90 



Encyclopedi^ Lib. X 1 1. 



ratio foederis ,c]Uod cum Abrahamo &. ipfius poftetis.id cft, 



credentibus, Dcus conttaxit, fit petpctua. Vndc immoitalitas 



anima- tam firmitct dcmonftiati potcft , vt Ti quis concfdat 



Dcum cfle , ncccllc c]Uoqge liabeat conccdctc animani iiii- 



mortalcm elic, Atquc lioc cft illud aigumcntum,quod Chri- 



ftus Seruatot oppoluit SaiJuca:is , infcnddimis-iunus dogma- 



tis lioftjbus: qui ne hilccrc ciuidcm aducrlus hoc aigumcntum 



potucpunt. Si enim pcrpctuum cft focdus , quod'cuni Abraha- 



mo contraxit Dcus,ccnc pattcs contvalicntcSj Ime tccdcratas, 



petpctuo cxiftcre nccclfc cft. Et abrurdiim eft , Dtum cflc 



Dcuni mortuotum. Q^u.irc cum Dcus fc vqcct Deum Abia- 



hami,lfaaci, & facobi, ncccfle cft illos fuperuiucre : quia illa 



vetha ptonuntiauit poli rrottcm Ahtjhami. Ifaaci,&: lacobi. 



Vbi obfcrua, phrafi illi,Dcum cfle Dtum alicuius, ligniticari, 



Deum coniplci:^! aliqucni fauore patcino , idquc in xteinum, 



ita vt vclit eum teddete btatum, i. e. tueri .nb omni malo , Sc 



contta afficere eum omni bono.Dcinde Chriftusdocct Matth- 



icv. iS.animas non pofle occidi , vti corpotaoccidi pofluiit. 



Tertio anima Lazari & dluitis cpulonis Litr. i 6. poft morrcin 



fuerunt fupcrftites.Vbi Tcrtullianus putat.per Lazaium intcl- 



ligi loapncm Baptiftam, pcr epullonem , Herodcni. Quatto 



Paulus ad Dominum mit^rarc ciinieus l'fjil z.-v.i^- docet.ani- 



in^ nonniori. Huc.pcrtinent ftolx albx & clanior .inima- 



rum ^poc.6.%'.io.ii. Scxto huius loci (unt prominiones vit.-c 



a;tern.i;, faftarcrcdentibusritem fpccialis ii!a piomiflio Chiifti 



ad latroncm Ltir.i} -v.^^. Amcn dico iibi, hodic niecum eris 



in paradifo.Itcm raptus Enochi idcm tcftatur (Jencf.^.ilc pro- 



miflio fadla Abrahamo , quoj Dcus velit efle iplius mcrces, 



Genef.i^.v. \.Si promillio addita fccundo ptaiccpto Dccalogi," 



Bxod.io.v. 5. 6. &. pcr|ietua Dei cura, fuos protcgcutis vt pu- 



pillamocuH fui.DfW. 31. v.-io. In lecunda cUffe funt arj.'u- 



mcnta Aa(\z a natura Dci. Ptimo enim iuftitia Dci poftulat, 



vt-bonis benc & malij male fit. Hoc autem cirm non fiat in 



hac vita.ncccfle eft aliam vitam reftare, vbi hoc iiat plcnc at- 



que pcrfciftc. At hoc fieii nequit, fi anima eft mortalis. Huc 



pertinct,quod Clernens lib.i.rerognit.\.e{iax.mSzytiXam Pctium 



argumentatione hac vfum fuifle : Si Deus iuftus cft , anima 



itnmoitalis eft. Deinde aut Dcus non poteft, aur non vult, aut 



potcft & non vulr, aut vult & non potcft, aut poteft £: vult vt 



anima flt immortalis.Si non poteft,arguitur inipotcntia: : quia 



nullam implicat contradiiflionem , animam elfeimmortaUm. 



Si non vult,eft iniuftus : quia id non vult,quod iuftitia poftu- 



lar. Si potcft& nori vult, idem abfurdum fcquitur. Si vult & 



Bon poteft , in ipfo cft aliquis dcfeftus. Rclinquitur itaque 



quod pofTit & velit animam fuftentare poft mortcra hominis. 



Summa.-nec prouidcnii.T,nec iuftitia: Dci conuenit , non aliter 



bonis cofuli.non alitcr de malis ftatui,quam in hac fcrmc vita 



fit.Non etiam congruit fapicntia: Dei,eundem cfTe brutorura 



& hominum exitum , quorum ortus cft diflimiliimus. CJuod 



vero in Scriptura dicitur de movte animi , illa mois cft Ipiti- 



tualis ,& refpicit dolorem & ignominiam anim.r in inferno. 



In tertia clnjfe funt atf^u.menta petita ab ipfius anims intelle- 



ftiur natuta& adionibus,hoc ordine. I. CJuod afeipfo mo- 



uetur.motu metaphyfico, eft incorruptibilc. Ratio eftiquia il- 



lud eft (implcx , & non habet iRtcrnum corruptionis princi- 



pium:videlicet contrarietatem. Atqui anima intcllcfliua mo- 



uetura fcipsa,hoc eft,a nuUo principio cxterno prxterDeum. 



II. Forma per fe fubliftcns & fpiiiiualis corrumpi non po- 



teft, ncque pcr fe, neque per accidcns. Nihil enim in illa re- 



petitur , quod ab ea poflit fcpaiari : quomodo res compofita 



ex materia & forma.dicitur corrumpi per fc. Pcr accidcns au- 



tcm non corrumpitur , quod per accidcns non generatur. 



Quod autcm anima fit fubftantia fpiiitualis , fupia cuicimus : 



quod fit fubftantia per fe fubfiftens ,dcmonftratur ab opera- 



tionc intcllcdus, quam abfque organo corporis , per fc cxer- 



cet:vt eft contcmplari immortaUa. Vnde cuinciiur ,cam per 



fe fubfiftere :cum nihil operctur t.inquam principium qvcp, 



nifi quod pcr fe fubfiftit. Sic igitur ^UxTit aniniac eft funda- 



mcntum immoitalitatis cius non minimum. III Tria funt 



aiflionum gcnera,quibus euincitur anim.r humana- iiiimor- 



talitas : videlicet cognitio vcri , adio boni, & appctitus lum- 



ms beatitatis. Nam cognitio vcri adco cft fubtilis, fagax ,& 



potens,vt res itcinas & immatctialcs alfcquatur. Vnde colli- 



gcrc eft,animam xternam c<Tc : quia cognnfcens & cognitum 



aliquam dcbcnt intcr fc haberc proportionem. Adio boni 



fic fe habct in homine , vt ipfi natutale fit fccundiim virtu- 



tem viuere. Hoc cum facit , l,Ttatut;cum non facit , hortibi- 



libus futiis cxagitatut. Vndc autcm amabo hxc lititia ? Vndc 



iftc horior ? Sanc ab infira nobis immortalitatis noftr.T co- 



gnitione. \uAe Aufuflinn-! (..Confrfftonum.caf.-vh. Si ani- 



mus, inquit , mortalis cft , Epicuiiis in animo meo palmam 



naber. Porro appctiius fumm.x fclicitatis non cft ftuftra in 



anim.a rationali. Hic enim appctitus in hominc eft natuia- 



lis.Appctitus autem naturalis non eft fruftra.Huc acccdit ve- 



hcmentia & ardor illius appetitus ; qui tantus cft, vt nullum 



boijum caducum pofTit ipfum fatiare & fiftere. Ccrtiffimum 



igitut flgnum eft , anim.T naturam caduca omnia fuperarc: 



quandrquidcm nuUum cotum inuenitur , quod ipfi tandem 



npn frigeat & vilcfcat. I V.Ex operationum fimilltudlnc col- 



ligi poteff limiiitudo efrcnti.r. Anima autcm vim intelligendi 

 & volcndi cum angelis habct communcm. Ergo & ii^Sxfria» 

 cflcntia;. V. Omnis icligio & pietas eix^'"'', fi nihil hominis 

 lupcrcft polf mortem,nili cadaucr. Vidcmus autem , omnibus 

 oiiinino inortalibus infltum eflc fcmen icligionis ; adeo qui- 

 dcm , vt nullus propemodum inucniatur, qui non metuat nu- 

 iT.cn. V LQ^o magis mcns noftra abfttahitui a coipore,co 

 fcliciiis opcratur. Qiiare fi animx opctatio eft nobilior, quo 

 magis a corpore fcparatur ; etiam ipfius exiftentiapcrfctftiot 

 ctit, quando a corpGtc fcparatur. V II. Si anima eflct mor- 

 talis, homo omnium creaturaium eflet infeliciflimus ; & fe- 

 datores viitutis cflcnt infetiores omnibus hominibus ne- 

 quam. VIII. Non eft intelligibile, animam eire mottalem : 

 hoc eft , intellcflus abhorret ab ifta propofitione, Si cnim 

 cogitcs , animam tuam vna cura corpotc cxtingui ; dici noa 

 potcft quam illa cxhoirefcat. In quarta clajfe funt teftimonia 

 gcntium tum haibaraium, tum politia aliqua vtcntium. Nain 

 iEgyptij aircruciunt immortalitatem animatum,vt author cft 

 Herodotiif lib.i. itcm Druidcs & Galli veteics , tcfte Cdfarcj 

 lib.6. romment.f^ Valerio Maximo lib.i.rap.i ■ itcm Gfrci& 

 KomanijtQdc Cicerone deamicitia.PixieiCi Heflcni ludxo- 

 lum, Pcifx, Maccdoncs,Biachmanes Indotum ,Thfaccs, Ara- 

 bcs, Gothi, Arcades, Amciicani : vt vidcie eft apud lofefhum 

 lib.z.de bell.Iud.cap.y.Xencfh. l.Z. Cyripid. Ciccr. de JeneBut, 

 Agathiam lib. z. Strabonem lib. 15. Geografh. Ferphyr. lib.4. 

 deabftin. animal.Herod. lih. j. Anicen.^.fart. r.atur. Olaum 

 Magnum lib.i.hift. Coth.c.i 5. ^innauigat. Indicis. Prxftan- 

 tiflimi quoque Philolophi fic docuctunt : puta Pherccidcs, 

 eiulquc auditoi Pythagoras ,Trilmegiftus , Homcrus , Euri- 

 pidts , Piiidarus , Hcfiodus , Diogcnes , Thucydidcs , Thalcs 

 Milcfius, Zoroaftcr, Anaxagoras, Aratus,Plato, Plotinus.Por- 

 phyrius, Proclus, Theophiaftus , Simplicius ,Ciccro, Scneca, 

 Plinius, Ouidius , & aIij,quos longa ferie refett Kicolaus Ta- 

 bentinus lib.i. de immort. «»/»?. Jc Atiftotcle & Galeno hic 

 quititur.quid illi fcnfcrint de propofita quxftione. Ad Galc- 

 num quod attinct, ille tam varius eft in hac quxftionc,vt mc- 

 tiio dc ipfoquis dixeiit: ,(kk cti yvctui Terifoiiri ^iT«», Narn 

 alibi Platoncm cxagitat, quod animi immoitalitatem defcn- 

 dat:alibi animam dicit fubftantiam qui pcr fe moucii queat: 

 alibi dubitat,an fit qualitas, vel tcmpetamcntum,vel fubftan- 

 tia.Dc Atiftotelc fic videtui ftatucndum,ipfum in hac ccntio- 

 uerfia plerumquc rCLiiCis fenfifTc , quandoque doimitafre , nec 

 fuam ipfius vocera fatis exaudiuifrc. Ratio frioris membri ejl : 

 quia mulia& illuftiia teftimonia apud ipfumoccuttunt, qu* 

 ftabiliunt animx iminoitalitatem. Nami.^« anima.cap. 4. 

 appellat intcUcclum noftrum diuinum ; vt & 1. de gener. ani^ 

 mal.caf. ?.Et t z.Mct.ifh.caf.ytex.ij. fciibit, nlhil ptohibete, 

 quo mirus diffoluto compofito forma rcmaneat. Quod de fo- 

 la anima human.a conflat. Ptxtcrea intcllciflum immateria- 

 Icm cfTe multis locis aflerit;vt l.departib.anim. c. i. lib.j. de 

 anim.cap.^. Et }, de anim. cap.i. ait, nihil obftare^uo niinus 

 aliqux partes animx fcparabilcs fint.Et cap.z. ait^intcllecflum, 

 qui fpeculavur , cflc aliud quoddam gcnus animx a fcntiente 

 £c vcgctanic diftiuiflum : quod petinde atque perpetuum ab 

 eo quod occidir,feiungi poffit. Denique in Ethicis lib.\o. caf, 

 •j.^ S.probat multis rationibus , veram peifcclamque felici- 

 tatcm in contcmplationcmentis.nonautcm in aiflionc virtu- 

 tum moialium confiffere: & ibidcm mentcm humanam vo- 

 cat 3«i)» T/ 1^ cvyy^vWxIof ru ©i»p,ficut PlatO riv v£» t/xnioTxJtf 

 ■tu eiw appellauit:& ftatuit duas hominis vitas ; vnam,qua vi- 

 uit fecundiim compofitum;aIteran,quaviuit fecundilm men» 

 tem duntaxat : virtutes item & operationes hominis dupliccj 

 efle ait,altcvas ct'v5iu7:iKa!,fecundum comfoJitu,m,3[ieizs KiX»- 

 e/tcfctiiit! , fecunditm mentem tanttim. Ratio fofterioris mcmbri 

 eji:c^u\3. i.de anim.caf.t.a.it,mze\\cii\im cxtra niateriam con- 

 fiftcre non pofle : & lib.^. r.g.ftatuit , neminem abfque phan- 

 tafmatis ope intelligere pofTe, ^ i.</fca;/o f.ii. probat,quid- 

 quid ortum eft, aliquando intciiturum. Vctum hxc & fimilia 

 aigumenta.qui in Atiftotelis doifliina animam moitalem fa- 

 ciunt,^ Zantiiio lib.j..r.%.de hominc, ^ k Patribtts Conimbri, 

 cenfibtu trari. de anim.fefar. dijp.l. artic.i. diluuntur. Sed a 

 gcntilibus vcuiamus ad Chiiftianos. Hic igitut & dectcta 

 Conciliorum, & fcripta Patrum ,&difputationesSchoIaftico; 

 rum , & cogitationes omnium bonorum Chriftianorum hanc 

 fcntcntiain confirmant. Scd nunc vidcamus prxcipua, qu.T 

 contra immortalitatcm animx rationalis adfetri folcnt. 

 I.Sadducxi, Epicurei, & plurimi Cliriftiani negant immortali- 

 tatem animx.Nullum igitur eft aigumentum a confenfu gen- 

 tium. Rcfp. Paucorum male feriatorum fomnia non extin- 

 guunt lumcn rationis, quod in naturis non Cyclopicis radiar. 

 Et notum cft , HyieiMi ^/«S-etrswf ■^tcirifSis ^ignorantiam frauA 

 diJpofitionis,eR'c fophifticam. I I. Ecclefiaftii i.f.t^. ^ feqij. 

 aflcritur ,qu6d eadcm fit conditio hominis & bcftix. Rcfp. 

 Quidam opinantur,in perfona impij illa verba proferti.Sed cx 

 ferie fermonis patet, Salomonem illa protuliffe, quatenus iu- 

 dicium fecii cx cucntis , qu.x incuiiunt in oculcs, puta morte 

 bcftiaiuin &hominum. Ergo dc mortalitatc hominis funtac- 



eipieuiia. 



