Phy fica^ Pa rs 1 1 1 Cap. X 1 1 1 i 3 § 



dEorfum obliquc cadit e nubibus , fimilitudinfm hsbens veii 

 draconis volaiuis. Eft fignum peftilentia: & morborum. quia 

 aetem raultij cxhalationibus gtauem & iiifcftum cfle opor- 

 , tecjvt canta: molis meteoiagcncrentur. 



//. SteS^ cadem ; quic nubihus>vt nuciens e digitis cottl- 

 pie(fis,exccrnitur.Generatur crgo vt diaco & fulracn ; fcd fine 

 crepicu , qui fa, tem cxauJiatut a nobis. habdiquc fe ad ful- 

 incn.vt glans fclopcti minoiis ad maioris tormcnti fphiram. 

 ac veluti c!: diftantii mcd: j milliatis , fclopcti fiammulam vi- 

 ,des,futdo fonituicum flamma vero toinunti , audis & frai^o- 



' rcm :ita lumcn fulminis ccrnis , & audis (imul bombum ; non 

 autem ftell.i; c.icfiHcniis ftrcpitum. quia exhilatio minor eil, 

 ticc laca & lonanti pla^^a runipit nubcm. 



. , ///. Fulmen ; quod hoc niodo gcncratur. Exiialationes 

 inultar ,fulp!uirc.r & nitrofx, nubibusante contufcc , frigorc 

 tandcm & condenfatione vaporis in vnum coetum congloba- 

 ti,fiainmam rapiunt,& colleLT:o irrlpctu cxtra nubis anguftias 

 recffi.a6lisciauftris cjiciun: , ficut propemodum pyrius puluis 

 rarefccns bombardacrumpit, !t cjtcutit glandcra. Itaquc/«/- 

 tnen eft cxhalacio multa & fubtilis , in nube acccnfa , & dcor- 

 fiimadtcrram vfquc vi ccunipcns. A fulminc/«/f«r difFctt 

 accidcntc tantuni. quia tota defiiiitio fulminis, modo dii5la,in 

 fulgur cadit.li tantiim dicas, ai tcrram non pcrucnire. Cornf- 

 cntio, arj.xzi , cft produiftio ttcmuli m fpecicm luminis , pcr 

 uicdium. Poiio Ariftocclcs duo tantum facit fulminumgcne- 

 ca, ajryijrx «) i/o^os??*, cl.xrum f'^ fttmofum. Primum tcnuiore 

 fpiritu altcrum crafiiorc conftat. Piinius paulo diftindius ttia 

 conftituit : ficcum,humidum,cbium. Duo priora non adutunt: 

 icd ficcum tenuitate fuadura dil'iipat,humidum tanti\m infuf- 

 cat:clarum flamma luccntc &: digcfts fubtilitatis omnia pe- 

 .nctrat.fcquc pcr omncs vcnas infiriuat,& aeerrime vrit. £lFe- 

 fla fulminis luiit ttanfcuntia & permancntia. Illa funt.qucd 

 loculis intcgris ac illilis conflat atgcntum , dolia cxhautic 

 &c. hzc funt lapis fulraincus & t-^am\i.Lapif fklmineus, c^tii 

 dicitur ctiam tcluro, aut cuncus fulminis^gciicratur cx exha. 

 lationc terrcftri vifcosa,& humore nub:s,qiios ardor t'j!minis 

 cclerrima tranfmutationc , in ipfo criam calu pcrmircct, & in 

 Litcrcm coquit. rcn//r» iiafcitur iifluiilo,quo cxhalatioaetcrn 

 & nubcm ftangit. vndc Anftotclcs tonitiucum Vulcani, aat, 

 ali) vocabant , Vcft.r liki comparar:id cft.cum crcpitu , quem 

 ligna in ignc , fpititu inuls rarefafto , & cuccm dirumpcnte, 

 edunt. Eft autcm tonittu aliud crepans, aliud ftiidens , aliud 

 Tumultuans (iue murmutans. Tonitru crepans fit.qiiahdo fpiri- 

 tus intra nubcm acccnfus,& fubito latiffime & cclcrrimo im- 

 pctu rarcfa.flus , fimul & femel nubem cfFiingit & diflipat. 

 excmplum cius rci tenuc in caftanca , non incifo cortice , exi 

 tra igncm cum bombo & crepitu exfilicnce , habemus. maius 

 autem , in pulucre ooftro p) rio , qui flammatus & tarcfaffus. 

 tanto fragore,totmcnti tubo eiumpit. Tertitruftridens fit.cilm 

 nubes non vnico ictu difpcllitar , fcd cxhalatio fuccrlTiuc in- 

 cenfa.non vniucr(im,fcd pcr partcs & agminc quodam crum- 

 pit.fic enim contingit longior fonus , & fimillimus lili, quo 

 quis chartam, aut pannum nouum, fubito & vchcmcnti impc- 

 tu difcf rpit. Tonitru tumultiians nafcitur , cum exlulatio pct 

 nubem rumpit Sc difcurrit. Porro etfi conicru & corrufcatio 

 funt fimul (fulminis namque luccm , nifi frai.^a iam nubc , vi-- 

 Uerenon pofTumus j tonittu tamcn auditur fcmpcr feiius: 

 quia fpecics vifibilis ex quacunque diftantia ab obic^flo in 

 oculum momcnto einicat ; fpccics vcio foni,tcmpore &; pct 

 haEfitationcm quandam ad autcm vcnit.Primo igiiur inftanti, 

 quo nubes timam agit , S: oftcndit flammam , vidcri potcft 

 fulmcn ,quia tara rcpcnte fpccics tius pctucnit ad oculuir, : 

 nondum fcntiri potcft fonus , quia pcr gyros quofdam & flu- 

 <Sus aerTs,(pccics eius dcfccndit ad terram. Ita intcr corufca- 

 tionera & fonitum morchctotum, vtivocant,cft interftitium 

 falutationis angclic.r , qua; facilc loartcrix pulfus impict. 

 Deniquc funt qu.i;dam tnmttui cfFcfta (Ingularia; vt, quod 

 tubera teri.r(qua: inftar fungorum &: olim in magni.s dcliciis) 

 glgnit iquod vinum & ccicuiliam muftcam & teccntcm aco- 

 xe inficit i quod aliquando fur.iaftros facit&c. 



/ V. frncelli ; quarum caufa: cidcm pcnc omnes,q«,r fu!- 

 minum.Matcria cnim cft cvhalatio.fcd paulo tanicn crudnir. 

 focma , explofiO illa t nubibus,& motus deorfum. caufa cffi- 

 cicns,antipcriftafis ftigoiis nubium, 3c quas diximus in gcnc- 

 latione fuIminum.Ttcs funt fpccics. i.Eciiephi(K,id cft,cxha- 

 latiocopiofa,:ota fimul cxcuffa c nubibus.magna vi dcorfum, 

 fine gyro SciuflammJtionc. ^.Typhon.Ccu turbo,\ii cft.cxhala- 

 tio copiofa , e.vplofa c nubibus.finc inflainmatione , fcd cum 

 gyrodcorfum. vndc Turbo nihil cft aliud , quam Ecncphias 



Suidam vcrtiginofus Scgyians. j.Prf/Zer; qui cft typiion io- 

 ammacus. Potto lidem fcic funt cfFci.^us proccllaium ,qui 

 fulminisinifi quod proccll,x,ctafliorc fpiiitu non ita pcnctrcnt 

 iicuti fulmcn,fcd frangant po:iiis,tuibcnt,& disjicianc. 



Meteora ignitafupremi rej^ior.is omnia dcfiniri dcbcnt a fi- 

 gura vcl motu. quia hxc cft caufa ipfotum formalis. Spccics 

 jta funt : 



I. Capra faltans ; qn.r cfl giobus quidam igneus ,a 

 batbula , ac fiocc;s circumpen<ientibii<^ , lafciuoquc faltu, 



qui nnnc eftverus ,.nuncapparcrs, itadii-Tus. 



2. Trabs ; quar cft oblonga & iaccns. quod fi ftet.coKOT»* 

 potius crit. quo nonnulli tcfcrunc.fcd falso, columnam illani 

 ignis £a:o</. 14. 



5. P^T.^OTM^fcu ignis perpcndicularis. Erefta apparet hsrc 

 fiamma, latioiquc in bafi, furfum in conum & cuibincm abit. 



4; StipuU ardetites ; quz fiuni , ciam cxnalatio longe la- 

 t^quc fparla,& fubin^c relucens, fpcciein ftipulatum iu agiis 

 flagtantium rcpra:(ciitac. 



5. Cl^peif ardens ; qui in otbem fcintillat. 



6. Fa.x iquod cft nomcn gencr.ile, & in ftcl!ascadcntes5c 

 difcurrcntes cadere potcft. Plinius in lampadcmj -Sc holidcm 

 diuidit. Lampas vcftigi.i longa facit^prioic partc ardcnte ; bo- 

 It! vcro pcrpctua ardcps, longiorcm ttahit limiicm. vndc ct- 

 iaiTi patet , viramquc appcUationtjn in ftcllas difcurrcntes cS: 

 cadcntts competerc. nunc cnim Idmpadis, nunc bolidis fot- 

 mamadoptant. 



7. Steu& difcurrentes ; qux non cxplodunrur c nubibus , vt 

 cadcntcs , fu-d pcr maccri.!m in (uprcmo aerc in longum cx- 

 panfam difcurrcre appaient; ciim icucra locum non dcfe- 

 r.iMt, fcd flamina viiaaltctam contincntcm i^.cccndat .Sc (ufci- 

 tcc. (ic flamina candcli ardcncis, in lychnum candcla: cxtiii- 

 £is & adhuc fumancis,dc("ccndcre vidctur, fi hanc iili ita fup- 

 ponas,vt tumus in flammam incidat. pari modo ignis per ftu- 

 pam, aut pulucrcra pyrium , inuitatus aut abicpius pabulo, 

 imagincm pr.a-bctdilcutlantis. 



g. Dc/<<i,&: fimiles figura:. 



9. Comets. ; dc quibus iam fcquicur. 



LIB E%^ rERTirs, 

 Ve Cemetis. 



COmcta quidam cccleftcs funt, quidara elementatcs feit 

 fublunaics. Civlefies illi multis argumcntis probaii pof- 

 f unc.c quibus vali Jiflimum ell , quod a parallaxi , fcu diucifi- 

 tatc alpcdtiis pciiiur : qua colliguiu pri-ftantiilimi artificcs, 

 nominatim Tycho & Kcplcrus, fidus, aut quoduis aliud in ac- 

 te pcndulum, c6 altiiis a terr.-e ccntro clcuatum c^Tc, quo mi- 

 norcm paialUxin habet.Mulci autem comctx minorcm quam 

 li'.na parai'axin habcnt : crgn altius a tcrra clcuantur, & intcc 

 ccEl(r(f»s planctas curiicula habcnr. Idcm etiara cOlligitui es 

 moiU xquabill , & Drtu atquc occafu , qucm ccclcftcs illi co- 

 nuti; ob("i-'rUant.Et cx Opticis principiis clarura eft,alti(limcs 

 teira; halirt:s,qi;i viilcri a nobis pcfTunt, 510C0 pafTuum, id 

 rft, 13 fcic milliariaGcrmanica non exccderc. lamvcroRc- 

 giomoncaiTUS cometarh anni 1475, nouerh tertat fcmidiame- 

 tris, fiuc, cius compucationc, 8ico milliaiibus Gcrmanicis ; 

 Vogclinus cometam anni 1551 fnillibus pafluum 4686, Ger-, 

 manicis vcro milliaiibus ( quorum fingulum quodquc 4000 

 pafiuum habct)il7i attollit. qui cxcclfitas omnes hajitus il- 

 los folcnncs & crcpufculorum latopadcs longe infiii fe rclin- 

 quit. Comcts. f/r.Vjfnf.trfj inccdunt moturutbido S£ incondito, 

 & fubitoinccndio.laciiriraaqucdiffufioiic, auc hplu ctiam in 

 tcrram,vcl obfufcatione lu.^2: naiuram luara igncam & ele- 

 mcncaicm oftcndunt. Atquc hanc dilfinclioncm comctaruni 

 probant Mxftlinus, Thad i.cus , Rothomannus , Kcplcrus, Li- 

 cctus, aliiquc. Solus Tycho nullum , nifi ccelclfcm comctam, 

 vnquam fuiffc pcrtcndit. Mattria fubltlnarium cometarum 

 func tcir.T & aqux halitus. Scd difciimcn aliqucd intcijicien- 

 dum cft. Nam comet.T fublunatcs,alij ciiniunt fidus,alij fcor- 

 fim libcii palantui.aut ftant eodcin loco defixi. Priorum ma- 

 teria cft finc dubio cxhalatio aut vapor , in quo fidcris ladius 

 fc multiplicat,& in comam cricat ^ confundir. Vcrum ciuf- 

 modi comctx non toti,fed coma duniaxat, fublunaris cft : me- 

 lior cnini pars, fidus ncrfipc ipfum concinnatum , cft in ccclo, 

 Poftcrintumctiam maccria , falccm tranficns , cft exhalatio 

 i<;nibusidonca, fi comcta vero ignc ardcar : fiautcm non 3.1- 

 d<.t;fcd no.lusquidam illufttis, &radiorum tiicx funt. itcium 

 liaiiriiiu pcnfilcm pio materia fubicci^la habent. Materia cct- 

 hftium comctarnm c fidctibus forte cxhalatur : a planetis, in- 

 quam.fi (iilcm cxcipias.is cnim ab hac cxfpirandi lcge libcc 

 cft.Iraquc halitusqiiidam.vi pr.Tfcttim foIis,planctatum cot- 

 poiibus cxfpivatur , & indc cft matcria ccelcftibus planctis, 

 Sunt cnim cocli & fi.lcra i fublunari maccii.T coinpaiffa. Nihil 

 itaquc niirum , fi raJius folis cx coipoiibos planctarum ali- 

 quid velut cxfugat, vndc formati pofliint comet* illi Tthetij. 

 Forma cometi tam c(tlcftis,quam (iibUmaiis cftfigura f^clla- 

 ris & lunicn. h.TC cnim vniucrfim fundant (imilitudiricm co-, 

 mct.T, mobilis, fiue immobilis,comancis,fiue calui, cum vcro 

 fidcrc. Spccics dcindc (ingul.T comccirutti , aliquod aliud ac- 

 cidcns, vc motum, aut quictcm ; vcl ctiam partem intrcgran.; 

 tcm,vc conum,caudam, baibam, adjiciunr. Specics lometarum 

 omncs a figuta fumuntur. Aiiftocclcs tantum duas icccnfct : 

 ciinitum (qui propric Comctcs,fparfis in otbcm cnmis^*& pc- 

 goniam , fiuc baibatum. ad quas rcduci pofTunt omncs, qoas 

 Pliniii! ad dccera multiplicat,//i.i.f.i5 quicunque cnina pcnc 

 leiundi.propiij coract*, alij pogonia: quidam vocan pifTunt. 



M 4 ■« Ce 



