94 



Encyclopjedis Lib. XII. 



fupernnturali lumlne , pojfiint inteUlgere omnia^qut. hicgerun- 

 /«r. Nam hoc competi: foli intcUciflui infinito. Nequc valct 

 argumcn;um:Animi lcparata vidct vidcntcm omnia.Ergo vi- 

 det omnia.fcilicct in fpcculoTrinitatis. Nam fohis Deus hoc 

 fpeculuni.iil cft, fcipfum pcifcc^^e cognofcit, &c proinde in fc 

 vidct omnia. 



An pei fe- 

 paratio- 

 rcm anima 

 tacioiialis 

 lubear ali' 

 quam mu- 

 uiioncm ! 



An fepata' 

 slo animx 

 (ic violca- 

 -ta! 



An (latus 

 fcparatio- 

 nis (ir ani- 

 niz naiu- 

 tiVu > 



Cap. 1 V- Vc 'voluntate nnim&fefardtx. 



P R iE C E P T A. 



VOlunrns animi fepaiat.c eft, qua illa fjrtiir in 

 obicdum fine .ipjicntii lcnfuiuo prjEuio. 

 Refpicic .iiucm voluncas vcl ftatimi animx fepa- 

 r.at£jvel vnionem corpoiis in illo Itatu. 



R E C V L j5. 



/. Oterationes voUmtatii & Tnotricis potcntla , dn- 

 cem hAbent intclLe^nmJiue otinm cognofcendi. 



Facilis itaque fucrit hrc doArina, fi confcratur ciim capi- 

 te antcccdenti- Poteft: cuim lila pcr analogiam acconimoda- 

 ri a^appetitum. 



/ /, j^nima raiionalis perjeparatisnem/nbtt muta- 

 tionem non pojitiua?» fed priuaiiiiafn. 



Vnioanimxcumcorporc nihil cft aliud, quam modus fub- 

 ftantialis & fpititua'is iplius aaim.r, quo fit vt corpus fuuin 

 informet. Huic opponitur fcparatio anima: acorpore (non 

 logicailla & nicntalis,fcdphylica feu tcalis)qua in ahum fta- 

 tum illa ttansfeitur, tanquam forma fubftantialis incortu- 

 ptibilis. Et huiufmodi fcparatio compctit huic vni fotmi : 

 quia reiiquis formis non accidit (cpar^tio , fed cotruptio. Dc 

 hoc fcparationis ftatu qu.-Etitur , an adfeiat anim^ aliquam 

 mutationem .' Refpondetur , feparationcm illam effe priua- 

 tionem adus fecundi anima:,id eft, informationis fiuc vnionis 

 crga corpus : a:,quod hinc fequitur , ipfius relationis ac pr.r- 

 fentia:,tum ad idcm corpus.tum ad cartera quibus ratione cor- 

 poris fiebat ptaefens : omnis dcnique concurfus , quem pcr 

 proprias facultatcs folebat cxhibcrc. Qi],o fit,vt qua:rcn:i, aa 

 per feparationcm anima rationalis mutetut , refpondeQduni 

 iit,muta:ioncm quidcm fubirc priuatiuam , qui cft ffz^l"^'), 

 -non vero pofitiuam , qux cft iaiai'4;. Hanc mutationem Ca- 

 ietanm i. part.^qut/1.6. Artic- 3. vocat fcmipetfonalitatem : 

 quanquam non fatis acute. 



// /. Separatio anima a corpore infieriferme efi wo- 

 lenta. 



Ratio cft in promptu : quia cft poena peccati. Et dua: affe- 

 ftiones oppofita:, prifcrtim priuatiuc, non poffunt cidcm ef- 

 fc connaturalcs. At animx rationalis vnio cum corporc eft 

 natura is : quia confctu.lt compo(ituni. Ergo fcparatio , qux 

 compofitum dcmolltur, erit violcnta rationccompofiti. Hk 

 obferua , violcntum idcm effc hoc loco , quod non-naturalc. 

 Alias multi placide cxpirant, vt qui motiuntur cxdcfcftu hu- 

 midi tadicalis & caloiis natiui. Et patriarcha lacob vidctur 

 cxpiraffc fine cruciatu,0>n^/49.x'.T.'//. 



/ V. Separatio anim& a corpore infaHo ejfe, ipf cFl 

 natttralii,& non-naturaUs. 



Ratio prioris eft ; q"ia Hcct non fit confentaneum animx 

 rationali extta corpus cffc ( hoc cnini cft dcipfius natura.in- 

 formarc corpusj non tanicn vinlcnta cft iftiulmodi fcparaiio 

 iam facta : quia non dcftruit ipfius nataram. Ratio fojleriorii 

 cft : quia non-naturalc laie hic fumitur,non Ihii-^lc.Hoc cnim 

 nnodo idcm eft qjod violcntum , idcoquc non dcfidcrabilc : 

 illo idcm eft, quod non ita dcfiJerabile, vcl omnino naturale. 

 Hoc modoidem cft , quod contianaturam ; illo idcm , quod 

 pt.-Eter naturam. Nimiruni pr&ter naturam cft, quod tamctii 

 non eft fccundum naturam , tamcn ci ron cft contrarium , vt 

 1 ipidis vel globi per tcrram miffio.Gisecis cft ?Ta(a<piriy,Con- 

 ira naturam vcro eft , quod dcftrui: & toUir naiuram , vt in- 

 circumfcriptum cffc.pcrimit naturam tuunani corpoiis.Gr.rcis 

 rilxvTi <?i/7tw?. Atque iioc modo tx \k\f (pvci, , mododicun- 

 tur effc ptxrer naturam, mtjdo lccundum naturam ,nunquam 

 vero contra naturam. Quomodo,inquis,lupcrnaturalia d\cun- 

 tur cffe fccundum naiuram > Qjaatcnus,lnquam,fpcftatur fub- 

 iciftum rccipiens , quod non aboletur; non autcm principium 

 cfficicns. Ergo fccundum naturam aliquid dicitut vel fimpli- 

 citer,quod fit fccundum legcs natun : vel fccundura quid , 

 quod non c(\ violcntum, licct exccdat natun lcgcs hoe cft, 

 quod natHrx eft confentaneum , & dcfiderabilc , licct noQ 

 poffit ficii a ptincipio natur»li. 



y. Animafeparataaeorpore^nitHraliter properf* Qaoi 

 ef? ad rettnionem cum corpore , non propter ejfentialem *"™ 

 aH^uamfid perfeEHonem^Jed profter honttm corporii & nion 

 totitM cornpo iti. 



' r 1 • • P 



Scotus ncgat , animam leparatam ad vnioncm corpons na- [,, , 

 tuialitcr propcnfam cffc : quod vnio illa impediat ipfius cx- 

 pcditas acliones. Scd hoc argumentum concludit de Tnionc 

 corporis & animx in ftatu vitx. NaiTi in ftatu patrix nullum 

 impedimcntum objicietur animx rationali a corpore : quia 

 fumma ibi crit harmonia, confenfus, &: fclicitas. Mifsa igitut 

 opinionc Scoti, amplcftimur illamThomx, qui ftatuit, ineffe 

 animi fcparauv natutalcm qucndam appctltum adminiftrandi 

 corporis. Non tamcn idco anima feparata appctit corpoiis 

 focietatem , qu6J aliquam indc obtineat perfeftioncm : fcd 

 quud amrt parccm corapofiti comparcii) , itcmque compofi- 

 tum,qund rcfultat ex anima &: cotpcre. Quod fi dicas , h.anc 

 cffc entiiateni anim.T rcfpcftiuam , ideoque & talcm perfe- 

 (flioncm,non repugnabo. Mihi cnim hic (crmo cft dc perfc- 

 ftione effcntiali. Scd concludo hanc contiouetfiam illo difto 

 philofophoium : Bonum totius compofiti , non cft alier.um 3 

 partibus, fed ad ipfas intercft magnopcie s vt miiandum non 

 fi:,qu6d in illudinclinentur, &; tantopcrc incumbaut. 



Caf. V- De potentiA agendi in anima 

 feparatA. 



Pr.«cepta. 



POtentia agendi animac feparatce eft,qua illa po- 

 ceft i"e mouercitemquc alia extra fe. 

 In ea occurrit tum ad:us,tum terminus:& vterque 

 finitus. 



R E G V L ^. 



/. Animafparata nonfuifolnm,fed aliarum qnoqne 

 rernm e.xternarum,efl motrix. 



Sunt qui ftatuan: animam fcparatam ptorfus cffe immobi- 

 lem localitcr, h.e. ncque a fe,ncque ab vUa cxteina vi raobi^ 

 leni : non quidera eaimmobilitatc, qui cx irBmenfitate na- 

 tuix illi pioueniat , v:i Deo i fed e x quadam ineptitudinc Sc 

 impcrfcdHonc;in qua fentenria fuerunt Durandu^ in i.dijl. 

 zi. quiji. }.^Ioannes Picta Mirandula quift. i.apohgetici. 

 Sed \\xc fentcntia co ipfo dum recitatur, tefutatur. Etenim 

 co ipfo,quo res crcata per fe ac feotfim ab alia ciiftit , mdb:- 

 lcm cffc.fiueafe, fiuc ab exttinfeca vitrute, ftatucndum cH. 

 Namque , vt Ariftoteles i .poft. eap. 10. fctibit , fi ncgatio eft 

 ad^tquata caufa negationis , affirmatio quoque affirmationis 

 caufa erit. Qjj.ipiopter fi non alia de causa n-gamus ,Deum 

 ioco moueii polle , quam quia immenfs fubftantix eft, norv 

 alia fane affirm.ibimus crcatas fubftantias mobiles cffe, quam 

 quia dcfinitz funt : quia fi in loio dcfignatx lunt , vt loquun- 

 tur , diftanti.T propinquitatifque capaces fimt , atque adeo & 

 lationis. Porio quidquid finitum eft & viuit , poteftfeipfum 

 moucre, idcoque & alia. Vndc confequitur, animam fcpara- 

 tam effe fua naiuta mobilcm localiter , & quidem a fe , item- 

 que fui & aliorum cxtra fe motiicem. Nam vt ex dcfinitr 

 iubftjntix exirtentia concluditur mobilit.\s,& cx vitamobi- 

 litas fui fiue a l'e : ita ex fui mobiIitatc,aliorum quoque mobi- 

 litas neccffaiio concluditur. Adhxe aninia feparata non eft 

 addifta certo ioco : ciim a nullo certo loco pendeat in fui 

 confcruationc,vllave pctfciflionc.quam alibi nequeat affequi. 

 Ciim igitur imnunfa non fit , fane potetit locnm variatc. Ita- 

 que fi qtiatcs per fc, ac fcorfim cxiftit in mundo ,definita,vi- 

 ucnsaJ vaiia Iocj indiffeiens ; nulla ratio erit, cur a fc mo- 

 bilisnondicatur. Es veroconditiones in animam fcparatain 

 corapctunt. 



/ /. Vis niotrlx anim£ feparaSA difiingtdtur ab in- 

 tetleSiu & t oluntate formaliter. 



Rcalis diftiiiciio hic non poteft habcrc locum ; quia fccus 

 cxanima faccienuis ens compofitum magisquam vllum cor- 

 pus : quod iniiumcijbilcs potenti.T qucau: ftatui inanima. 

 Dcindc ficut intelkiicus fe habet ad voluntatera : ita volun- 

 tas fe hahct ad poicntiam motriccni.Ratio eft ;quia vt intel- 

 lcftus eft voluntas iinmancns , & voluntas eft intellcftus ex- 

 tciifus , vt fupia deraonftrauimus : ita potentia raouendi c(t 

 voluntas extenfa. Nimirura intelleftus Sc voluntas prxfcri- 

 bunt diriguntque motum ; vnde localis impulfio lcquitur. 

 lam vcio conltat cx fupcriori doflrina, inielleflura & volan- 

 tatcm non diftingui rcaliter. Alia tamcn luc eft ratio quam ia 

 Pco. Nam potcntia Dci executrix cftipfaDci voluntas cu.t» 

 a^u efficaci operandi ad extta , ita vt vcilc Dei fimpliciter fit 

 cxccutiuum : id quod de creatuiis dici non pctcft. 



ili. AnimA 



Vt: 

 mi 

 ta 



mc 

 nii 



