1 54 Encyclopsediae Lib. X 1 II. 



M 



CAp. X. De meteoris a'ereii> 



PR^CEPTA. 



Eteora acrca funr , qux fiunt ex fmno pin- 

 sTiiedinis expertc. Suntcjuc duo,venius & tet- 



rimotus. 



Vcntus efl: meteorumflafuofum , acrem agitans- 



Eitu dvclrtna. dicitur Auemographia,&: Anemologia. 



Eftque vcl leuior , qui dicitur aura : vel grauior, 



qui dicitut vcntus ;allolute ; efirque diuturnus , vel 



fubitaneus. lUe defnitUJ, hic indcfinitM dicitur. 



Ventus diuturnus cft , qui ex certa mundi plaga 

 fpirar. Eftque communis,vcl ftatus. 



Vcntus communis eft,qui quouis temporc fpirat. 

 Eftque cardinalisjvcl coUateralis. 



Cardinalis fcu ptinceps cft,qui ex aliquo quatuot 

 cardinum roundi fpirat. Eftque i . Subfolanus ; qui 

 ab ortu asquinodiali fpirat. i. Zephyrus , feu Fauo- 

 nius ;qui (pirat ab occalu a-quinodiali. j. Aufter; 

 qui fpiratameridie. ^.Boreas, feu Aquilo j qui Ipi- 

 rat a fepteurrionc. 



Vcnius coUateialis eft, qui catdinali ad latus ad- 

 iungitur. 



Vcntus ftatus feu anniuerfarius eft , qui fmgulis 



annis certo temporc redit,& ftato termino fpirat : vt 



fmt ChcIidonia^yfxOrnithix.j?'/^»'" lemporever- 



»0, QT E:eCix,jii' oriHntur bidm poFi exorttirn canictilx, 



acperp.nt 4^o.dies,vt flatitfaluberrimo temperent nimios 



calores. Etefioi prACttrrmt prodromi ^vt dicnntttr; cjui 



ftntflatns Aqnilonis , oHo diebi^s ante canicuU orturn^. 



Vcntus fubicaneus cft tumultuarius & impetuo- 



fus,qui vndiquaque oberrat.^D/Vwir etiam irregHlarts. 



Eftque I . Ecncphias , erumvens e nube violenter com- 



pa[la,& ex multis fmul flatihiis ingyrum duflt^. i .Tui- 



ho,alias typhon;^;»' ex nube erumpens <jr obuia ^uxi^tie 



corripiensfHrfum vergit. ^.Exhydria; ^ui venttts k nube 



erumpit cum imbreac grandine. ^.Prefter ;9«» cum igne 



coniunBtts obuta ^uxqne profernit &amburit. 



■Terxinotus eft meceoLon gencratum c fl.atu in- 

 tra cauernas tcrrae coai(i^ato, qui dum fibi viam pa- 

 rat,ncceflari6 tcrram concutir. VertiHfenim cim leuis 

 fit,eo loci detineri non potcft. 



Terrxmotus eft triplcx. \ .Tremo: i^uiterram red- 

 dit tremtilam:alias dicitur terr.Tmotus in lato.i.Hia- 

 tus ; cltm [pirittis violenter ernmpit.ita vt oppida & alia 

 diruaf.alias dicittir tetrxmotus in profundo. ;.Pulfus; 

 ciim terra veliit intumefcens ajfttrgit : cr dicttur tcrrx- 

 motus in a\io. (<.t^gricola ^.de ortitfnbter. commemorat^ 

 auatttor jpecies : videl. ttemorem,concufiloncm,arie- 

 tationem , & inclinationeni. Et alibi dittidit terrarno- 

 turn infirnplicern CT compofitHm-,. 



R E G V L ^. 



Vemui /. Ventt»generaturefumoftbtilirepulfoafiigorc_j 



quomoJo ^cdis. reqionis aeris. 



gcncictut J o 



Nim vbi furaus pinfjuedinis cipersffcd non vaporis)c ter- 

 ra&aquis elcuatur ,8c amcdij acris frigoie iiubihufquc rc- 

 peliitur.fit, vt quia fua intcrim lcuit.uc furfum connititur,dif- 

 fultanti impetu fradus , & in oMiquum dillipaius , acrem fe- 

 cum tumultuaric commoucat : quod cft totnialc venti. 



Ventiquot //. Jn vniuerfumftnt venti duo cr triginta,equibpts 

 efuatuor funt cardinales , reli<jm coUaterales. 



Vcntorum numcrus non tc^Hc conftitutus eft a veteriKus, 

 vr infra iii Gconraphicis difputatur. Rctti autcm a rcccntio- 

 iibus nautis, Phyfiolo<;is , & Aftrologis numcrantur in vni- 

 ucrfuni Tcnti xxxJ i. quatuor fcilicct cardinales , & 

 vijjinti oito collatcralcs. In cnllatcralibus autcm funt o£lo 

 principaks , ita vt fin^ulis carduialibus bini collateralcs ad- 

 iunnanrur. Subfolaiio ab ortu quidcm .xftiuo addirur Czcias 

 fcu HclUlponrus i ab ortu hybcrno autcm Eurus. Fauonio ab 

 occafuasftiuoadhirct Caurut liucCorus.ab occafu hyberno 



Africus. Aquiloni adiungitur vrrfus ortum Boreas,vetfus oc- 

 cafum Circius. Aulicr vcilus oitum habct Eutonotum,verfui 

 occalum Libonotum. Ex Giigdno tet>.ipart.i.c.yh.i\it iftam 

 ancmulojriam. 



CCatdinales.quatuor ;. 



'Solanus. 

 )Fauonius. 

 )Aufter. 

 .Septemrio. 



-Principalcs.^ 



Vcnti-^ 



fBorrhapeho- 



,. . I '"• 



Mediani, quatuot,qui j Notopclio- 



mcdia cxaClc inter ot- J tes. 



tfi.occafumjmcridicm, 

 ^& fcpt. leneitc loca 



Notoliby- 



cus. 

 Bortholiby- 



cus. 



Lateralcs , odo : vt Borcas , Eu- 

 rus &c. 

 ^Minus principales"^ CoUaterales , fedecim : quibus 

 I prifigitur patticula Mcfo 

 L vcl Hypo. 



Vide infra in Geographicis. 



/ / /. Vcnti natura fua funt fcci & calidi : fedper ^ 

 accidcns esl, (jmdfunt fitgtdi- & hitrnidi. 



Ratio prioris eft ; quia gencrantur ex fumo pinguedinis 

 expcrte. Ratio poftcrioris c(l -, quia varias qualitatcs acci- 

 piuut ab ca plaga.per quam fpitant. 



/ V. Ventorum vtilitas eFi maxima vegetabilibHS Q" ^ 

 animalibns rejic illandts . 



Vcnti fiquidem purgant ae'rem,foEcundant tcrram.clicicn- 

 do lciliccc imbres e nubibus , maturanr frugcs.vcntilando il- 

 las , & omnij excuticndo, vt nucrimcncum in omnes pattes 

 attrahi pollit ', auimalia deniquc alactioia fer« leddunc , ezce- 

 ptis vcutis tcmpeftuofis & mocbofis. 



V. Venti orientales fmt calidi (y ficci,adeo^^fdiubres. ^ 



Inprimis Subfolanus hic commendacur. £ft enim naturx !° 

 moderatc calida; & ficca;,ac proinde faluberrimus : qu.a fcili- 

 cec cft valdc efficax ad halitus temperandos & pucificandos. 

 Idco ardium & bibliothccarum fcncrtra: Sublolano & ipfius 

 ftipaioribus apcriuntur. 



VI. VentioccidentalesfHntfubfiigidi&humidi. \ 



SicZephyti natura cft humidior & ftigidior , atque ideo 

 pro^iior ad cicndum nubes & ccmpcftatcs. Idco vna cum fui» 

 comitibus facit, vt planta: gcrmineni & pullulent. Hi venti 

 impediunt cancs vcnaticos , quo miniis fclicicer odocari 

 qucanc : quia vidclicct non tantiim humiditate fua,fed etiam 

 continuo & ccrris adm odum vicino flatu aerem ica denfanc & 

 & confundunt, vt c.mes ferarum odorcm ncc fatis idonec rc- 

 cipiant,ncc ctiam diu integrum fcruent. 



VII. Venti meridionales funt calidi Qr hmnidi, & i- 

 proinde putredinis & fuperflHitaturn authores. 



Sic Aufter caiidus eft & humidus,acque idcirco tcmpeftuo- 

 fus & morbolus. Inprimis autcm aures hcbetat , capitis dolo- 

 rcs mouet,pcft(imque adfcrt. 



VI II. Ventifeptemrionalesfmfiigidi&ficcitdr * 

 proinde ornniitm faluberrirni, 



Hinc cercales & vinaria: apotheca; ilHs apperiuntur. Te- 

 neantur hoc h^co.qua: loannes GeraUinm Hiherntn de meceo- 

 rUpart.^q.i,. fcnbit. .<5Eftuofi funt venticx Ariftotele, aafttr, 

 fauoniui fiue i.t]-hyrM.,ac vulturnin fiite eurm ; fcrenii^or?«f, 

 thrafcia4,cerui,(^ etirm ; nifi quod hic dcfinat aquofus,& rdi- 

 qui ttcs.quando magis funt frigidi,quam vchcmentes, nubes 

 prius condcnfcnt , & in guttas refoiuant , quam dirtipent aut 

 rcpcllant. Humidi fimpliciter funt t-fricw, cdcimfiubfolaans : 

 c qtiibus Africus tcnuioribus nubibus ccelum obducit ; c.Tcias, . 

 craflioribus, quod in fc vertatur , & quod communioncm ha- 

 beat cum aquilone & vulturno fiue curo : ex quo fit, vt,quia 

 frigidus cft,vaporcs dcnfct ac in nubcs cogat.-quia vcro ratio- 

 neloci ad fubfolanum rcfcrtur, multum matcriarac vaporis, 

 qucm condenfct, liabct : vcl.vt ait Alexandcr , quoniam fpi- 

 rat fatis prope tcrram , ac incidic in quafdam tcrra cmincn- 

 tias.aquibus rcpercutitur ,& rcgurgitat rctro & furfum ver- 

 fus mediam legioncm , qui locus eft condenfationis & gcne- 



lacionis 



