132 



Encyclopedis Lib. XIII. 



Mcteori 



fx cuen- 

 nium.< 



M.iterii 

 nictcoio- 

 rum >]uo. 

 niplcx t 



Fumus & 

 Vipor in 

 intetdum 

 cohzrtani* 



Tinis fhjijicui c{ivt\l[lii cotpoinm infciiorum. Theolo^i- 

 CM crt fapcrnaruralis i vt fcilicct fiiit figna aritia: vcl ir.r di- 

 uina:,qualia lunc cjur portendunt famcm.pcftem, beilum. Sic 

 v.gi. quando comcii cxdngultur, agr inficitur fumo, non a!i- 

 tcr atque m.ignum paiatium fumo candcl.f cxiinifta: totum 

 ioficitur.f o/»r/V«5 cll.vtfintligna rcrum gcrcndarum in agro, 

 in horco.in itincrc &:c. 



Vl I /. nJHcteora /kpcnitt/ien furit figna fmul cT 

 cau/k fumrortiTn eHcntHHrru. 



Ita comctl funt (igna,& quidem pUirimum irr Dci, inter- 

 dum & gratia-. Et funt quoque caufi , quitcnus inficiunt ac- 

 rcm,qucin Komincs quotidic hauriunt. 



/ X. iiJ[Intcria mcteororMn cJ} 7nhicrali<yVegetabili<, 

 vcl aiinnalis. 



hlineralis : vtquando nitrofi &: liituminofi v.iporc5,imo & 

 fruftula metallica attrahuntur in (ublmic. Tr^etahilis : vt 

 quando frumentum , puta triticum vi t.idiorum folarium in 

 fublime a.iio\V\t\3X. ^nimaHi : vt quando vanunculi vcl fpcrma 

 ranarum attolliturin mcdiam acris rcgioncm : vcl ctiani (an- 

 guis,mel,& lac Vbi oblciua,fpir!tus nitiofos & omnino ciha- 

 lationcs mir.cralcs gigneic mcteora niagis durabilia , quam 

 alias fimplii.iter aqueas vcl tcrieas. 



X. FuTniiffcpe aditinnHrnfbi habet vaporeitij. 



Sic cometar S: fulminis matcria cft fumus cum vaporc 

 mixcus,vc phyfici rciflc doccnt,& cxpciicntia confiimat. 



Fumus me- 

 tcororuin 

 igncoiuir 

 <)uoi h.i- 

 'fceat gri- 

 <lu5i 



Fumus me- 

 teori igniti 

 ^uut nio- 

 <lis accen- 

 <i;iiui ! 



Mcteora 

 ignea pu- 

 riota quse 

 jignantur 

 jn fuprema 

 aetisrrgio- 

 ne» 



Cap. I X. De metcoris igneit. 

 Pr^cepta. 



MEteorologia fpecialis tradat dc ineteoris in 

 fpecic, qua: funt vcl vera & reaiia , vei appa- 

 rcntia. Ilia Ka6* ■cmTa.<nf,h£C kat' iiJ.(fa<nv diCHntHr. 



Meteora rera funt,qU2 id funt,quod videntur cf- 

 fc. Suntquc lcuia,vel grauia. 



Mctcora leuia funt vel ignea, vcl acrea. 



Mcteora ignea (feu ignita) funt, qux gcncrantur 

 ex fumo fniphurcojfeu pingui.Suntque numcro qua- 

 tuordccim,hoc modo. 



Mctcora ignea liuit vel magis pura , vel impu- 

 riora. 



Pura magis funt altiora,vcl humiliora, 



Altiora lunt vel coha^rcntiajvcl diflfipata, 



Coh.-crentia fuie continua funt tria : Fax , Ignis 

 perpendicularis, (S: Bolis. 



Diflipata fcu difiunda funt duo : Capra faltans, & 

 Scintilla; volantcs. 



Humiliora funt in rcgioneacris , vel media, vt 

 Stclla'cadens & Lancea ardcns: vel inHma, vt Dra- 

 co volans, & Ignis partim Fatuus , partim Adhae- 

 rcns,& hic vel Lambcns, vcl Sidus Helana:, vcl Ca- 

 Itor & Pollux. 



Mctcora ignea impuriora finu Comcta & Ful- 

 men. 



R E G V L ^. 



/. Fmntu pifiguisfijui cst rnateria rneteororurn ignito- 

 rtirn,tres habct gradttf. 



Primo enim cfl: calidus in j^radu rcmiffo fcu infimo,& fub- 

 fiftit in infima acris regione. DeinJe c(t calidus in "ladu me- 

 diocri , & pcrtingit vfquc ad mcdiam airiis regioncm. Tcrtio 

 crt calidus in gradu intenfo,& clcuatui ad fummam .^cris rc- 

 gioncin. Hinc metcora ignita dilpclcuntur in trcs tla(fcs,ita 

 vt alia dicantur gencrati in fumnia, alia in mcdia, alia in infi- 

 mi acris icgionc. 



/ /. FurnHi meteori igniti accendi potefl t^uatuor rnodis. 



Nimirum vcl agitatione Sc motu fuo , vel partium attritu, 

 vcl (idcrum pcculiari virtute , vcl dcniquc frigotis circumfi- 

 flcntia inccnditur. 



/ / /. ^ieteora ignea furni puriorts , (jhs infuprerna. 

 (leris regione generantur tfunt ^uinejite : videiicct Fax\ 

 Ignis perpendtcularis, Bolis, faprafaitans , & Scintilix 

 volantes. 



F»x, fiue candela, gcneratut c* fumo continuo,raro,Jc ce- 



nui.in longum .-vqne ac latum cxtCDfo.qui fupctit)!! parte.ic» 

 cenfus inftar candclaralicuius ardct. Vtplurimum ficcitatis eft 

 nuntia. Ignn perpendieuldrts ('alias trabs, pyramis,& columna 

 pyramidalis) gcnctatut cx fumo lcngo & ardius compafto : 

 quiquoniam .xquabilitcr acccnditur, trabcm vcl columnam 

 rcpi.Tfcntat. Sc.npcr ficcitatcm, & quandoque ctiam pcftem 

 pr.Tfaoit.J(o/iV,aliasiaculum,ictmquc fa^itta,fit cx fumolon- 

 go,cuius paitcs xquabiliter mixtt fubito accenduntur. Signi- 

 ficat ficcita:cm,& portcndit bcllum. Cafrafalians oenctacut 

 e fumis in longum magis quam latum diftindis , qui acccnfl 

 varioquc fcintillantes & agitati non tam capram, quam ipfius 

 faltum rcpridntant. Hoc meteorum fignificat vatiam & in- 

 conftantcm af-ris conftitucionem. ScintiUe wlanies , ali^s fti- 

 pulx ardciucs& ftclI.T vclalices, fiunc e fumis inmultas pat- 

 tcs minutas dirtlpatis , qui in aifrc volitant admodum fcintiU 

 larum e foinacc volantium. Hoc metcorum portcndit ficci- 

 tatem. 



/ f^. In rnedia aerts regione dtio meteora ignitA purio- c 

 ra generantur : SteUa cadens,Qr Lancea ardens. ' 



Stella cade})s fic e fumo intcnfids calido & ficco , raedioeti- '^ 

 teiquc conglobaco : qui acccnfus rcpr.Tfcntat imagincm ftcl. j 

 la: de calo cadentis,& (ignificat ficcicatem atque vcncum,8c fi 

 crcbrocadat.cciam pcftem.Gcimani vocanc StcrnfchnaHtz.en. 

 Scncca vocat ftellas tranfuolantcs. Lancea arder.s gcneratut 

 cx fiimo oblongo & firmius compa(flo,qui acccndis tcprifen- 

 tat figutam lancc* vel titionis , intcrduni ctia.ai clypci & glo- 

 bi. Portcndit vcnenacam aeris conititutioncm. 



V. In infirna aeris regione generantur ^uinque rneteo- < 

 ra ignita punora : videl.Draco volans,Ignis fatuiis,Ignis ' 

 iambens, Sidpts Helcn& , (^ Caflor ac PoUu.x, \ 



Draco -volans generatur cx fumo cralTiore^qui medioctiter j 

 coagulatus , & in fublime euciilus , frigida: nubis appulfu ita ' 

 ficftitur& finuatur, vt mcdix partes ventrem, cxtrcma:caput 

 & caudam draconis rcprifencent. Huic metcoro Diabolus fa:- 

 penumcro fc infinaat, coque abuticur ad prxftigias apud fuos 

 coniuracos. Gcrmani hoc meteoron vocant den Alph : quod 

 nomcn quidam deduftum putant ab Hcbrxo Aluph , quod 

 piincipem fonat : licct alij a Latino albtu dcducant.Tornheu- 

 lerus celcbrat cfFcdus miiabiles Iapilli,quemGermani vocant, 

 dcn Alphfttin , qui puiatur vna cum hoc metcoro decidere. 

 //»K/<if«>ftf,fcucttaticus , Germanis Irrvvifch, gcncratur cx 

 fumo calido, pingul & cralTo. Idco fjcpc confpicitur in locis 

 paluftribus, in cocmeteciis, in locis publicorum fuppliciorum, 

 & vbi pecudcs maftantur. Sipe rcgitura Diabolo,& tum via- 

 totes in auia ducit vel pta:cipitia , & interdum fnbito exani- 

 mat.Etfi crgo hoc meteorum habcat caufas naturalcs : negari 

 tamen non dcbct, Cacodxmonem hoc meteoro abuti velut 

 homicidam ad multorum viatorum pcrniciem. Non autcm 

 opottet cxiftimarc , ignem huncfatuum fcmper ptoximc co- 

 mitati vcl antcite viatorcs. Sarpc nainquc <iiftat abillisad 

 duo vel tria milliaria. Ignis lambens gcneiatur ex fumo pin- 

 gui & fubtili , qui inccnfus hominum capillis & vcftimentij 

 adh.rrct : auribus itcm equomm & hurocris cquitantium. 

 Quod accidit,cum homines,equi,& alia animaliamotu vehe- 

 nienti incalcfcunt, & fudorem pinguem cmittunt, qui accen- 

 fus lianc foimam rcfcrt. Quanquam Plinius & alij natur* 

 confulti harc & fimilia dicunt in naturx maieftate abdita. S/» 

 dus Helcns., vti nauta: vocant , cft flamma folitatia, adhartcns 

 nauinm antcnnis & nialis. Sic autcm dicitur, quia flammara i 

 iftam plcrumquc fcquitur exitium nauis,quemadmodum He- 

 lena Gr.Ycii & Afia: actulit exitium. C«_/?or ^ Pctf«Ar,funt duar 

 fl.imm.T,rcpra:fcntantes figuiam ftcllaium, & adhscrentcs na- 

 uibus.Signihcant fccutuium piofpciioicm nauis cuifum :quia 

 fumi , c quibus piocclli gcncrati poterant , gcminaca flamma 

 copiofiiis abluniuntur,quam fimplici & vnica, qualis eftin ^\- 

 dcre Hclcn.T- Dicitur aucem hoc mcteorum Caftot & Pollux, 

 tum ob ficjniam geminatam ; tuin ob fauftum nauigationis 

 cutfum. Nam Caftor & Pollux fuerunt louisfilij gcmini,& 

 cum adoleuiflcnCjtutum maic a piratis pixftiteiunt. 



V I. Inter rncteora ignea,irnh CT rclijHa ornnia,Cornc- .« 

 tes 0" Fulrncn,fitnt rna.virne fliipcnda. " 



Comcta quidcm ptopter molis fui qnantitatem, figurar in- jf" 

 folcntiam, pofitus fublimitaccm , mocus vatictatem,& cucn- i 

 tuum pixfagia : Vulmen autcm ob fiagoiis vehementiam, 

 ignis latam cxcuflioncm, motus cclciitatcm & ciFcctuum de- t 

 repente fubfcqucntium vcluci miracula , quibus tam biuta, 

 quam homincs terrct. 



VII. In Cornetis oportct conflderare generationcrrLj, m 

 diflinUionern, (jr ejfella. [", 



De generatione tcneantur hi aphorifmi. i. Caufa comela- f^ 

 Tum omnino eft naluralis. Falfus igitur Dcmociitus ,qui cxi- 

 ftimauit, cometas effe illuftrium yiiotum animas in cctlo 



ttiumphan j 



