Phyfic^ Pars I. Cap.III. 



loi ^ 



jnutationum accidentalium.aut formarum artificialium cora- 



paramus. Quemadmodum c«im xs, vel lignum , antcquam 



forwam ftatua: fufcipiat , non cft a-flu ftatua, fed tantum pc- 



tcntia, quatenus videi.aptaeft adfufcipiendam formara fta- 



tMX.Sc qucmadmodura ceia varias figuras potcft recipcre : ita 



matcria illud eft , quod cum fccundum fe aftu nullum fit cor- 



pus naturalc, vtpotc omni forma caiens , potentia tamen cft 



I omnia ,quatenus videlicet apta eft , feu potcntiam paffiuam 



! habet.ad recipiendas vaiias formas Uibftantiales,quarum fibi 



I vnitarura bcneficio vatias fubftantias conftituit , vt aerem, 



! igncm,Iiominem,cancm &c. C.Tterum vtriufquc, tam nega- 



tionis.quam analogix i.icione,matcria ptimavariis infignitur 



nominibus. Rationt ncgationis appcllaiur infinitnm, non-ens, 



: HTTiil^jti/xcfp^^.ctofxl/^r : ratione analogiz,fiue fimilitudinis, 



I mater,gremium,ftnus, rece{>tacidnm,Ucfu (^ fedes genitorum, 



I fylua ^c. Quod attinct ad afprmatiuam conceptum materis, 



; prims. , queni alij vocant dircdum , is exprimitur definitione, 



quam vide regfrs.ceci. ^feq. itcmque collatione ipfius cum 



fotnia.c.g. Matcria prima cft fuLici.lum,potentia paffiua.pcr- 



fedibilis, rcceptiua formx: forma eft tcrminus,ad1:us,petfc- 



dtiua,reccptibilis. 



/ / /. MaterlA prhna eB ffennalijfimim illud prin- 

 ■* ctpium.in cjuo contieniunt ornnia corpora naturalia. 



Aucuoh Colcotheam nihil aliud cfi"e putamus quammatc- 

 tiani primam.quijaliis dicitui principium rrcfti;ic\t itj ^rcti/iiXa: 

 aliis mater,nutrix,rcceftaciilu>n,grcmiMn, (°r locui fortnarum : 

 itcm i>\n,fylua,chaos : item tenebn. Nam cx ca tanquam ma- 

 tre res coipore.t tanquam foctus, cducuntur : & illa tanquam 

 nutrii fouc-t ac quafi uutrit formas.illalquc fucccITiue recipit ; 

 a:que ita cft :n potcntia ad omiics fotmas.vti lyiua intaifta^ad 

 omncs res artificialcs.Conucnifntifiimc auteiu dicitur chaos : 

 quia tamctfi ordine conftct ( omnc fiquidem cns otdinatum 

 cft,vt docet prima philofophia) tamen fic dicitur comparatc, 

 ^]u6d fcil.ibi non lint diftiiiLt.Tr forma: rcrum , vii funt in fuis 

 fptcicbus. Quo pcttinct illud : In n.it!irt funJamento niijil eft 

 J.'Jlinc{um.Tcnch':3.!um quoqiie noraen cft fatis aptum. Sicuc 

 cniin ttncbr.uinuoluuntcorpora, itav; ccrni non polfint : (^c 

 matcriapriniaomnis geneiis formas fuocontinct [^remio, ita 

 vt diftinfte coonofci non pofiint. Dicitur etiam abyfluSjiteni- 

 quc Tohu Vabohu. Porro hanc matetiam primam dari (ic pro- 

 batur. i.In omni caulaium gcncre datur aliqua prima. Datiir 

 cnim prima cfficicns prirriifque finis,putaDcus. Datut prima 

 & gencralifrima form3,nempc cffcntia. NcccfTe igitur cft.vc 

 ctura dctur prima materia. i. In libro facrarum originum le- 

 ginius , quod Dcus crcaucrit ccclum, terram, & aquam, atque 

 poftca aquani a tetra,& luccni a tcncbris fcparaueiit. lam ve- 

 ro illa,qu.i: fcparantur a Ic inuiccm , antca fuerunt coniunfta. 

 Ciim crgo terram &: aquam Deus fcpatauerit , fane hafc duo 

 conftitiiciunt viiam maflam ,qua:dicitur chaos. Ex hic vero 

 niafsa non excluditur ccelum ; tum quia Mofes coniDnsftim 

 ponit ccelum & terram , tum quia Deus luccm feparauit a tc- 

 ncbtis , que fucrunt in (uperficic abyffi. Vnde cum lux fit dc 

 natura coeli, coelum tcrra: immixtum ab initio fuilTc ncnio 

 negire dcbct. Hic tamen obferuareoportet.Chaos nonnun- 

 quam ftride fumi pro matcria corporum fublunarium , ita vt 

 lux ipfi opponatur;lux, inquam, primigenia, qua: fuit fubftan- 

 cia g!obo(a,materia corporum ccclcftiuni.it.Omnc corpus cft 

 matcriaium.NcccfTc: igitui cft.vt detur communis aliqua ma- 

 tcria : vt hac ratione omncs materinf particularcs icuocentur 

 ad vnam gencralcm.^.Si daturmateria fccunda,dabitur & pri- 

 ma. Ncque tamcn ita gencralcm facimus lianc niateriam , vt 

 quidam Pcripatctici, quidicunt,matcriam primam ita intclli- 

 gi poffcjfi concipiaiiius aiborcm finc radicc, trunco,ramis,fo- 

 liis,& fruclibus. Hic enim abrtradio non cft phyfica.fcd ma- 

 thematica. Scd audiamus vctcrum dcmonftrationcm, qua illi 

 adftruunt materiampriinaiM./^/cr/nw* cam ptoponit «;nf<i</.i.. 

 l.^.e.6.\v.% vcrbis; Principio quod oporteat corpotibus ali- 

 «juid clTc fubieftum , quod aliud quiddam fit pi.rter corpora, 

 nutua clcmcntorum commutatio nobis odcndit.Q^od cnim 

 tranlmutatur,non omnino corrumpitur:alioquin cflcntia qu.x- 

 dam in non-cns pcnitiis cuancfccrct: ncque rurfus quod fit, 

 cx co,quod nullomodocrt, cflicitur. Scd commutatio qur- 

 dam cx (pccie altcra fit in altcrani : pcrmanct autcm , quod 

 jjcnitx ici fpccicm indult,dum cxuit altcram. Conftat hac in- 

 fupcr cx intctitu : hic cnim pcrtinct ad compofitum- Sic PIo- 

 tiiius. Lxcmplo res fict clatior. Olcum in igncm tranfmutari 

 quotitlie vidcinus. Hic crgoolc.im dcliuitcflc olcum , & fit 

 jgnis. Olcum autcm non totalitci dcftruitur , ka redii^itur in 

 nihilum; fic cnim igois ex nihilo ficrct , atquc ita cffct nulla 

 fubftantiali, mutatio : ncquc criam tota fuhftantia olei ma- 

 nctific cnim non dcfincrct eflc oleum. Quarc aliquid.olci 

 effc dcfinitjid ncinpe , pcr quod oleum cfi oleum i aliquid 

 ctiam olei tcmaiict.Huicautem,quod remanct,a!iud quiddam 

 acccdcrc oportct,cuius bcncficio fiat igiiis s ciim fubftantialis 

 gcncratiofit rcalismiitatio: idquc futftantiam effc oportct, 

 cum fis tcTmirTu!;fi.ibffantia!i; miitationis>8iquidem pofitiiix. 

 Xom. l .7. 



Chao: " 

 qu.^i; tje- 



His nunc ita dcmonftratis omninoapparet , illud olci ,quoa 

 efle definit.forroam olei effe . per quam oleum crat olcurti & 

 qua corrupta olcum efTe defiit : illud vero olci quod rcma'. 

 nct.matcriam eiufdcm elTc, vt qua: ab vna fotma.nempe olei 

 ad altetam,ignis vidclicct .tranfmutatur: illud dcniquc qued 

 acccdit materiar, eique dat, vt fiat ignis, clTc ignis foimam, vt 

 qux matcriacvnita vnacum ipsa conftituit igncm. £tfi ver6 

 ha:c dcmenftratio non ad omnia corpora naturalia fefe ex- 

 tcndat , quandoquidcm corpora incoriuptibiliagencrationis 

 non funt capacia : illud taracn euincit, primam matcriam effe 

 fubieftum gcncrationis & cortuptionis. 



/ f^. Chaos illud > ^uod Dem i.iprindpio produxlt, 

 comple^ebaiur ccelum & terram. 



Matcria ptima eft illud ens,e quo corpus naturale qua cor- 

 pus eft,conftat.Ncquc huic fentcntia: obftat.quod mundus fa- 

 dus fit e nihilo. Nam omnia funt e nihilo vcl immcdiatc, vt 

 fpiritus crcati & matctia ptima , vcl mediatt, vt corporaqur 

 produda funt & vclut eduda ex mateiia prima , quam chaos 

 appellari diximus.Chaos illudnihil cft aliud, quam tcrra vel 

 aqua igni viuifico,ideft coclo,pta:dita. Dico, tetra vel aqua : 

 quia Scriptura Gcnf/i.docctjtcrramfuifTc informcm,& in lu- 

 pcrficicabjiri fuifictenebras, Spiritiimquc Dci incubuiflc fu- 

 pcrficiei aquarum , tertam iteni & aquam fuifle leparatam, 

 adcoque terram & aquam fuiifc confufa. Hanc tcrram Sc 

 aquam quis negct radicem,matiiccm,& nutriccm omnium rc- 

 rum (ublunariam ; Ha^c cft aqua , qux Hcrmcti dicitur luna, 

 &difcipulis cius falina,fontina,virens,benedicla vimlitas,mi- 

 rabilis.non madefaciens manus, azoth, balncum Dian.T.matc- 

 ria prima,perlata,cryftallina, penuarium naturx, priinum cns, 

 iliartcr,Iiyle,tcrra Adamica,fpcrma primum.Ignis viuificus cft, 

 qui in aqua & tcrra primas tenet , ita vt finc illo cx aqua Se 

 tcrra nihil gencrari poflit. Hic fpiritus cft coclum illud, quod 

 omnia corpora naturalia, quotquot in hoc mundo cxiftunt,ad 

 moucndum & quiefccndum difponit. Hic non eft ignis com- 

 burcns,fcd ignis natura?, vittutis, & fapientia , quem Hermcs 

 folcin, alij animam mundi & fpiritura vniuerfi appellant. Er^ 

 hoc ignc fiue luce fafta funt corpora coelcftia , remota terra 

 & aqua. Scd ex aqua & terra produifla funt corpoia fubco:lc- 

 ftia,acccdentc ignefiuc luce illa viuifici 



T^, Materin prima hodie in 07nrJlw omnino corpo- w*''"'* 

 tibtii daturifed in vno pttnor efi &copio/i0r,<jukm in alio. mo Jo Ti°' 



., ' . . 1 ' • r I . Iiabca^in 



Materia prima. inquiunt vulgo , ignoratut cognofccndo,& corpori- 



ignorando cognofcitur.Quo difto innuitur difficultas cogni- bus ) 



tionis in hdc loco phyfico. Et fane fi quid eft diiScilc in lau- 



datiffima hac fcicntia, eft hic ipfa matcria dc matctia prima. 



Hanc autem duplici ratione cognofci pofTc arbitramur.Prin- 



cipio quidem cx hiftoria cieaticnis : qua de re modt) diximus. 



Dcinde ex anatomia rerum naturalium. Docet autcm anato- 



mia ifta , omnia corpora fublunaria tandem refolui in aquam 



prolificam, id cftyaquam igne viuifico fpiritu priditam. Cum 



aqua ifta intelligc coniundam tetiam. Atque hxc cft mcdici- 



na vniueifalis ,qua: nihil eftaliud.quam fal purifnmum , fub- 



tiliirimum , &incorruptibile, balfasio, id eft, ighe ccclcrti fcu 



fpiritu a:thcrco impraignatum. Hoc fal in omnibus omniny 



corporibus ccrnitur : fed in quibufdam magis , iri quibufdaiu 



mimis. ■ ■: , 



VI. Ai.itertaprima refertur "Vel ad forrnaTn > vtl Qtiot mo- 

 ad toturn compofitum, iu.xta hxc theeremata. " "''" ■ 



t J ' tur pnma 



I. Materiii ^ forma funt fubftiint!s.tncomtletii. ^. Itaieri» ""■""'•^' 

 primanoncftpermanc}is,fedtranfiens: hoccft,vaiias induit 

 veftes in variis corpoiibus. .Oportct igitur nndam (inc vcfte 

 Diaiiam inquirainus. ^.Altiteria prima eft informts.hoc cft,non 

 habct formani huius vcl illius corporis , tamctfi habcat for- 

 mam,pcrquam cft matcria prima.& non fccunda.(>uo pcrti- 

 nct illud: Maicriaprima ncquc eftquid, ncquc quantura, hc- 

 que aliud quidquam corum dicitur , quibus cns dcfinitum cft. 

 4. Maleria prima eft infinita : quatcnus vidclicct ipfius appc- 

 titus fariari non potcft.Eft cnim indifftrcns jd on.nia. Arquc 

 hoc fcnfu dcfcndi porcft panfpcrmia Anaxagor.T. \.^laler'iii 

 amatformam abfenter» amore conciipifcenlii, prtjenlem amore 

 amicitii. d.Materia fine forma noncft a^uofa : led cfi lcpus 

 finc pcdibus , & auis finc alis. ■j.Materia prima femfer'ynana 

 fmplex. %.Materia mundi eft triplex produHionis.cDnftiiutio-' 

 nif, ©• compofitionis. FroduHionis ; vt cft chaos. ConftitulionU 

 fcu difpofitionis ; vt cft matcria fccunda. Comfofilionis;vt funr 

 partci mundi.cx quibus illc conlLu,puta coclum & clcmcnta^ 

 9. Materia prima tft pura potenlia : non quod non habcat 

 aiflum cntitatiuum ,qui rcfpondct potcnti.T obiccTiu.T , & cft 

 ipfa cuiufque rci exiftcntia.ycl a^Tum fccundum, qui eft optf-' 

 ratib rcfpondcns potcntia: aifliu.T ; fcd quia-non h.ibct a<f^um 

 formalcm. Etfi cnim matcjia primanunquam finc forma ex- 

 titititamcn pr.Tcisc,& fccundiim fc confidcratanon habct ali-»' 

 quam pcculiatcm foimam, pci quam fit dcterminat.v. Intcrim' 



1 3 hib<: 



