PhyficJE Pars I. Cap.XlI.&Xin. iit 



tecKs c(k ftihieffnm corpoiis natuialis.quaccnus recipi t !o- 

 locatum. Eft aHuwaiim, quatcnus eft ciicumlhncia corp ons. 

 Ica umtm tllfiibiecfum , quatenus res naturaks lunt & nio- 

 ucntur in fpatio fcu interuallo duracionis. AdtHnclum c(l, 

 quatcnus eit afFi.<rHo neceiraria corpoils naturalis , iHuiatio 

 Icilicet fecun«dumpc.Ttetituni,pra'rens,& huuiuni. Hinc rcCtc 

 dicitur : ilnndtu ncii eft ccndiiin in /f»3/i'r.'(tiiillet tiiim tem- 

 pus ante muninm) fed cum temjcre -.-lA itiX, i.\in\ rauniius cce- 

 pitjli.vc ipfius affcttio cofpit. 



/ /. Temftts esl menfnra ,/itie niinicttu, mcttupri- 

 mario & per fe^i^iiictis/ecitnda) io C pcr cucidcns, 



Nempc quietis cft menluia proptet motiim : quatcnus 

 quies ell piiuatio motus. Hinc dicimus , corpus taiuo tcm- 

 pore quicuifle , quanto viHclicct motum hnllct , fi non quie- 

 LilTcr. Quod autem tempus fit mcnfura niotos ita paict. 

 Omnem motum numcramus & mctinnir lccundum duratio- 

 ncm.Ais : Motus cft menfura tcmpons.Tcmpus enmidcpcn- 

 dt ta motu.Aio .- Tcmpus cll mcnfura motus prmurio & pro- 

 prlc, motus cft mcnlura timpons fccundario. Propiie (cqui- 

 deni [atditatcm & cclctitatcm motus mctiniur nmporc, ficu- 

 tiaureos nummos mctimur pondcribus : cjt accidtnii vero 

 tcmpus nicnfuramus mctu, ficuti pondera,iullanc fint ncc nc, 

 autcis niinmiis iulli pondcris cxplorantur. Sic motum folis 

 mctinnu- anno ;Lunx,mcnfc ; ptimi mobilis.die. Scaligct aii- 

 tcr hac lic rc llatuit , hunc in modum- Tempus eft mcnfuia 

 noftri motus, non vcio illius piimi. Mcnluta namquc piior 

 natura cft, quam res, cuius cft mcnfura. At tempus cft poftc- 

 rius primo motu- Eft nimiium afFcdus eius ab co pendens. 

 Pfimum pono corpus eftomnium corpoium menfura:& pri- 

 nnis motus omnium motUum.Motus is^itut eft mcnfuia tcm- 

 poris a natuia. Mctiiur cnmi ilia tcmpus motu : quia moiii 

 crcat ttmpus,quod tft Nuncflucns, ficut locus cft Vbi conti- 

 nuatum.At c contraiio tcmpus mcticiui motum menlura no- \ 

 ftra .- quia dicimus , tot partcs a-quinoflialis taiuo moucii 

 tciiipore. Sic Scaligerex.\ 5 i./i. 



///. Ttmptu eU /^uantitof continua. 



KfO.e Auguftinus : /w tempore,\n^mt,fumu4..&quidp teyn- 

 }iii , igncmtr.Hf. Maxin;.i cnim calico hic circumftat oculos 

 noftios.facitquc vt fubtihtcr potius qu.^m vcrc difputcmus 

 de tcmporc. Nos omidis fpinis.quibus rcfta fodicantur ingc- 

 nia, vtiliorrs qua:fticncs pioponcmus .in quibus cft ha:c,An 

 tcmpus fit quantitas continua vcl difctcta ? Dicimus autem 

 tcmpus cfle continuura, 3c pioinde coniponi ex paitibus, qu.T 

 communi teimiro copulantur. Hoc ita patct. Tcmpus cft 

 continuum piopti r moium- DupUx autem cft continuitas in 

 motu ,vna extcnfionis , altcra fucctinonis. Vndc & dupliccs 

 funt partcs in motu,videl.cxtcnfionis 8i fucccfllonis.In liis eft 

 prius & poftgjius.quia fibi mutuo fucccdunt : in illis ininimc, 

 quia fimul funt.Eft ergo tcmpus numcrus carum partium,qua: 

 motui infunt ratione fucccltionis , quarum vna exiftit poft 

 aliam. Paites vcro tcmporis funt pi.Tctcriium & futuiuni, 

 ^quarum communis terminus cft Nunc , fiuc inftans. Nam 

 hocprarteriti quidem finis cft, futuii vcto jnitium. Vndc ficut 

 punc^um flucns gi^nit lineam : ita nunc flucns producit tcm- 

 pus.Itaque tcmpus cft quantitas continua. Sed,inquis,tempu3 

 cft numcrus. Itaquc cft quantitas dilcteta. Rcfp. Tcmpus non 

 eft numeius numtrans fiue abftvattus,fed numeratus liuc con- 

 crctus.Dicitur crc.o tempus nKmcrw^-^fcil.partium motus.quod 

 lantundcm cft, ac fi dica5,ipfi pattes motu numerata:. 



s / F. Fnicum eU tempm apud omnes. 



Scilicct foimalitcr : quia ratio numcii & menfuraj eft ca- 

 dcm in omni tcmpotc.Alias muita funt tempoia matcrialitcr, 

 quatcnus tcnipus niuliiplicatur, ficut multiplicatur motus.Sic 

 dcnarius boum & cquotum foimalitci cft idem , fcd materia- 

 litcrdiffert fccundiim rcs numcratas. Eodcm modo tcmpus 

 vt eft mcnfura motus , cft idcm vbiquc ; vt cft mcnfura huius 

 motus,variat vcl maxime. 



' F. Temttu internum h.ihet fundcimenttm in rehus 

 nattiriilibtu,externhm dependet ab intelleilu. 



Quidam ftatuunt,tempus cfle cns rationis:fcd falso.Tcm- 

 pus cnim oportct diftingucie. Nam tcmpus inteinum fuum 

 fundamcntum habct in tcbus ipfis. Ita tempus fuit antequain 

 liomo elTcr. Scd aliter fc habet tempus cxtcrnum. Vidc mox 

 rfff(/.io. 



F/. Tewpfu intertium proprium eft cuilihet indi-A 

 uidtto ; e.vternum^mtdiii cfi cotnmune. , -^ 



Temfus interniim cft dur.-'tio, pcr quam corpus naturalc re- 



ucia iniiiet in lu.i cxillcntia. Ttmltn externum cft duratio 



cctta ac Jcfinira ad mcnfurandum tcmpus intcinum. Illud rft 



proptium cuilibct corpoii , Jc dcfcribitur/tinrciualio tali, quod 



Tcm. I I. 



Ir.n.ins 

 tjuid fu i 



cft intcr initium & £ncm corpoiis : Hoc potcft efTe muitis 

 communc.T.gr.dics,annus, bicnnium. Scd & alitcr ha-c acci- 

 piuntur. Namttmjus intcinum dicitur cflt- ipfius motus & 

 quictis nicnfura: tcmpus externum cil rcrum pcrmancntium, 

 quaicr.us illaium duiationcm mctimur pcr applicatlonein 

 tcrnporis,ficut v na quantitattm paiini metiraur per cxtcrnam 

 illius .ipplicationcm. 



J' 1 1. Ts hifians ad tempus fe haleiiVt pnnntm ad 

 linearn. 



Diia- fiquidcm funt partcs tclriporis , pra-tcrirum 5: fiitu- 

 rum. To na» autem Itu inftans cft vinculum pntcriti & fu- 

 tuii, qmmadmodum pun>flus dicitur vinculum linca:. Eft au- 

 tcni inltans fiuc momcntum duplcx ; prlm(jor<//«^r/«OT,quod 

 cft finis pra:tcriti,&: initium fuiuri.qualia hodic funt momcn- 

 ta : dciiidc extraordinariiim vii fuit pnncipium illud tcmpo- 

 ris,OV?;.:.'V.l. in quoDcuscreauit mundum. Iftud fuit folum 

 initium futuii , non ctiam hnis pritcriti. Sccusdarctur pro- 

 grclTus in infimtum. 



FI I /. Tempus non efJ ens perm.irtens,fcdfuccejfiuum. An tf hipb» 



lii cns pei- 

 Hoc cft , tcmporis partes non funt fimul : & ptoinde tcm- mauensi 

 pu3 non cft crcatum nifi rationc initi) fui. 



JX. T, 



empus proprte nii 



hil agit. 



Eftcnim quantitas ,cui non compcttt ai.^^io. Popuiaritcr 

 igitur lcquuntur , qai tcmpus dicunt gcncrarc omnia & occi- 

 dere,itcm effc edax Hinc Staligcr ait : Tcinpus dicitur cdax, 

 ncn ex ic,fcd cx vlu. 



X. Ternpiu internum a motu non d\ff>.rt ,r.ifi ratiom: 

 fectufe hiibet ternpus externum. 



• Omnis motus cft fuccefrmus j ideoque fucccfnuam duia- 

 tioncm poftulat.IIla veio cft ipfum tcuipus. Itaque tcmpus 

 Omnem motum conlcquitui: & itaquidcm vtnonnili forma- 

 lis diftinftio (qua; cft iationis)fit intcr motum & ttmpus. Ra- 

 tio cft,quia tcmpus eft duratio motus. Ha-cautcm a rc, qua: 

 durat, icalitct non ditFcrt. Sed hoc vcrumeftdc icmpote in- 

 tcino. Nam fi tcmpus accipiatur pro menfui.i cxtcrr.a , hoc 

 cft, duKulone alicuius motus ,qu.-e pcr cxtcrnam applicatio- 

 ncm fit mcnfura .ilteiius motus, cft tcalis diftiutlio. Talc vc- 

 ro tempus tlt il'ud , quo vujoo viimui, dum annotum ,mcn- 

 fium , dicrum intcvuallis, non motus lantiim, fcd quarumuis 

 rerum durationes , meiimur- Quid cnim aliud cft dits, quam 

 fpatium tcmpotis , quo vna fit a-quatoiis & ptimi nvobilis 

 conueifio ; quid annus,nifi tempus ,peiiodico folis motude- 

 finitum ? Nimiiumliquet hinc, tcmpus illud intcrnam c (lc 

 mcnfuram motus caclcltium corporum,aliorum vcrc motuum 

 durationis non metiri,nifi per cxtcrnam aliquam applicatio- 

 nem,qua:applicatio , cuni fiat ab intcllcdu hominis , fit indcj 

 vt tcmpus illud , & ens rationis , & ab anini.a dtpcndcre dica-i 

 tur. Nam quia motus cocli cft maxime icgularis .atque om- 

 nium orJinatillimus,& pixterea perpctuusjiinc fit,Vt cius du- 

 lationcm homincs alfumant, pro cxiein.a mcnlma aliorum 

 niotuum.Hoc vcro tempusa motu,cuius cft mcnluta cxtcina, 

 rearitcr diftinguitur. Atque hic cft Phyliologia tcmporis, 

 quod motui prxmittimus ,quia eft iplius mcnfura. Ali) tamcn 

 Phvfioloc;iam motus prxponunt, quod tcmpus fit tancpain 

 motus quxdam prcptietas. 



An ternpu* 



ahqiiid 



agatj 



TerlipUs & 

 inotu5 

 ciuomodlo 

 Qitfciint. 



Cdp. X 1 1 1. De qiialifate corporii natiiraliii 



PR.ffCEPTA. 



AFfciftiones fontiiiles corporis ii.-irnralis oriim- 

 tiir a forma : vt funt qualitas phylica , mobili- 

 tas,&vita, t 



Qitalitns phvfica eft"propricta$ corporis natura- 

 lis , per quam ilkid difponitur ad agcndum vcl pa- 

 tiendum, 



Eius diiiifiones hce funr. 



I. Qunl it:isMil^yi|ica cft vcl pnrc :i(\\m,vt gratiitas 

 & lcuitar.vcl ^jati^y^aCfnttitVt per/J>lcuitai & epacitas: 

 vcl mixta,z/f cjuatuor primt. ^ualitatesj potemiafen-^ 

 tiendi5cc. * * 



I.I; QiialitnS phyfica cft innata.vcl aducnntin.ll-, 



Incorpori ii primo ortus momcnto incft, & nntura- 



lis dicitur, vt eH calor in igne : hic corpori iam con- 



ftitutoab extetno principio accidic ,vt in acjua calor. 



Qiiah"tas innata eft vel infcparabihs , vt ah a^ua 



frifus. wfc _ ,. ^ 



-^ * • r K t III- QuilitaS 



\ 



.XJ^ 



