PhyficK Pars I. Cap. 1 1. 



97 



R E G V L ^. 

 /. Phyjica verfatur circa res fciemlfictu. 



Phyfica nomcn hahet «^i -rTn {p67iu;j\i, eft, a naturs : quia 

 efldifciplina explicans rcrum naturaliuni fcientiani. Ciceront 

 lib.i.de diuinat. dicitur Phyflologia,& naturx cognitio: //i. 5. 

 ^ j,.de finib. naturar cxplicatio : Ariftiteli 6 metaph.c.i. phi- 

 lofophia fecunda : vulgo fcientia natutalis. Scientia.inquam, 

 & non ars : quia odio conditioncs fci.ntix ipfi conipctunt. 

 Conditiones iftx funt : Rem contcmplari tantiim : Non pro- 

 ducere opus : Vcrfaricirca notioncs piima» liue ics in natu- 

 ja exiftentcs : Non pendcrc a voluntate & opcra hominis ; 

 Effecfta per caufas demonftrarc : Non verfari circa res fingu- 

 ^res & indiuiduas infinitas : Habcre fubicftum pofitiuum 

 diftindlum ab aliis : Haberc denique principia&: affeftiones. 

 Ex his tclinquitut.Phyficam cfTc rerum fcientificarum.id cft, 

 neceffariarum aique vniucrfalium.Ncque cnim Phyfica cxpli- 

 cat hanc vel illam rofam , fcd rofam in <;encre, atque ita for- 

 niachuiufmodi propofitionem : Rofa eft planta: qua: fcmper 

 eli veia , ctiamfi rofa; cmoriantur. Hiftoria: autcm natulalis 

 cft.confidcrarc has & illas ics naturalcs in indiuiduo. Pcirro 

 fingularia illa^i»i'«^'K«) vti funt Sol.Luna, Sc fimilia.^quiua- 

 Icnt vniuerfalibus : quia ftatam habcnt naturam , non alitct 

 atque vniuerfalia. Sed alia efl ratio indiuiduorum fiue fingu- 

 larium,qux dicuntnr ««^' 'iK«r«.IIla enim lunt fluxa & infiui- 

 ta : & pioinde fub fcientiam non cadunt. 



/ /. SubieSfnm aJicquatum Phyfces efi corpui na- 

 turale tjua natnrale efl. ' 



Hoc efTc yirifioi fubicftum Phyfices , probant fcptcm con- 

 ditiones fubicifl(,qui' funt: Prscognofci quoad nomen: Nihil 

 habcre notins vcl prius,atque adco eff" pr.rcoonitum &: indc- 

 inonflrabile : Habcre principia& afpeciiones : Perfccxifte- 

 te,nulliquc incire : Effc fubflratum omnibus priceptis : Elfc 

 vnum : Elfe denique toti fcientix' adxquatum & totale. Scd, 

 inquis,non omne quodin Phyfica occurrit , cfl corpus natura- 

 lcOccuriunt enim priuationcs,qualitatcs, i: fimilia. Iraque 

 corpus naturale non efl tubie^um Phylica:. Rcfp. Subiciflura 

 dicitur bafis fcicnti.c. Non igitur neceflum eft , vt omnc id, 

 quod occurrit in fcientia.fit ipfum fjbicftum,qucniadmodum 

 ina-dificionon omnc id.quod ibi vifitur,cft tundamCitum.Scd 

 hoc rcquiritur , vt id , quod occuriit in aliqua fcientia , fit vel 

 fubie£lum,vcl fubicAi principium,afFei51:io,fpecies. Porio dui 

 funr pattcs huius fubiedi:videl.tes confidcrata,qur cft corpus 

 naturalc : & modus confidcrandi, qui fignificatnt vocula qua- 

 tenM , qua: hic cft fpecificatiua potiuS quam teduplicatiua. 

 Dum igitur Hicimus f«r^K< narurale , quatentts naturale eft, 

 intclligimus corpus materiatum & formatum , quod alias di- 

 citur phyficum : cui opponitur.corpus mathematicum &: mc- 

 taphyficum. Illud ex tongitudine, latitudinc , & profunditate 

 eonftare concipitur, & abftrahinir ab omni matcria : Iftud cx 

 gencre & dlffcrentia conftare intclligitur. Hic non eft prx- 

 tcreundum,cotpusnatuiaIectiam dici mobilc, eo nempe fen- 

 fu,vt opponitut immobili, hoc eft, fempitcrno. Sic enim Ati- 

 ftotclcs palTim accipit riimmobilc.Ad cxtremum & illud ob- 

 feiua , homincm , licet ipfius forma (it fpiritualis & incorpo- 

 rea,putaanimaratinnalis,iecte collocari fubgcncic corporis 

 naturalis : quia corpiis natutale dcfinitur , quod cx mateii.i & 

 fornia fubftantiali eft compofitum,fiucilla forma fit fpiritua- 

 lis,fiuc marcrialis. Nequc obftat, qund Platonici doccnt , ho- 

 ttiincm cfTc fubftantiam incdiara , f: vinculum mundi corpo- 

 rci & incoiporci. Nam ideo homo non dcfinit cffc corpus na- 

 tutale. 



/ / /. CorpHi naturale confderatur vel fearfnm , vt 

 tTt pars mundi , vel colieUiue , vt efl ipfe tmndm : & 

 priorimodo jpc£iatur velfmpUciter,vel in comparatio- 

 ne : & rurfHi priori rnodo JpeClatur vel in genere,vel in 

 Jpecie. 



Primo itaque Phyfica cft vcl Pliyfiologia, vcl Cofmologia. 



Deinde Phyfiologia cft fimplcx.vcl co\hi\u3i.Terlio Phyfiolo- 



gia fimplcx eft gcncralis,vel fpccialis.De his brcuitcr ita ha- 



be. Phyfiologia (prcfsc fumpto vocabulo doccndi causa) con- 



Jidciat corpus naturalc.vt cft pars mundi : Cofmologia traiflat 



dc mundo, vti eft fyftema fyftcmatum fiuc corporum natuta- 



lium. Phyftologiafimplex. fiue diactitica , res naiaralcs cxtra 



eollationcm cxponit : CoUatiua.duc fynciirica.docct collatio- 



nem mactocofmi fimul & niicrocofmi. Phyfiologia generalis 



perfcquitutgcnctalia Phyficcvvti funt fubi((f>um,conftitutio 



fubiciSi , & affcifHoncs : Phyfioto^ia jpecialk cdilfetit fpecics 



cotpoiisnatUrialis.Atquc hi funtfuprcmi fines latifundi) phy- 



fici,in quibus lurtrandis quadrupliccm harmoniam nccflinnis, 



ttadituri Phyficam Mofaicam , Pctipatctifam , Chf mic.im, & 



Poeticam: non quidcm fcorfini , fed fparlim ,hinc inde infct- 



tuti]»taccipiiadopmata, aNatutxconfultisptolata. 



Tom. 11. 



Cap. II. De principiis extermscoiporit 

 naturalis. 



PR.(£CEPTA. 



COnftitutio corporis naturalis rcfpicit princi- 

 pia,&r modiim produdionis. 



l'iiiicipia corporis naturalis funt,qu2 concurrunt 

 ad prodiidtionem illius. 



Suntque cxterna, yel intcri)fl.Illa dicuntur prin- 

 cipia yi\knc.)-,\\xc ivaia^. 



Principia externa funt caufa cfficiens & finis. 



Efficiens caufa corporis naturalis eft hypcrphy- 

 fica.vel phyfica ; qux fpettatur vcl fcorfimjvel con- 

 iundim. 



Seorfim hoc modo. 



Caufa efficiens hyperphyfica cft partim Deus, 

 caufa illa prima & vniuerialiffimajpartimanoelus. 



Caufaefficiens phyficaeft vniuetfaris, vel parti- 

 cularis. 



Efficicns vniuerfalis eft , qus cum caufis particu- 

 laribus concurrens varios effedus , pro varia fubic- 

 dlijfcu patientis.difpofitionc producit. 



Eftquc p.irtim anima fcufpiritus mundi , partim 

 ca-lum. 



Efficiens particularis eft , qua: per difpofitioncs 

 conuenicntcsetFedum fibi fpecic fimilcm producir. 



ConiunQim fpe^flantur hx caufx , quatenus cer- 

 rum ordinem efficiunt , qui appellatur fatum phy- 

 ficum, 



Finis corporis naturalis fpccftatur quantum ad in- 

 fcntioncm & aberrationem. Ibi eft finis vniucrfalis, 

 vcl particularis : hic eft monftrum. ' 



K i. C V h A. 



I- Ad corporum naturalium conjiitutioncm omnia Quot «u- 

 matuor caufrum genera concurrmt. ** coniu- 



° luam cor- 



Naminteinas qnidcmcaufas tequiii,exdefinitionecoipo- pui natu- 

 tis natutalis cap. prdced. raanifcftum cft. At quoniam hi fine ^•''' ' 

 causacopulantc coirc nequeunc , efficiens caufa rcquiritur, 

 qui forniam materia» vniat. Ciiin autem nuUa caufa cfEciens 

 truftra agat , fincm quoque adcllc oportet , cuius gratia vnio 

 niatcrix aiquc totm.Efiat.Itaquc corpus naturalc ad fui pro- 

 duiftioncm rcqulrit quatuoi caufarum genera. oth^ 'iSti ia^at. 

 Ntque vcro cft,qu(3d hanc dcmonftrationcm fuperflujm effc 

 autumcs.Non cnim omnium icruni omnes caufx dantut.Nain 

 quidam cfficicntcm tantum & fiqcm habcnt, vt cicatuirE fpi- 

 rituaics,aiigeli vidcl. & anima iationalis,itemquc matciia pii- : 



ma : quidam efficientcm,fincm,& raatctiam,vt omnes foimx, 

 qua: dc potentia; fui fubiccli educuntut,fiue fubftantialcs fint, 

 fiue accidcntalcs : quAdam deniquc efficientem, finem, macc- 

 tiara,& formam , vt tubftancia: coiporcx &c compofita acci- 

 dcntalia. 



/ /. Communis omnium corporum naturaiium caufa qjjoidoJo 

 efficiens efi prirna illa>a cjua,cjuidcjiiid ormiinofaBHmeft, ^cus ilt 

 eJfefuHm accepit,videlicet UeHi Opt.A-fax.^uicorpora po,um n». 

 cocleflia produxit citra concurfum caiifarum fubluna- turiUum t 

 riurit,ftd corpora fubltmaria fere mediantibm cceleflibut 

 & alits fublunaribusproduxn &producit. 



In prima crcationc Dcus alia produxit immediatc^alia me- 

 diatc.Dcinceps corpora fublunatia fnam ca:Icftia fcmcl & fi. 

 mul pioduxit ) producit concuttcntibus caufis fccundis:non 

 quod fe ailigauctit caufis fccundis, vt fine illarum adminiculo 

 Iiuiufmodi cotpora produccre non polfit ('ccrtum cnim cft, 

 quidquid pcr caufas fecundat efficcrc potcft Dcus , id eutn 

 quoquc finc iis poffc.quia fccus a caufis fccundis dcpcndcrct) 

 fcdquiapoft abfolutum piimx creationis opus.ordinaricnul- 

 la corpora fiiblunaiia.fcu corruptibiIia,finc caufit fecundis cf- 

 ficcie vult, vtpntc quibus proptctca vim agcndi indidit , quia 

 naturallum cflcduuni naturalcs quoquc &: dcterminatas cau- 

 fas cflc voluit,idquc ad gloriam potcntia: fui magis illuftian- 

 dam : qua: e{\ ful>;ct illuftiiiis ,qu(\ maioi diuina peifciftionis 

 fimilitudo (qui quidcm in agendo atqs opciando eft maxima) 

 in icbus crcaiis cccnitur. Intccim taincn caufx iftz fccundz 



I aibft 



