1 20 Encyclop^di;^ Lib. XIII. 



■F.lrrri 



«fri, & rccfptacu!xoranu'm clcmcrtdtorum; imo effenti», 

 cxiflcntia,vita, &a<!his entium inixtoium vniucilorum. Loca 

 <dico rcrum non otiofa, fed ptoprietatibus luis infttuAa ,qui 

 vitam & alimcntum cxliibent fuis locatis.idcft, feminibus,vt 

 ca dc fc profcriTit , <\ux in thcfautis & pcnetralibus tecondita 

 fciuant. In his quatuot corporibus non-inanibus lucem & fe- 

 minalcsomniiimcorporum rationcs bcncdiftionc dimna fc- 

 mclrcpofitas vcri proiitcntur pbilofophi. In clemcntoium 

 ciiim thcfaiuis inui(ibilibus,tanc]uam in abyfto dclitelcunt fc- 

 ninii, ^c aftra,trrum vincu!a,abinitioctcationiscollocata,vifi- 

 biiia inuilibilibus , fumma mhniis coniunpcntia , & dcftinatis 

 temporibus prodeuntia ,<]Uoruin bcncficio clcmcntaconlcn- 

 li.int & confpirant , ac totius natura: fymuathva cuftoditut ,&: 

 noua f-^bolis cifcflione .-ctcrnitatcm xmulantur. Sinc liis fc- 

 iTinibus clcmtntorum natura cognofci nequit. Sicut autcm 

 ftniina clcmcntis,(ic iifdem principia hypouatica indiffolubi - 

 Ics liint comitcs,itVvt hxc lit gcnciationum liturgia.i.C/j/idi. 

 i.Elcmenra hmifbtlia. i.Principia hyfojlatica. ^.Seminatle- 

 mevtorum. ^.Elcmentata. Mcmlncris autcm,elcmenta inuifi- 

 ^i ia cHc 'ifTi\iZ!<xt principiorum hypoftaticorum,vifibiha ex 

 il.ii cfll- compofita, inque cadcm rcfolui. Nimitum clcmcnta 

 inuifibilia funt infenfibilia, cjurmadmodum anima in corporc 

 inrcnfibiliscft. Corpus clcmcntotum cft res mortua & tcric- 

 bricofa, fpiritus eft vita. Hic fpititusdiuifus cft in aftra fcu 

 fcmina varia,qui fru>flus fuos edunt. Hinc corpus clemento- 

 runi cx fpiritu ptodit,fiuc fpiriius corpora eiccmit, ita vt «or- 

 rus tetra: cx elcmciito feu fpiiitu tcirx prodicrit, cx elemcn- 

 to aqux corpus .iqux* cmanaucrit , cx clemento actis corpus 

 aeiiscfumaucrit.&dcnique ex eicmentoignis cmicuciit cor- 

 pus ignis. Ex his porrioelemrntotum cotporibus proucniunt 

 mixta,& cx his prodcunt fruiflus mediantibus &: operantibus 

 afttis. 4.Jjlra elemetitOTUm, id cft,fpititus fcu elemcnta inui- 

 fibilia,/««* aT«.v,id cft.finc qualitate exiftunt. Afttum cftdu- 

 plcx,cxtefnum in coclo, &: dicitur ftella ; & intcinum in quo- 

 Iibct elemento,atqueadc6 etiam mixto, & dicitui fpirituscc- 

 cultus. Nam quodlibet viuens & ctefcens fert fccum pro- 

 prium co:ium & aftrumapud fe ,& in fe. Supciioraaftra fuo 

 cuifu per Zodiacum cxcitant aftra infciiora , per pluuias , pet 

 tcmpeftates, & fimilia. Rcs igitut quaruis fublunatis ptoximc 

 te^itur ab aftio intcrno.remotc ab cxtetno.Hinc Sol non po- 

 teft pyrum aut pomum in atborc collocare, lcd tantum cxci- 

 tat aft tum intcrnum (lue coclum inrrinfecum , atquc ita facit, 

 vt pyrum a ccntro ad circumfcrentiam ctefcat cx aftio fcu 

 Cttlo intcrno.Nihilominus tamen fruilus aftrorum fiuc (emi- 

 num cccli.aeris, aqu,T,tcrra:, in vnamquad rcmp.confpirant,& 

 quandam quafi catcnam conftituunt.Porio aftra clcmentotum 

 funt «au/a.Nam neque calida,ncquc frigida.ncque ficca,ncquc 

 humida funt : fed his qualitatibus prxdita funt clementa vi- 

 fibilia , (iuc corpora clementorum , & omnla cx iis piodufta. 

 Denique afttum intcrnum alias vocatur fpiiitus fidcreus , fa- 

 bcr occultus , arch.TUS , cns fcminis & viitutis, a quo procedit 

 omnis rerum form.itio , color, & figura. Hinc tcifle dicitur : 

 Formatio rerum ejl in njlrk. Aftrum ilhid rcucia cft rcs, cuius 

 eft aftrum. Ita Solis corpus non eft Sol, fed .iftriini inuifibilc 

 fiuc fpiritus latcns in corpore ipfius cftSol ille viuificus. Ma- 

 nct cnirri hoc : Corpora non agunt,feJ j^iriim.^.FruBus vuiut 

 tlementi froductintur i?i alio. Scmcn qiiippc dcbet ptojici cx 

 loco gcnerationis in conucnicntem matiiccm , qu.Tr cft diuina 

 veluti fauilTa. Sic fruflus ii^nis piofciuntur in acre. Nam ex 

 ipnecrcfcit nix,pluuia,ros,iiis, tonittu, giando, cotufcatio, & 

 fimiles mcteorica: imprcflioncs omncs,ab atcharo firmamcnri 

 cx tribus primis principiis in ai-re tarqnani niatiicc prodiii5t.T. 

 Fruftus terras producuntur itidcin in aeie.vt vcgctabilia. Fru- 

 iflus aqux producuntur in tcrra , vr mipcralia. fi Elementaccn- 

 fiderantur "uel per fe.,i'el cum aliii ccnitmcla- Sic in reium na- 

 tura eft ignis foIus,act folus.aqua foIa,tciia fola. Scd & Ignis, 

 acr,& aquatertcnrisdatut: ruifus cft aqua,acr,&: tcriaignea: 

 Cmilitcr acr, ignis, & rcrta .iquca : & dcniqiie tcrta , ignis, & 

 aquaacrca. Sic & qu.unor fiint gcnera Mercurii , & quatuor 

 gcncra mctallorum , nix quadtuplcx , amcthyfti & omnino 

 gcmma: quadruplices : vrum vidclicct r>cnus in clemcnto 

 ignco,aItcrum in at'rr,tcftium in aqu.i, quattum in tcira. Sic 

 «iam cor microcofmi cft igncum, aereum, aqueum ,ycl ter- 

 rcum. 

 , X I. £lememafnnt prmcipia compofitionis , nutriiio- 



* . nii, d" refolHtionL<:. 



^' ' Hoc patet ex lllis tritis: t.adi-mfun'. princlpiaconjlitutionis 

 ^refohiticniifwK fyiithcfcos &analy(cos : lifdem nutrimur, 

 t^uiktis ccnjlarrtii. 



cnM XII. Elsmenta. infuis centrif ftmt ptira , in circnm- 



&-ni- frenria impiira. 



Prius illud probat rcfta raiio,qiis docrt,vittutemin ccntro 

 eflc vuiiaui , & puram : quia ccniium cft rcmotum .rqualitrr 

 i, citcuitiftrcntia. Pof.ciius confitmat cxpericntia Nullum (i- 

 q'iiHcm rcpetirc cft clcnKiuiiin it.T pufum & finccfum,vt non 

 /;t alirna qualitate alfc^nm, vol pcrcgrinis partibus admixtis 

 irfc^.tim. S:caqu,ttiam !in,o;di!rinna, habet aliquid frcit.vti 



tlj, 



inl, 



f I 



conftat fi dcftilleiHt.Id autcm faifluni cll proptcr ccmmodi- 

 tatcm & falutcm animantium : qu.r cum iint corpoiaccm. 

 pofita, mctc fimplicibus nutiiri ntqucunt. Sic puia oinnino 

 terta & aqua non potcft nos alctc , puius omnii.o .let nou 

 conucnit ie(pirationi.Scd tamcn ckmcnta iion duit iia luipu- 

 ra,vt dici pofrint corpoia mixta fcu ckmini.ua. 



X 1 1 1. Slementafitnt corpora incomplcta. 



Difpiratas fpccics non pofrc tfanfmutari,aiunt philofophi. u: 

 Scd hoc vcrum cft dc fpccicbus difparatis completis , vt de 

 liomine & cquo. In difparatis incomplctis rcs alitcr (e habct. 

 riI.T fiquidcm facillime traufmutaniur ; quia non conftantap- 

 patatu pattium diirimilaiium, qualitatclquc habcnt fynibolas 

 intcr fefc,ac ptoinde ttanfmuiati poflunt. 



XIV. SlanentafHntpartimmatriceSypartimpartes iii 

 integrales tni.xtoritfru. ^ ^' 



Matyices, id cft, fauiflx, cuftodes , & gazophylacia retuin, ^ 

 infinitis thrfauiis.id cft, fcminibus,iefcria. Et hoc modo cir- 

 culatcm obtinent fic^uramf nr/rj iiittgrntes (unt,quatcnus in- 

 gtediuntut mixtioricm. Ethocmodonon habent ccitamfi- 

 guram. 



X V. Elementa dnm infms locisfmt , grauia vel ie- t 

 uia nonfnnt : cr tamen feinper fnnt velgrauia, vel leitia. 1 



Prius illud intcUigendum eft de aftu.poftcrius dc poientia. ' 

 Eft cnim grauitas & leuitas vel aiflualis , vcl habiiualis. Elc- 

 mcnta igiturdum in (uis locis funt , adu non (unt grauia vel 

 Icuia.Si enim r.g-teria in loco fuo grauis c^Tct adu.non c;uie- 

 fccrct. Nam giauc adu cft,quod dcfccndit : ficutgiaucpo- 

 tentia eft,quod dcfccndete potcft, fi non fit in (uo ccnno. Sic 

 aqua in (uo loco non eft grauis. Ideo viinatorcs & gcmma- 

 rum fcrutarotes cum fe in piofundum aqu.T dcraittunt , iicn 

 (eniiunt vllam fupta fc grauitatem,ctfi magna r^qu» moles il- 

 los obruat. Et lapis in terra lacens, aiflu non cft grauis. Hir.c 

 dici folct : Aqua in aqua nen habet fondtis. Itcm : 0Tr,7»t res 

 infuo centro qiiiefcit. 



XVI. Omne elementummoHCtnr adcentrurnfnii?K^, li 

 id eFi, ad locumpropriHm^. \ | 



Sic aer mouetur futfum fiue a mcdio : terra mouetur deor- 

 fum, (lucad medium. Intellige hic motum clementi non ra- 

 tione totius, fed rationc partium. 



Cnp. V' Dc qualitatthw elementoruni. 

 Pr^cepta. 



QValitates clernentoriim funt vcl vifibilcs , vc 

 lux clement.iris prima : vcl tadliles , CiEque vcl 

 primxjvel fecundar. 



Qiialitates prima: funt , qus in alterando prima- 

 riam vim obcinenr. 



Siintque adiux,vel paffiua: ■,feH fortiores,vel de- 

 biliores, 



Acliii.T funt calor & frigiis. 



Caloreft qualitas congicgiuis homogene.i,& dil 

 oreg.Tns heterocenea : Ftigus conriJJ. 



Pafliucc funt humiditas & Iiccita?. ~- i 



Humiditas eft, per quam corpus efl hm-nidum , & 

 hiimedliarcpoteft: : Sicciras,pcr quam corpus ell fic- 

 ciini,& exficcare poteft. 



Qualirates fccund.^ l"unr,qua: in aherando fecun- 

 dan.im vim obtincnt. 



Hx in nouem clafles difpefcuntur , hoc ordine. 

 i.Lcuitas &grauitas.i.Subtilitas& craffities. 3.Ra- 

 rit.-is & denlitas. ^.Soliditas & liquiditas. ^.L.xuitas 

 &afperitas. 6.Duriries&niollities. y.Lubricitas & 

 ariditas. S.Lentor & friabilitas. 9- Acutics & htbetu- 

 do. f.v hisgramtas QT lemtas dicuntur ^ualitates 7notri- 

 ces,reliqu& ajficientes. 



R E G V L it. 



/. QiMlitates elementorum omnesprater iHcemfuivLi 



ta8i/es. c 



Qiialitat phyfica cft infenfilis, vcl fcnfilis. Infenfilis, fenfu „ 

 eit^no deprehendi non poteft , & dicitur potentia motiua, i 

 e.iqucaftiaa tcI pa(Kua : iiliufque ttes clafTcs ftatuuntur.vi- 

 <Jrl potentia grnciafidi & corrumprndi , potentia augmen»| 



tandi. 



