Ph.yllc^ Pars I : Gap. X IV. si j 5 



£fttd fptenfi» »ji3;Y«-pfopriam mutatlonis fubie^flum-eKprima- 



• tufjid ucmpe , cui ineft potcntia paffiua rciipiendi in fc, cum 

 inutationcm, ipfam , tum prrcipue cius tcrmnBuv Dcniquc 

 fubijcitur, qHaientn tale eft, fcu qtiatenm potcnlia efi^vi intcl- 

 ligamus rcm non mutari rcfpicflu eius forma-.quam adlii pof- 

 fidct , fcd eius potiiis , cjuam a^tlnic pcr nnuationem accquiric, 



• adcoquecuius rcfpcdlu adhiic cft in potentia pafliua confti- 

 •.luta. Sic calefaftio cft mutatio , npn rcfpeftu cius caloris, 



quem adtu aqua liabct , fcd eius,qucm r.on lijbrt. Eft cnim 

 duplex potciitia iu fubiccflo , vna ad inorationcm , altcra ad 

 cius tctminum. Cum ergo res miitatur, dt Imit clfe in potcn- 

 tia ad murationem , manct tamcn m potcntia ad tcrminum. 

 Neque vt-ro hoc ita inrcl|igi dtbct.quafi mutatio line fuo tet- 

 mino poflit fubicfto inrflc. harc cnini duo (ic tcinporc f mul 

 funtjVt pofita mutatione , co ipfo momcuto nec cirano pona- 

 turtcrminus, fiuc pctfciSus ,quod in mut.itionc inllantanca, 

 fiuc impctfcdus, quod in fuccclTiua , id cft,in niotu contingic. 

 Senfus eri^o cft , \\xc duo qiiodam.naiurac oidine (cfe conlc- 

 qui.Eft enim mutatio inftar vi.r , Pcrqu,mi fibiei-Tum ad tcr- 

 minum tcndit. Conftat autem quod quam diu quid in via cft, 

 tam diuterminum minime atii;.^ciit. Pati ergo rariontjquan- 

 do fubie(3um mutitur.quatenus mutatur, non habet formam, 

 fcd ca caiet, quandoquidem acquifita forma mutari dcfinit. 

 Ex quibus raanifcftum cft, mutatinncm nihil aliud crtc, quam 

 flu.tum Sc tranfitum illum , qiio fubiciflum id aftu acquirit, 

 quod poteftatc tantum contincbat,(iuc forma fit atquc aclus, 

 fiue cius priuatio. Vno igitur vcrbo, mutatio cft tcndcntia ad 

 tcrminum. Ccndltionrs in muttitiene qttalibet funt quatuor : 

 nempe agcns , quod mutationcm cfficit ; patiens , quod ean- 

 dem recipit i tcrminus a quo , & tetminus ad qucm lit muta- 

 tio ; quorum quidem refpcflu mutatio diucrfas fortitur ra- 

 tiones formalcs.nam quatenus apcns rcfpicit.acftio ; quatcnus 

 paticns.paffio ; quatcnus tcrminos, intcr quos vcrfatur, muta- 

 tio dicitur. Acflio & paffio rcipsa vi:um idemquc funt , & for- 

 maliter duntaxat (cu dcfinitione diftinguunrur.Mutatio quo- 

 quc ab vtraque non diffcrr reipsa. Nam aiftio nihil aliud cft, 

 quam ipfius termini produftio , qua ccu via mcdiante agcns 

 terminum attingit , eumquc facit cfle aiffu in icrumnatuia. 

 H.TC autem a£>io non cft in agentc,ffd in paricntc.in eo ncm- 

 pc fubiefto, in quod teimlmrs introducitur : & fub hoc rcfpc- 

 <flu,quatenus qjjtaipe a paticntc recipitur , palTionis nonien . 

 dcfinitionegi t^Wet. ^^mutationem cffe illam ipfam tcrmi 

 ni produffiJnem ,'qu.i 

 patct,qu6d pcr hanc fu] 

 quam rccipicndam pot^ 

 rationis rationcm confi 

 eft. Itacumaflua fri^ida 



, qu,T i"nisac] 

 dcnidBi, q'u.1 



ipc- •■ 

 m&> 

 rmiy 

 indc 



biciflo fcu paticnrc rccipitiJPT 



um a'f^u acquirit cam formam, ad 



'liua cft Q^«rditum : in qiV> mu- 



pfius «finitione manif-cftum 



le calidU redditut , non datut 



n calefacit , alia , qua aqua ab 



qua^ calorem rranfmuratur: 



cmquc calcfaiflipnem cadunt. 



a tantilin differunt vt accliuc 



r Thebis Athenas , & ea qux 



it : qff3. (iiTiilit.udine vtitur y?r//?o/f/fj ?. 



_ '\o inttr \\xc realc difcrimen non (It : quin- 



iftio & paffio diftin<fla prirdicamcnta con- 



o vcroad pr.-cdicamentum fui termini rcduci- 



eflc cft, vt tria hic faltem formalite^, & defi- 



nijuantur. Mutatio ergo per (e,cSi (ctundum 



rationem- eft fluxus & via ad teiminum , vndc 



■•cedcndi ab agentc ,itemciut -in modo afficiendi patiens , mu* 

 tationes omnes vniuccc conucniunt ; in roodo aut*» tcn- 

 dcndi ad tcrminum,non conucmunrvniuoce, fed analcict^ 

 idco mutatio,quatcnus tcndit ad tcrminum, adcoquc quaianu* 

 elt mutatio , non pocoft ad certum pradicamcmum rcfcirj 

 cum lioc vniuocam conuenientiam poftulet. Mutationi/?«f« 

 ofponitur ^ qui nihil aliud cft , quam fubictfti quardam quics, 

 qua ptifdftirncm luam inuariaiam aliquamdiu ictinct. Ita» 

 quc (tatus cft finis mutationis. Propiciea cnim res mutatut, 

 vt adi pco tcrmino ftcc atquc quielcat. Vndc pofito tcimino» 

 hiutatic,qua; e(t ad illum icrminum, dcfinir.Ica fi aer calorcm 

 acquirat, mucari ; (i eundem inuariatum , & (ub codcm gradu 

 alKjuamdiurctineat ,ftare dicitur. Mutationii vurit jleciei 

 ftwt , ptout varij funt ccimini , ad quos ccndit. Ariftoccle» 

 . ^.fhyf.text.-j. mucationcm omnem tiipiicem facit .Vt aliafit 

 ex r>en-fubieiio in fubiedurn , quam generationcm cffcfta- 

 tuit,fiue (implicitcr (icdicftam ,qu.-c cft (ubftantiar, (iuc (ccnn- 

 diim quid,qu.^ e(taccidcntij;aliafAr/»/i»>i!?a/« non-fubieBiim, 

 vt eftcoriuptio, gcncrationi oppo(ita i alia dcniq; c;r/ttWf<3i) 

 infubieefiim,c\ti3m vult c(Vc motura,ct(i dctuc hHiuftnodi mu- 

 catio, qui non fit motuj. Rcdnis mutatio diftinguitur iiixca 

 cerminos,ad quos tcndit. Eft ergo mutacio i.poficiua , vi gc'- 

 nerario ; vcl piiuatiua , vt coriuptio. illa ad tciminum pofiti* 

 uum, hxc ad pnuatiuum tcndit. z. iucccfliua , vc motus ; vel 

 int^antanea, vt cieatio. 3. fubftantialis, vcl accidciitalis. Mu- 

 tatio fubftantialis cft ad tubftantiam & oppc(itam priuatio- 

 ncm , vc gcncratio & cotruptio , qua: folis (ubifantiis corpo- 

 rcis, & quidem fublunaribus , compctunt. Mucatio accidcn- 

 talis eft vei proprie & pcr fe , ad quancititcm, qualitacem , SC 

 vbi ; vcl confcqucnter , ad rclacioncm. Ad quantitatcm cft 

 augmencatio & diminurio , qua; vtraque indem in ("olis fub- 

 lunaribus locum habet. Adqualitatcm crt altciatio ;qui fi ad 

 quaiitatcm tcndat contrario carentcm , perfciliua dicitiir, & 

 ciim (uccellionc catcat,in fubftanrias (pirituaes quoque ca- 

 dit: cuiuCmodi eft intt llcdlio , illuminatio &c. (in veio ad 

 quaiitatcm contrarium habentcm tendat , corruptiua appcl- 

 latur, & rcrum corriiptibilium rft propria , ncquc abfquc (iic- 

 ceflione fir. vbi tdmcii obitruandum , altcrationem vfliatc pto 



• fola coiuiptiua, qua: niotus (pccus eft,v(iirpari. Ad vbi di- 

 citur raurario locaiis , qux rcbus quidcm fpiritualibus com- 

 peritilcd (ine fucce(rionc ; qur autcm rebus corporeis ineft, 

 iucceffione prardita , motus localis appellarur. Ad rcliqua 

 rcrum gcncia propric & pcr (c non e(l muiatio , nifi confc- 



quentci. Sic ad rclationcm cft mutatio medio fundimento, 

 quia hoc & tcrmino pofito, rclatio icfultat ,vt uito.iBiomatc 



Oicuur. - ■. ••': 



■ ■ ■ .)l 



//. Motnsin^enerebabethxctheoremata. ■! t>e wotu 



,' ■ ii ! ■ In gcnrre 



MobilitM eft affeBio corforU naliiralis,quiiifj> intft.,re- <)ux tt» 



) 



patientc cxiftcre 

 funt oppofiti. quor 

 quod in mutatioHc 

 eft id quod per mut 

 mutatio fpcciem , v 



liquarum Jiri cmnium irofrietaiur» r.^iiote^. Mobi e enim 



diciiur cotpus lanone quantitatis , & qua.itatis. x. Mitui eft 



acltu imferfcHin ; quatcnus cft itci lcu ttndentia, vi Uiqtiui»-. 



cui ad formam atquucndam: fed e ft a{is<f ferfcitt^ i qai^c-- 



nus proficifciiur aiorma ,qn2 eft in mi-iirnce. Idco rcttc di-„ 



citur. Rei mouetur quando cft infieri.^ Motui eft in agem<-i, 



^fatiente. In agcntc teu moucnte ,vt cfFcrtum in fua causa ; 



in paiicntc fej«jTiobili,vt accidcns in {.\ih\c^o. ^.Mota^ necef- 



-faTio habet ttmninum h quo ©> ad quem.Hinc illud ; Mctus eft 



r;quod aftioni & paflioni non conucnit , cum_^ rwfr (-eM/rar/a, hoc cft,intcr conirarios tcrminos. Iccm;AJ<!- 



is ratio in fluxu ifto non confiftat. Hic vci"S'/^ /'" c(t:^t/«|i/ ,hoc eft , mciium quid intct vnumquc ccrmi- 



b agente, ailio dicituc , qua: pcoptcrcaipfius num. yMotin ■vtrumqiic terminum ditfifibilem cjfi oportet.: 



Nam vt terminusWqucni fucccffiuc ac«^uiiitur , ita terminus 

 aquo fucccfliufllHj^Iitur. 6. Motm or>/nus eft inter duos ter- 

 minas pofitiuos. NihiroWlwpotcif eflc diQifibilc , quod non flt 

 pofitiuuitv. y.SubieButnmotUi tft dim/ibil^E(\ enim corpo- 

 rcum.» ^'.Mouens Qr motum funt fimtd, hor^^t^M||ac fc in- 

 uicciiii Irnclligccontartum phydcum (cu co^fci^S^t^"'" 

 ignis cornl^urit lignum ; vel viitualcm fcu m^^cicum , vt 

 cnm fol influic inhi-cinfcriora- Alij (ic cffcrunc hoc theorc- 

 ma : I>i omni %iotu tnoucns <^ mobile funt fitnul. Ac , inquis, 

 in proic^ione Widis ics alitcr fc habcc.Ciim cnim lapis clt 

 in acie , non amplius cangitur a manu. RcLji. Vis impulfoti» 

 ccnies & lociaaflifticlapidi.Vis a utom iHajion cft acr impuH 



nei.Ja I 



firiicur ; vt vcro a pacicnce & fubiciflo recip 

 atur, qu.r proprerca eft aiftus patiencis,qua- 

 c-CianAinutat^r ; adco vt mutacio ipfa fic quafi 

 am, cui fcrfmales rationcs ac^ionis & pafTionis 

 cio obfetuandum , ciim adioncm dicimusab 

 i , & a fubic<flo rccipi , non eum efTc fcnlum, 

 iiim in agentc cxiftens, inde in patiens traiif- 

 odi cnim accidcntium cx vno fubicifto in a!i^L 

 mpofllbilis.tfft. Particula ^tgo ak hic effici^^» 

 lem caufam notat , vt fcnfus fit .aiflionenf ■^mutc agentis in ' 



ini duo in mutatrejji neccflaiio 

 iminus a quo dicituiTS(0^4f "i 

 Itcr vcro ccrminus ad 

 cquiiituc. Sumit autcm o 

 mi , & diftindtionem it«ifi!^, 

 quem cendic. Eftcnimiftius :crmini modus , iuxta rcgulami? 

 ulBio emnis eft inoJns fui lermini. Id auccm omne iinxlligccic 

 oportcc de ccrmi^ p^ximo & inccrno , non auccmBBrcnifc.^ 

 to Si cxcerij(i^<|racxtiflBnim cum tanca fit camquc Wrima m 

 tationis cum liiotcrmino ad qucm conncxio , vjinlla ah h 

 fpecicm atqyc cffcnti-m fui rationem omncni^^apiac , idc 

 >t jlriftote/es Inquitur i,.phyf.text.i^. mutatio ^6n cft prxier 

 rcs,hcccft, non conftituit pcculiare alifluod prx-iicamcncutir, 

 fed ad pra-dicamcnciim fui tccmini r«ucitur. Quatcnusta,' 

 men vt a£lio vci palfio confdcracrfr, al :»«nir)nis vd p.iflioni.s.^ 

 pta-liranicntum pcrtine». Cuiiis ^iffa tft, qui.i in modo,pro 

 Tnm. II 



l"lW, fcd moMO projicientis lriy>f'< 



a utom illajion clt a 

 'cfl^^idi motbjqua 



cu for 



a lapidis moti cftcaufa pwc>.^icuiisy'Pro)icicns igitur cfl 

 4 pcoiciJb fcparata , pioii (f^iojftfa 

 rlfWle 



^taufaconiunifla. ^.Mt 

 cr fe cilefacit.fer «ecidem rfj^er»t. Calcfacit , quatc- 

 lcalorcma ceiicro ad circunifcrentiam deuchic, vcl a cir- 

 fcrcntii ad ccntrum icducit. Rcffigcrac , quaccnus cx- 

 Tit vaporcs calidos : vt ciiro aqua calida rcfiigcratur afRa- 

 uj. I o. ^uidquidmouctur , ideo mouctur, vt tandcm quiefcat. 

 TSindjm , id clf.quando petc^t curlum iibi diuinitus pirti- 

 Motiif fit fuccrjftut/ IntcIIipc motum pliydclim.dc 

 asiiiuib. II. Mcllit princ iplum ^_ _^M*r eft imprliu ! 

 SM^Mfirx puD^us, & icmpori.» t« >ui. I t.Ccnti' 

 [ffcHiTmolu. " 



tffcifiTmotui ,fer quatn eiw partts eonnefiuniur, ijt 

 In quid coaltfcert fcftit. Dupli^ auttm tontinuit»» 

 ' K ) iainocii 





^ 



