fhyficx Pars 1 1. Cap. I. & 1 1. 1 1 7 



ccclum vocatuc quintum clcmenrum , & aliis quinta qu.xdam 

 cfTentia. Tamctlivero ccelum iimenicur in quolibet corpore 

 fublunari : non tamen dicitur in;;redi mixcioncin, id cft, mif- 

 ceri cum clemcntis,quemadmodum iila intcr fe mifcentut. Sic 

 enim cft in coipore mixto , vt fempcr retincat quintam fu.iin 

 cflentiam , fecrctam a contagiO elcmcncnrum. Pocius igitur 

 dicendum fucrit corpus influcns,quam mixtioncm ini^rcdicns. 

 Hicoblerua, cdlum & aftra poflc .ijipdaii natur.v ipncx, 

 (1 pct ignem incellii;as iuccm iilam ioneam , id cll, viuiricam 

 £c prolilicam,ci: qua conftant cccltftia. 



a:- // /. Forttia caeli externa -, ftu ajfij}ens. est angelHs 

 bonus,non certm aiiquis,cjuifit ^lUf^ainj huic officio ,/id 

 libere hic vet ille,prout creatori vijimfuerit . 



Ansjclorum bonorum oflicium intcr aiia , cft foucre , lucri, 

 & coulcruarc tcs crcacas, contraquc Sacanam, communem il- 

 lum naturx hoftem , dcfcndcic. Quarc cum ccrlum primas 

 tencat inter corpota naturalia , ipli quoquc pix'eflc dicendi* 

 funt angelijvidelicet nunc hi,iiuiic illi,non auccni cerci aliqui. 

 Hoc cnim parum conuenitet diqnitati an^clita; natuts. Vrde 

 fupra Pneumaticam. 



cc- IV. Forma coeli interna,feu informans , eff princi- 

 piuT/h a cjiio fluim tjttalitates CT operationes ipftts. 



Forma cocli intcrna feu informans non eft anima,pcr quam 

 ccclum fit animal , vt Plato, Bodinus, & alij volucruin : fcd cft 

 principium anonymiim,aquo proptictatcs &: operaciones co:- 

 li fluuiic-Hanc formamintcrnam Scaligcr, Zabarclla ,Piccol- 

 homincus , & ali) dctogant ccelo : led pcrpcram. Omnc liqui- 

 dem corpus nacuralc habet naturam. Quod aucem habcc na- 

 turam,idcm habct matciiara & formani. Dcindc qualitai fliiit 

 aforma, vt quantitas amateiia. Quarc ciim ccclo uibuantur 

 qualitatcs, tribucndaquoque ipfl fuerit forma. 



Cap. I L Be cceli poprletfifihiis. 



PRjECEPTA. 



PRoprietates coeli funt propria adiunda,vt quan- 

 titas,qiialitas ; & propriufn effcd:um,reu atfliio. 

 Qiiantitas cocli eft magnitudo omnium corpo- 

 rum maxima. 



Qualitas cftimmutabilitas, fubtilitas, figura, & 

 lux. 



Immutabilitas eft , qua coelumeft incorruptibile 

 &inaltcrabile. 



Subtilitas eft, qua coelum eft omnium corporum 

 fubtiliflimum. 



Figura eft,quacocIum exaftc cft rotundum, 

 Lux eft, qu.i coelum ita eft luciduni, vt Ik aliorum 

 l^corporum lucidorum menfura. 

 H Actio cceli eft, qua illud agit in hxc inferiora per 

 ■ lumcnjdcquoiam dixinuisjper motum,& infiuxnm. 

 Mocus eft, quo calum in orbem mouetur celerii- 

 int,modo fcmper fibi limili. 



Influxus cft, quo calum agit in haac infcriora oc- 

 cultc. 



R E G V L ^. 

 aa /. Coelum efl corpm MaxirauTn,ne<jue taTnen immen- 



fum. 



A/«Ar/OT«»j fj?; quia cifcumplctlitur omnia cotpota. Im- 

 menfntn non eft ; quiafinitum efl;. Potcft taracn dici immcn- 

 fum fecundum quid, fiue quoad nos. Etiam de co;lo beatorum 

 ita ftatucndum , quod (it finitum. Omne quippe creatum cft 

 finitum eircntia,quantiiatc,&; virtutc. 



et //. Qualitates cceli jpecie dijferunt a cjHalitatihm 



' elementaribtu. 



S\ enimmatcriacQcH diffcrt fpecic abcicmentotuni matc- 

 ria, multo magis qualitatcs cocli diffcrcnt fpccic a qualitati- 

 buscIcmcntaribus.Redc igitui doccntPhyfici maiorum gen- 

 tium, cocluni ncquc graiic, ncquc lcuc eflc ; & corpota calc- 

 ftia non cflc fiigida vcl calida , humida vel ficca . formalitct, 

 eftencialitct,& fublciSiuc,fcd cmincntcr,virtualiter,& cfFciTli- 

 ue feu caufaliter.hoc clt, habcrc aliquid cminentius ,quo pof- 

 fintcfficcie has tales qualitates in icbus fublunaribus. 



« »n / / /. Ccclum ell corpta immutahile , nonftnpliciter, 

 fed fectindttm ejtiid. 



Immutabilitas eft duplcx, abfoluta & limitata. Imrniitabili- 

 tm at/oluin cft ptopiictas Dei, & tcmouet a Deo cauf ain cffi- 



cicntem & finaleni,vt inPncumaticis difputatc^n. Imrr.utiibi- 

 lit,u t;mii.it« fcu reftriaa cfi ,yelgratii, quo padlo bcaci an- 

 gcli & hoinines in calis funt immutabilcs ; i'el rir.iun quo 

 mo.io ca-Ium dicitut immutabilc , hoc cft, talc , vt non polli: 

 paii & muciiii a creatuiis , licct poffit paci & rautaii a Dio" 

 Muius inimucabilicatis caufain Scaligrr afTinna: his vc-tbis • 

 Culiim habct conferuatore7B,ncti lieftriiilorem. Hinc ctiam col- 

 li<.M!ur,ca:lum non cflc dilfipabilc,vt cft aet.fcd coniiftcinis & 

 foluU- natuix : quadc causafirmamcntum dicitut. 



/ r. Ctelntn efl (orptu adeofuhtile,vt ntn terminct An caliKS 

 vifiitn. :\ i^iubiii:; 



Si cnim act eft corpus diaphanum , quod vifum non ter- 

 minar, mul:6 magis hoc diccndura fuciit dc calo. Faliuntur 

 itaquc.quicarulcum coIoicm,qui punoribus & tcmpctatio-, 

 nbus nubibus auli.xrct, pto colotc cosli habcnt:cLim colot ifte 

 cf>mpctat cotpotibus mixtis, vt infta patcbit. Kcquc cft quod 

 dica?,oninc corpus cfle vifibilc. Hoc cnim non habetui iiiter 

 catdincs fcu decrcta philolbphia: , fcd irtud : Omne cerlM eft 

 fnfbile. Itcm : Omne cer[,Ui crajfum ^ condeiijatum eft vi- 

 Jtbilcj. 



F. Cceltim efl Jigura fmplicijfimx , perfnifitna , ^ F.gurac»- 

 pulcherrimd. b ^uahs » 



Talis autem cft figura »otunda fiuc citcularis. H.rc cnim 

 cft : i.SimpticiJpma ; quia cilm rcliqu.T; figuix pattibus diucr- 

 fis & difi:ormibus conftent , h.TC fola vbiquc clt libi limilis. 

 z.PerJeHiJfima : quia omncs alias figutas in I"c complccbtur i 

 quiaad motum clt aptifnma,inpiimis ad gcncracioncm i quia 

 principio &: finc caret , qua: quidcm oculis dcligiuri ponmt. 

 ^.PiiUkerrif/ia i quia, vr Ciceio docct,nihiI afpentatis habct , 

 fiihilque oftenlionis , nihil incifum angulis, nihil anfiiifl.bus, 

 nihll cnunens , nihil lacunofum. Vndc Philofophi dixciuni, 

 c iiculum cfle diuinum quid. . 



VI, De liice& lutninefnmmatimifla teneaTitur: o„id H; 



l.lux caleftis maxime eft lux .omnium.jue alierum lunii- ^^^^ jjuj,^ 

 num msnjMr.t.Woc(.s ifta:,lu.x & iumcn accipiuncui iinpropiii-, matim tt- 

 Tcl propiie. Improprihw. cum dicimus lun.cn nacuiie , giatia:, ncnJuni t 

 & gloii.r. Profrii lumuntui vcl indiftincie ac prorrjlciie , ita 

 vt lu.x & lumcn fuic fynonyma : vcl diftinda , & tuin difFcrunt 

 vc caufa & ctlc(ltum,quia lux corpoti luccnti.lumcn illumma- 

 to inh.ricc , cllquc rcpr.vlcncatio lucis. Sa;pe quoqiic lui tii- 

 buituiccclcllibus cantum,vt luincn elementaribus. Aique ha:c 

 cftdiftinftio vocis.Dillmiftio ici hac in mateiia talis cll. Lux 

 cft cCElcflis , vel elcmtutaris. Liix coeleftts eft Jubft.intia, vel 

 accidens.lWA cfl.quam Dcus piimo die pioduxit.matciia coi- 

 porum cceleflium,qux ccrte noii potuit clle accidcns,cum fie- 

 li non polllt,vt accidens Ct matcria fubftanti.?: Iftacftquali- 

 litasflucns ab illa luce fubftantiali , & illuminans iucc mfc- 

 riota.Harc lux non eft fpirituale aliquid : quia lcntitiit per fc. 

 Ncquc ctiam eft aliquid fubftantialc : quia fctus daictur pc- 

 nctiatio cotporum fiue dimenfionum. Lux elemcnfari, cft vcl 

 [rima,m iplis elcmcntis.vcl ortam corpotibus t, iitis;i>: vtra- 

 quc vcl i^nea, c^u.v diciiut fplendoi : vcl aerea t^yaqiiea, qus 

 appcllatur nitor. i. Ltix ^ lumen omnitim in mtuido ijuatita- 

 ttim corl orulium Jiint exceUintijftmd. Sunt.inquam.cxccllcncil- 

 fimx- raeione piincipij &; etfcctuum. Ratione frincilil : quia 

 prodcunt acoipoiibus ccelcflibus , qu.c fuut quint.r quxdatn , 

 cflcniix. Rationeeffecimim : quia funt vcliicula viitutis & in- 

 fluentix ca;!cftis,caloiifque viuifici. j. Lux ^ lumen Junt om- 

 nium quatitalum corforearum fntcherrimi.. Sunt, inquam,pal- 

 chcfnm.i tum fubiciftiuc,tum ctTcdiut";. Subieciiui ; quia in fc 

 funt pulchii. Ej;f«7/«^i quia faciunt , vt alioium coipotum 

 pulcliiitudo fit maicf vcl minor,ptout illa plus minulVc paiti- 

 cipanc de luminc. Idco lux piimo Jic fuit condita. vt cflfet 

 piima raundi gtatia, qua taiiquam vcllc ciicumfundctctur. 

 ^.Lux cr tiimen cmniiim quatit.itum fhjjicariim Junt litijfim* 

 m.ixime-pie deleciabites. Luce fiquidcm afficimur fupia iiio- 

 dum : ccuntiaiio tcncbris pciccllimur. Nimiium Ipliiius ani- 

 malcs pcr lumenfibicognatumpurificantiit.Ideo poifta tcfle 



canic : 



Carmina froueniunt coclo dcducta Jcreno. 

 ^.Lux fj" tumen inter omnes quiilitates {•hyjica^ Jtint furijfimik 

 affeclu(j>cjf,clu. Affeclu i quia lcmpcr rctincnt fuam purita- 

 tcm , ncquc itificiuncui , cciam quando fpucciffima pciiHcant 

 loca. hffeciu ; quia valdc puia icddunt corpoia, inquibus rc- 

 cipiuntur ; vt in gcmmis vidcrc liccc. «!. Lux liimcnquc iiitcr 

 omnes quatitatci phyfica< latiffimi patent. Diffunduncur cniin 

 pcr immcnla cncii aeiifquc fpatia , cum ali.xqualiiatcsangu- 

 ftis .tdmodum conftciif^.r tcncancur fubiciflis. j.Lux liimcnquc 

 inter omnes quatitates phyficai ad Uect.xrandum rcs diuinns 

 Junt accommodalijfimi. Cauta liuius tci cfl admirabilis natuta, 

 puritas.fubtilitas, pulchritudo, oiigo, gcncraiio, bcncficcntia, 

 comnioditas,&: vis illuftrandi,foucndi, puiificandi,calctacicn- 

 di,& cxhilatandi : qu.r omnia icbus diuinis valdc funt copna- 

 ta.Hinc Dcus vocatur lux , & Patci luminum : &i Filius Dci fc 

 appellat luccm mundi,&dicitut lunicn dc lumincgcnitum. 

 '^^ Vll.Cocti 



