1 3 8 Encyclopa^di^ Lib. XIIT. 



facientis fit in hon2ontc,arcus iiidis videbitur fcmicirculaiis. 

 Itaque fi centrum fidciis iridem facicntis fic fupia horizon- 

 tcm, aicus iridis ctit minor circuli fciSio. Et,fi aicus dt (cmi- 

 circuius,eft feftio minoris citculi. Si e(l fe^^^io minoris.eft Cc- 

 (flio maioris circuli. 7. Iris eft [ol^rk vcl Itinaris. 8. Irii joLins 

 eft princeps (^ freqncritior : lunarii rnrl) cernitnr.9. §luo fil 

 eft altior,eo arciu ca-lefti> eft minor -.iycontra qul fil eft hu- 

 milior, eo Iris eft mnior. Q_uia fi fol vicinus (it cc-rra;,ncaipc in 

 ortu vel occafu , plurllnis tadiis iiubem roridam peifundic , ic 

 iccircoquoque arcus tit maior ; fi autcm fublimior (it, radiis 

 paucioiibiis & ftri.'>iniibus nubcm illuftrat & efiicit arcum 

 minorcm. Hinc Matlicmatici fcribunt , fi fol vltragradus 41 

 fit fupra iiotiz""tcm,itidem nullam cerni pofTc. tc.Sxpe con- 

 fbiciitntur dun iridcs; nonniin-jtiam ^ tres: quia fciiicct vna 

 nubt^s a folc immediace illuftraca &: piifta.pingit (ccundam fibi 

 oppofitam, & fccuii Ja tcr:iam,(i ncmpc nubcs ita (int affecl.T, 

 Vt paulo antc Ji.vmluS.I i.Ad crttim (jccciftim jlemjue irides 

 cernuntiir ,rariores ad feptentrioncm ,rarijfimi ad meridiem. 

 Racio cft iquia fol in orcu& occafu eft ccrris vicinior, adcoq; 

 plcnioribus radiis nubcm pinl^ic. i z..^ftnte ncn ftmit iridcs 

 nifi fole vel oriente , velcccideute : aittiimiio •vero (jr hyemc^, 

 qu.ttiis diei parte ccnjpici foffuitt. I J. Iris fugientem fequi, Qr 

 feciuentem fugere videtur : Qr,Ad quodcitriqtic lattu i/rclinat is 

 aui ajpicit iridem,ad tdem inclinat iQ- /Wi.Hoc aucem fit pro- 

 pter diuerfas rcflcKiones ,qi!.T fiunc a diuctfis parcibus mate- 

 rix iridis. i ^.Iris Ittnaris fgnificat continuas plui^ias,^ coclum 

 valde inftabile. quia fcilicet non o;eneratur, ni(i cijm plurima: 

 nubes pluuiofi colliguntur , & ciini luna cft valdc auftralis. 

 ij.Significatio iridis foLiris eft partim naturalis,partim ftiper- 

 nattiralis. NaturaUs\\xc <:ii : Iris folaris portcndit pluuias 

 largiores.fi confiftat in meridie : fi ad occafuni,rariorcs, & in- 

 terdum ferenitatem : fi ad orcum,fcrenitatcm,& nonnunquam 

 pluuias. Supernattiralis eft, quod Itis folaris fit fi;^num gratii 

 ccelcftisin cohibendis pluuiis,nc vniuetfali cataclyfmo rurfus 

 pereat genus humanum,Gf» 9- 



p E RO R ATI O MICTO LOG l^ 

 ET METEORO LO G IjE. 



ATque hxc efl partim MiBolo^ia, in quS cumprimis ad- 

 mirare vatietatem & proportionem mixtionis , indcquc 

 cteatoris fapientiam difce ; pattim Meteorologia, qua: pios in 

 timore numinis tetincte , malos ad pocnitentiam fufcicate de- 

 bet,ne Dcus objiciat nobis illud HaggAi 1. Perculfi vos ven- 

 to,& vredine,& grandinc, omnia opeta manuum vcftrarum,& 

 non fuit in vobis,qui reuereretur me.Hancin fcntentiam vide 

 Liberti Tromondi Meteorologica, plcna fubtilitacis, piecatis,& 

 vtilitatis, vt metito hic Mcccotologus omnibus aliis prarpo- 

 nacur. Sed quia paucorum in manibus vctfacuv,non ab rc fuc- 

 xit}fi libios ipfius fcx in compendium hic contiaham. 



LI B E%^ "T R J MrS. 

 T)e meteorjs in generc^. 



MEteorumLztine fignificat fublime.aut fufpenfum^eftquc 

 corpus impcifcifle mixcum , ex vapore vcl cxhalatione 

 ortum in fublimi. 



Corfu4 imperfeHi mixtum,m\\A aliud eft, quam clcmcntum 

 infcdlum qualitatibus pcrcgrinis ; vc glacies, nix,grando &c. 

 Mixtio igitur impeifcdta hic eft coniunilio qualitatum perc- 

 gtinarum cum nacuralibus in earum eltmenco. Sic emm mix- 

 tura quatuor graduum caloris cum cocidem fiigoris , aquam 

 tepidam imperfcde mixtam facit Hxc mixtio vocatur impcr- 

 fc(Sa;quia nondumatdgit pcrfcdionem tcmperiei.qua: fot- 

 mam fubftantialem elementi expeliar,& abfolute mixti intro- 

 ducat. Itaque lapides, ranjs , & fi qua- alia in fublimi perfeii^ 

 mixta , cx vaporc aut exhalatione coagulantur, metcora non 

 funt i quia imperfcdlc mixta non fint.ctjni abiccciinc formam 

 elemenci. Itis eciam, halo, & qiixcunque fVipar^^non <^;V«- 

 <riv habcre dicuntur , qua: accidcntia tantiim func , non corpo- 

 ra,mcteDii tationem rccipcre nequeunt.Itaquc mctcorum non 

 teftc diuidifjr in hypoftaticum fcu vcrum,& cmphaticum fi- 

 Ue apparens. Mclius ergo ei materii diucrfitate in id.quoj 

 vapore.quod exhaIationc,& quod vtroque mixtiinconftat,di- 

 uiditui. Qua: vaporc conftant,vt pluuia,nix &c. aquca vocari 

 folent. Qua: cxhalationcm pro matctia habcnt, paitim ignca 

 funt.vt fidcracadcntia, fulmen ; pattlm non funt,vt vcnti. Yst~ 

 pote & exhalatione fimul, nubcs & ncbuls contexci funt. 



Locus, vbi gcnerantut mctcora, eft tota aeris profunditas, 

 qux in ttes regioncs,infimam,mediam, & fupremam,foIct di- 

 Itingui.In co coto fpacio oiiri metcora poffunt quod complc- 

 «flitur 51. milliaria Icalica , ex Vitellonis & Opticorum fcre 

 communi fcntcntia. E6 vfciue f quidcm vapores & exhalatio- 

 nes poffunt afccnderc. PofTunt tamen halitus in tantum ali- 

 quando rarefccic , rt ad Lunam & intcr planetas pcrueniant. 



Materia metcororum eft duplcx halitus ; videlicetvapor, 

 calidus & hiimidus ,qui Gra:ce «r/u/r , & cxhalatio , calida & 

 Ccea,qua: kmiuftittrit. Calidus cft a calore eircrno cum rcfol- 



uente,& contta naturam. Vapor a natura humcftus, quia aqua 

 ptxfcrtim, & corporibus mixtis humidis, aut fucculentis ; ex- 

 halatio ficca, quia cerra prxcipuc , & mixtis atencibus , cxtra- 

 hitur. Vnclc halitus vcriquc |comir.unis nihil eft aliud, quatn 

 fubftancialcuis, qux e corporibus grauibus vittute calotis ra- 

 rcfacicntis rcfoluitut. Talem autem tcira & aqua cxhalari 

 m.inifcfto ciperimcnto dcptchenditur. aquam cnim lacuuia 

 & fluminum , itcm tcrram imbre madefaflam fumare , agcos 

 ctiam liticntcs & h'ulcos,fole iftos,tenuem quendam &vclut 

 igncum lialiium cxfpirarc,oculis cctnimus. ^Jebula etiam, vbi. 

 ladio lolari.vifto rigorc intcpuit, manifcftcin altum rcfurgit 

 idque imbrium & humoris cft fignum. De aqua, & cxteris ii- 

 quoribus,res on.nibus confe.ffa : quia ollas fubiciflis ignibuS 

 fumarc,im6vacuari,lacus xftiuis folibus cbibi cernimus.Ter- 

 rx camcn vllos halicus cxcrahi , funt qui ncgant. Veriim cxpc- 

 licncla (atis fupciquc doccc.tcrram habcrc fuas eifpiratioHcs: 

 & plimiam , atquc niucm habcre multum fedimcnti & terre^ 

 ftris limi : & tctram habcre humorem aliquem olcarium & 

 pingucm , qualis ccrnitur in fumo lignorum. is enim magnS 

 pattc ficcus & tcrrcnus eft : vt patct ex fuliginc, qua caihinos 

 illinit. Etgo etiam c fubllancia tcrrx fimilis exhalatio rcfolai 

 poccft.Porro odor plantaium & arborum, & fruftus iplaium, 

 itcinquc grcgcs & atmenta.ipdquc adco homincs , & deniquc 

 camini domorum non parum in rcm metcorologicam cxfpi- 

 rant. 



Caiifa efficiins mcteororum eft remota vcl ^tOxlmz. Remotd 

 eft , qux refoluic vaporcm & cxhalationcra. Eltqucpartim 

 ignis fubtetraneus,partim fol fupra tetram.Hac cnim duplici 

 ratione, terra & aquS exhalatl aliquid poteft: a fuppofito.in- 

 qu.im,igne calcfacicntc,& a folc cccloque fupctne impenden- 

 tc.Vtioque modo ficn conftat.quia&multi ignes fubterranci 

 funf, & nihil cuidcntiiis, quam tetiam madefacflam fumum 

 cxfpirarcirridiantc fole- Principi6 itaq> tequiritur vis igniurn 

 fubtcrianeorurti.Videtur cnim cerra inftat animalis cffc ,quod 

 focum & fonttm calorishabct in corde :a quo fpititus pet 

 arteiias hac illac pcr cotum cotpus , in cxtimam vfque cutcm, 

 & dcniquc pct poros foras cfFunduntur. Dcinde.vis calorifica 

 folis, non altius in tctram , quam pluuialis aqua , & arborumi 

 alciffimarum ra.iices , pcnctrat, id eft , ad duos circiter paffus, 

 fiuc dcccm pcdcs. Ex tantula autcm profunditate fol pro tot 

 diu nocffuquc (inc ccffatione fpirantibus vcntorum f)abris,na- 

 fccntibufquc intinitis aliis mcteoris, mateiiam,nifi nimis pat- 

 cam.eliccrc non potcft. Igitut fub terra & fundo maris igneS 

 aliqui latent, qui talcs fumos in ccelum cxfpitant. Nihilomi- 

 nus tamen fol cft piinceps caufa,& maxime vniUerfalis,vapo- 

 rum & exhalacionum : quia halitus illos ex omni aqux & ter- 

 rx ambicu cuocat & cleuat. Atquc h.xc eleuatio cft caufafro- 

 xima meceoroium. Hic mcminciis , exhalationcs tctiefttcs 

 magis efTe feroccs & proccllofas 1 marinas, molliorcs. Colo- 

 phoiiis loco hoc obfciuecur : quxdam mctcora ,qux exhala- 

 tione conftancjcam pro materia tranfeunte(vt ignca)quxdani 

 pto pcrmancntcfvt ventos) poffidere. Intcr aquca etiam nu- 

 bes vaporcm , matcriara permancntem ;pluuia , nix, grando, 

 tranfcuntcm habcnc. 



L1BE%^ SECVNDVS. 

 De meteoris ignitii. 



MAteria racccororum ignitorum tranfiens cfl amSvfiia- 

 ir/t,fcu cxhalatio idonea fjammx: i.c.vifcofa& pinguis. 



Materia pcrmancns cft exhalatio ifta iam inccnfa. 



Forma accidentalis cft motus, fitus , & figuta matcrii ('ifta 

 enim tribuunt meteoro nomcnjfubftantialis cft forma ignis, 

 fi exhalacio tota fit incenfa. 



Meteora ignita funt infimx , medix , vel fupiemx rcgionis 

 aCris. 



Meteora i^nita infims. regionis funt 



I. /f?jM/<iWJ^ , qui etiam crraticus , aut ambulo foletap- 

 pcllati. Eius matcria cft cxhalacio pinguis & vifcofa: forma, 

 faltus illc in modum fatui hominis. Caufa cxhalationem in. 

 ccndcns cft partim faltus ipfe exhalationem confricans & at- 

 tcnuans , pattim anripcriftafis , caque tum noitutni frigoiis, 

 tum nubium.ln ./Ethiopia campi toti noifte his fiammulis, ccu 

 ftcllis,nitcnt.MaIi angcli fxpe hunc igncm diiigunt in perni» 

 citm mortalium.Vulgus fingit, animas Purgacorij effc. 



I I. Caftor,Pollux, Helenn ; qui ires igncs a nautis fidcra ap- 

 pcllantur,& folo loci fitu ab ignc fatuo diftinguuntur. hic 

 cnim terr.T,illi mari imprndcnt. Si duo fimul a nautis confpi- 

 ciantilr, Hihxefei.iiue Caftor & Pollux ; fi vnicus,Helcna vo- 

 catur. Hifpani,& Galli circa macc meditetraneum, S. Hcrmi 

 aut S.TcImi igncs ; lcali.S.Pecri & NicoIai,vocant. Eadem eft 

 ratio hotum igiiium, qux ignis fatui.quia,fi vcncus e cerra in 

 matc ignem fatuum exfibilet , c fatuo fict Hclcna, veJ Caftot 

 & P0IIU.X. 



III. Ignis lamhemiqni cft cxhalatio tenuis & vn(fta,ex fpi- 

 ritibus animalium concinnata, & circa crines coium rcluccns. 



Meteora ignita medii regionis funt 

 I. Vraco; qui c(f cxhalacio pinguis &copiofaacecnfa,qu4 



dcotfum 



