qui maximam partem huic ftntentix fubfctibunt. H;>- 

 Tonymtu adverfta Ruffmum improbat ttaducem animarum, 

 & alicubi anathema dicit ci , qui ita fcntiat. Hilaritn de Tri- 

 nit.lib.io: ait : Anima hominit cft opus Dci, carnis vcro ge- 

 nctatio fcmper ex cainc cft. Idem in Pfal.ii. fctibit, iniitum 

 impteirumque eife omnibus nobis.vt opincmut, diuinam no- 

 bis eiTc animarum otiginem ; cum non ciiguam corlcftis in 

 /e genetis cognationem mens ipfa cognofcat. Leo frimm 

 f/>//?.8 3.docct,animas infpirari & incorpotari. Ad Auguftinum 

 quod attinct,illcquidem dcfendit traduccm, fed iia vt incli- 

 nauerit in contrariam fententiam ,quam Hicronymus tenuit. 

 Sic enim ait epifl.ii.ad H/«-o».Ptoinde ne longum faciamus, 

 hoc cette fcntis , quod iingulas animas iingulis nafcentibus, 

 ctiam modo faciatDcus.Poftea fubdit : Ecce volo,vt illa fen- 

 tcntia etiam mca iit : fed nondum eiTc confiimo. Ad philo- 

 fophos quod attinct, illi funt gcntiles, vcl Chriftiani.E gen- 

 tilibusPythagoras, Aratus, Epifletus, Zotoaftct ,Atiftoteles, 

 icCiccto admodum magniiicc fcnfciunt dc animi otiginc. 

 Nam Pythagoras ait ; 



'AX^« cv Sapirj eT« Satv yUt^ \fi fi(ITc7ffi, 



Sed tu bono eflo animo.Nam diiiinum efl gentti hominibut. 

 Et Atatas citantc Apoftolo AA. 17. dixit ; T» fuf i^ yit&' 

 J»/tt*'. Epi(Setus ait,nos eflccy^^ttrtf 5iS. Et addit : Ka^^ahp 

 i^nXu^aftJfv, afis iiftai «^iPi^«v,fVK' i|iAi;7iv3^«^»r. Idcm ani- 

 mas vocat ftie*" "^ tmtTwacixetltx Sii : non quod abfcindantur 

 cx Dci eifentia, fcd quod iimilitiidincm cum illa obtineant. 

 Zoroafter, citante Matiilio Ficino hb. lo. deimmottal. anim. 

 hos ptotulit veifus : 



Xfi ct <rm^^Ht TTft; t« (fiK^, ly wfii Tiatfts ueyits . 



''Ev5i» \}ri/40fi^ <re ; ^''X'' fnATiii iar«|tiC(/'>i vi>. 

 Oportit te feflinare ad lumen iffiim,^ Patris radios.Vnde mif- 

 fa tibi efi anima , multo mentis lumine circumfufa. Ariftotclcs 

 iib.i.de generat. animal.cap.j. ait : ).ii-xilcu to» »Sv niuv (vfx- 

 S\t iTiHenna , itj SAtt «1« ft.'i>iti -. vbi & animam rationalem 

 aliundc corpori aduenite, & diuinam cifc docct. Ciccto dc- 

 niqucTufcul. I. multus eft in denionftrando hoc axiomate, 

 Animatum originem in tcrrisnullam inueniri pofl"e;qu6d in 

 animis mixtum ^tque concretum nihil iit.De ChriiHanis phi- 

 lofophis afrcuctaic poiTumHS, (ubtilioies pcdibus iic in hanc 

 fcntcntiam , quam dcfendcndam iufccpimus : iiue illi fc- 

 quantm Platonis Acadcmiam , iiuc Ariftotelis Lyceum. Scd 

 quia nunc temporis craifi quidam philofophi , vt & thcologi, 

 contrariam fentcntiam probant multis rationibus , agc difpi- 

 ciamus quibus pugnent atmis. Sunt autcm quatuoi claircs 

 avgumcntotum,quibus traduccm animarum ftabiliunt. 7»/r/- 

 ma claffeftint atgamenta. a communi crcationis lege. Qui 

 fpecics , inquiuiit , ad ptopagationcm ctcata: funt, ex per in- 

 diuidua & fpeciem fuam , & fccunduiri fpcciem fuam piopa- 

 gantut fcmine. Homo autem ad ptopagationem cteatus cft, 

 Genef.i.v. 1?. Etg(3 in fpccicm fuam , & fccundi^m ipecicm 

 fuain propagatur lemine. Rcfpondctut ad atgumcnicm pcr 

 conceflionem. N.im propofitioiiem illam, Homo gignitho- 

 roincm ; adeo cxpoiitiim tffc iationi,im(3 Si fenfui afferimus, 



vt illam ne brutar quidem animantes , fi clTati poiTcnt , ne ga- 

 uetint.Si vcro pcigant pationi traducis ita concludcte: Ho- 

 mo igitut fccundiim coipus & animam piopagatut : iam plus 

 ctit in concluiionc , quam in prxmiffis. Nam cum homo coa- 

 ftct natura duplici.fpirituali & cotpoica, & fpititualis illa non 

 poflit propagari , fatis cft fi illa propagetui , qua; potcft pio. 

 pagaii. Vcrc namquc homo gignit homincm , licct animam 

 non gignat. Nam vt efScicns vcre dici poflit produccie com- 

 pof tum, non cft ncccflc Cngulas compofiti partes ab eo pto- 

 duci. Alioquin & naturalia & artiiicialia agcntia tollcientur. 

 Nam natuta in agciido non producir matcriam , fcd illam. 

 fupponit ; & ars non producit (ubftantiam , fcd formam dun- 

 taxat attiiicialcm introducit. Tuetur crgo Homcn fuum cau- 

 fa cfticitns , moilo partium vnioncm (iuc coniun^ftioncm , ia 

 aliquo cauli- gcncre cfficiat. Vcre itaquc homo gignithonii- 

 ncm : quia luppcditat matctiam,& ita cft caufa vnionis. Infe- 

 eiindn claffc lunt c.xcnipla aliaium cteatuiatum:puiaaniman- 

 tiuni,igiii!>,iili(.is. Nam animantcscxtcta:, inquiunt, fpccicin 

 fuam confeiuant fcminis ptopagationc. Abfurduni autctn 

 tuetit id(.m in hominc,cicatuia illa cxcellente, non fieii. De- 

 indc ignis propagatur de lucctna in lucetnaro iinc fui coitu- 

 ptione vel diiiiinutione ; & ex iilice atque chalybc clicitur 

 igi i.";. Quaiuoniagis hoc ficri pottft in (implicibus cflaitiis? 

 Ad primuni rtfpondctur ; Qijidquid c-ctcra: animantcs pio- 

 pagant , idcm piopagat honio. Sed corpus, X: aiiiniam vcge- 

 tatiuam atquc fcniitiuam piopagant.Et homo igitur. Intelle- 

 (fliuam antcm animam propagarc non potcft : quia clt inima- 

 tcrialis. Si dicant rc SvfnKsi/ tCf tI iTTiSvniiliicii ab ipiis philo- 

 ibphis ttibui tw J^eyiKu, tanquam pattcs ipiius;cgo dicam.hoc 

 non fieri niii Kei]a;cfVfiy.is. Proprie cnim re !)yt/totiKey iton 

 pottft tflc ?.cyixii K; ahtyt¥. Satie oppoiitum cft in appofito, 

 ii quis 4'cat t» af^cytt i» t2 Xeyixu fubiiftere tanquani partem 

 ciUntialcm ipfius. Eigo, inquiunt , funt plutcs animi in vno 

 codcmque fubie(5lo. Sunt, inquam : fcd ita, vt plurcs illx ani- 

 ma: non iint eiufdemoidinis. Nam vnica tantiim aninia eft 

 forma fpccialis, quac nomen dat & dcfinitionem. Pluics 

 poflunt cfle foima; gcnctalcs , quar fibi inuicem fuboidi- 

 nantut , & viccm fungentes mateiiat , teftiinguntut a fpccia- 

 li.Adcxcmpla allata quodattinct, illa funt diflimilia. Q_U(3d 

 fi cxcmpla iimilia quitcnda funt , fpiiitus adduccndi funt, 

 non coipota. In teriia claffe funt loci Scriptuia; : vt Genef. i. . 

 ■v.iS.Deinde benedixit eU Lete-s ; ^ dixit eis Detts, Fatifica- 

 te,ac augefcite ^c. qui verba communia funt homini cum 

 c.Ttcris animantibus. Rcfpondco , communitatein illam 

 poiitam cfle in natura corpoiea. Deinde ,inquiunt , Dcus 

 ccifauit a cteatione , Genef. 1. O'. a. 3. Eigo iam nihil cicat. 

 Rcfpondco : Deus ceflauit a condendo nouo opcre , fiuc 

 noua fpecie , non a condendis indiuiduis. Tertio ex Cenef.i. 

 f.y. &ic falitis efi homo anima viuens : ita aigumentantui : 

 Aniraa viucns piopagatut. Homo cft anima viuens. Eigo. 

 RefpontivO ; Pcccatui fallacia homonymijc. Nam anima vi- 

 uens aut figniiicat animal ipfum , aut animam lationalem. 

 Prioti modo anima viucns propagatut : pofteiiori non item. 

 Quarto aiunt : Si rationalis aninia fcparatim crcaretur & in- 

 fpirarctur cuiqne indiuiduo , idcm de Eua fuifTct di(flum 

 Genef.i. •v.il.ix. quod diiflum fuit de Adamo. Refpondeo/ 

 hocargumcntum nullum eifc : quia in eadem fpecie , vt lo- 

 qnuntut, cadcm cft analogia, licet illa non expiimatut. Et il- 

 la analogia confitmatut ex Cencf. i. T,'. 17. vbi dicitur, Ma- 

 tcm & focminam crcauit cos. Huc accedit, quod Adam dixit 

 Genefi.v.i ?. Os ex offibus meis,& caro excarnemea; non 

 autem , aninia ex anima mea. Quintus locus cft ex Genef. j. 

 "v. 1 4. Scmcn, piopagationis eft. Chtiftus eft femen mulietis. 

 Ergo. Rcfpondeo : Chriftus eft fcmen mulieris , non fccuu- 

 dum animam , fed fccundum cotpuj. ScxxM^iR.Genef.yv.'^. 

 vbi Adam gcnuit Scthum ad imagincm fuam. Refpondeo, 

 Mofcnagcie de qualitatibus Adami mifeii. Deinde fi Adam 

 genuit Setlium fccundum imaginemy»«i;;7 ; non gcnuit fe- 

 cundiim iniagincm JDf/, qua: potiflimum in anima tationali 

 ccrnitut. Scd quidmultis ? Non fequitui : Adam genuit Se- 

 thum fecundum imaginem fuam. Eig(3 animam ipfius ge- 

 nuit. Scptimus eft ex Cenef. 4S. vbi animi dicuntur egref- 

 ix cx fcniorc lacobi. Rcfpondeo, dupiiciter peccare hoc ar- 

 gumentum : primo , quia ex figurat.^ , puta fynecdochica , lo- 

 cutionceruitur conclufio propiia: dcinde,quia ex partecon- 

 cluditut dc toto.Nam anima vcgetatiua & fcnfitiua eft ei fc- 

 minc : non autcm intellc(ftiua. 0(ftau6 difputant ex iis Scri- 

 ptufslocis,vbi mcntiofit pcccati otiginalis ,Genef.6. f.^.s- 

 cap.i.v.il.Pfal.^ l.v.j.^ ll<).v.6-j.Cant.t.v.6.Rom.^.v.li. 

 1 j.Vndc crnftatjpeccatuma patcntibus tiansfundi & pioindc 

 etiam aniroam. Anima fiquidem tft fubiciftum pcccati. Nam 

 cotpuspet fc btutum cft. Accidens itaque cura piop.-igciuf, 

 puta pcccatum ; ncccifc quoque eft iubie^ftum piopagari, 

 quod eftanima. Refpondco : Peccati fubie(ftum in homine 

 non eft fola anima, fed ipfe homo vel pctfona tota ; & anima 

 non cft fubicftum pcccati,fccundum cffcntiam fuani.quacft 

 anima fiue fubftantia ?.tyix.i : fed fecundum ywayl/», fttbfiflen- 

 /;';?rj,quatenus eft anima in petfonafua, id eft.in homine. 



