Phyfica^PcirsIIL 



uuntur ,iccm ab :ccc, S: locispcr quos tiajiciant , varias a!ias 

 perigrinas qualitates contrahcrc poflunt.j Omnis ventus fim- 

 plicitcr frigidus eftrvt cxpericncia doccr. 4. Alij tamcn aliis 

 fiigidiores ; vel quiapcr locaalgcntia ,vt Aquilonares , rranf- 

 eunt ivel quia e mariiublati, & inlupcr nubcs inde vchunt, vt 

 occidentales. horum comparatione orunralcs S,: Aaftrini,ca- 

 lidi dici poflunt. ^.Vcnti omncs qui cxhalatione conftant, re- 

 uera ficci i qui vaporem trahunt, humedi funt. 



Temtnoti!! hoc loco non eft ille , quo terra opinione Py- 

 thagorar & Copernicanorum, quotidie circa ceiittum,& quot- 

 annis circa folem reuoluitur : nequc cfl hbratio ,qua tottaflc 

 pcrpetuo titubat , vt grauitatis Iu.t centium , acccdcntc hine 

 aut inde noiio ponderc, reltituatin mcditullium vniucrfl : Icd 

 cft pulfus.aut tremor ille, quo concutitur , vt homo m f-cbii. 

 Htlius itaquc temmotus cattfz efficiens cft fpititus fubterra- 

 ncus , cuius gcneratio duplcx. Magna cnim x;ius pais e(t ab 

 ignibus fubrcrraneis. Deinde exhalatio fuperne tcrram in- 

 grcditur , altcrique , quam e>: ignibus (ubtcrrancis afcendcre 

 diximus,confunditurac permifcetur. Srpe ctiam alterutta fo- 

 la facit teriarmotum. Speciei terrsmotiis apud Damafccnum 

 funt fc p tem.i. £/>/>//«/?/, (iuc Inclinator ; qui (uperpo(ita mo- 

 rcnauigij in vnam partem inclina:.i.i5r/?y??i,feu Efl^erueicens; 

 qui terram angulis rciftis in altum idcntidcm attollit Sc dcpo- 

 nit.3 C/;-j/«7/!///j(iqui hiatum apcric-^.R^fi^fJiqui viam effrin- 

 git vi. j.oyf^Jiqui vno impulfu cucrtit in quod incubuit. 

 6.Palmatias ; qui vibrat. j.Mycetins i qui cum mugitu vcnit. 

 Ariftoteles tamen duabus 1'pecicbus, Pulfu & Trcmore , con- 

 tentus fuit. (cd tertiam,IncIinationem,optirac Seneca adiccit. 

 Pulfus elt,qui terram fuccutit, vnde aScncca vocatui Succut- 

 Cio : qua fit,vt terra inftar artcria: moueatur. Trcmor concutit 

 & vibrat.lnclinatio in vnam foliim partcm opus fufpendit. Ad 

 trcs halce fpecies pofTunt rcuocari feptem alia: , a diuerfitate 

 effccluum lumpta;. Porro loca ilU obKOxia fnnt temi^notibm, 

 qu.-e cauitites habcnt,igncfquc Iblo fubic(ftos. Nam cauitates 

 idonca: (unt ad concipiendum fpitirum : & fpiritus igneus ma- 

 ximo impctu mouct. Quod ad magnitttdinem temmotiti at- 

 tinct, nihil certo & atfirmatc dici potclt. Sciibit enim .'\coita 

 in rcgno Peruano niotus frcquenter ad ifiofeucas, imo ad 

 ?oo a meridic in feptentrionem cxcurrcre.Iteni circa an.3 69. 

 lub Valentin. Crfare , & an.i 116 totus pcne cerrarum orbis 

 dcnique an.i6oi A(ia ,Hungaria, Germania,GaIlia,Italia,vno 

 ferc momcnro tremucrunt. D«ra/;o etiam inceita c(l & in- 

 conftans.AIiquando cnim momento pcne abfoIuitui:aIias pec 

 incnfcs rotos.au: annos cdurat. Signa antecedentia huius me- 

 teoti funt, (1 .iqua: purcorum aut fontan.-e fubito tuibentur, Sc 

 tingaiitur faporc fulphurco ; fi marc fine fJatu & fludu derc- 

 pente attollarur & intumefcat ; fi volucres pra:tcr morem fe- 

 dcant impauida: ; denique mugitus fubterraneus. EffeHaiet- 

 rzmotiis funt,zdificia ("uccuflatione ftetnere ; montes in pla- 

 ho excitjrc ; montes fupprimcrc; terras coh.Trcntcs lcindc- 

 re ; fontes 2ut f.uuios locis infolcutibus aperirc ; dcnique pc- 

 ftilcntiam caufari. Deniquc magnaomnino afhnitas clt cuui- 

 iculorum noftrorum militarium cum tetr.-cmotu, qui Rhcrtcs 

 fcu Efftaifloi appcllacur : Tt ats huuc videatui tiaxiflc m cx- 

 cniplum. 



De Tneteoris aquei^. 



XT T ignea ,fic quoque aquca mctcora diftinguuntur fc- 

 ^ cundiim regiones acris. Iraque ab infima rcgione fcaii- 

 lim ad fuperiores peruenicmus. Koj gcneratur ci vaporc, qui 

 cx vicino aerc relabitut in terram , paulo iante auroiam. Aer 

 fiquidcm ante autoram magis dcnfatur & frigefcit.quia a mc- 

 dia nov.^c,p»ramis vmbras tetrar, pcrpctuo recfdit ab oricntc, 

 & rctorquec fe verfus occafum ; fic vt radius folis manc radat 

 & deftringat aiftis noftti vmbram. quia igitur tunc iniima te- 

 gio qur nobis impcndct , i: vnde in nos rcf!uunt rores , pro- 

 pinquior eft radio futgentis folis , quam mcdia -^ concubia 

 noifte ; ideo denfius cogitur, S'. fe,2cvna vaporcs, ?d roratio- 

 nem magis rcfrigerat. Vcfpcrcino verocrcpufculo, quia vm- 

 bra teux fblcm vcrfus occidrnrcm fequitur,acr noftcr pcrpe- 

 tuo a marginc vmbr.T",verfu'. axem fcu mcdium eius, elonga- 

 tUT.Alel ^manr>a,<;ffc£^as roris funt,vt caufx materialis. cru- 

 ci cciam,ac atanci , &: infinica infci5la,a rore materiam furac- 

 rc pucantur. Mel mctcorologicum cft liquor & fuccus dulcis,cx 

 rorc & exhalationc ficca pcrcoftus, dulcedincm maif icm vel 

 ininorcm obtincns,prout halitus florum & plantarum,in quas 

 humor iilc dccubnir , funt magis minufue dulccs. Manna me- 

 teorclogicnm eft fuccus dulcis , pinguior , & dcnfioi mcllc. 

 Vtrumquc fignanter dicitur mctcorologicuni ; vt nid quidcni 

 diftinguatur ab illo quod apcs claborant.manna autcm ab illo 

 niiraculofo Exod. If,. Quod attinet ad/irr/irHOT.illud non cft 

 tncteotum,tcd fuccus dulcis, qucm Indi&alibi cxptimunt cx 

 arundinibus , quarum cft quafi fanguis. 



Pruina fi:,fi niolliciaroris matutini frlgoribus incanuit.Eft 

 *nim vapot in infima tcgionc,ptiufquam in rorcm conuctta- 



Cap.XIII. 141 



tur,congeIatu»s. fta ergo ad rorem,vt nix .id piuuiam.fe hibcr 

 Fila D.Virginis afEnia quodammodo funt pruinxcapillari. 

 Ntibii materia cft vapor.mult.i cxhalaticne contamin.-itus." 

 Fonna cft concrctio & denfatio in mqdia, aut circitcr, acris 

 regionc.Figura nubuim circularis cft. Caufa,qu* ipfas in me- 

 dia acris regionc fufpendit, h.rc cft. ..Jrquilibri; lcges, quibus 

 grauiora in mcdio liquido fuccumbunt , tcncnc nubcs in acrc. 

 Probarur cxcmplo om.niun.qu^ aqua vchuntur.Lignum cnim, 

 ■?c vniucrfa qui natant,idco non mcrguntur, quia .rqualc,auc 

 rnmus pondcris obtincnt , quam humidum patis cxtenfionis, 

 in quo fuftinencur. Nam hinc cft, vc calculus exiguus defluac 

 in aqux fundum , non ciabs ingens , infiuico pcne propenfior 

 quam illc .■ quia calculus, inquain , giauicr e(t aqua ilia cuius 

 pi.Tcisc locum occupxc , crabs non icem. fi enim .aqu.v molcni 

 rr-.bi parem, cum ipsa in crucinaappcndas, aqua (inc dubio 

 pr.Tpondcrabir. Idem cuer.ier, fi humcrcs m.Tqualis pondciis, 

 vt v.g.vinum & aquam,in vnum confundas.gtauior enim fem- 

 pcr fubfidcr. Nubcs funt opaciores , fed r.ir"iores camcn & Ic- 

 Uiores noftratc , in quo rcfpiramus, aece : idcoque in fublimi 

 natare & fufpcndi,ccu)ignum in aqua fc grauiori .aflcrimus. 

 Hinc quo tcnuior & rarior eft nubium v.ipor,cy altius in cce- 

 lum (candlt,&: c^uoufque acrcm paris fecum ponderis inucnit. 

 Et inde etiara eft.vt plurcs fipe nubium ordincs & fuo-ceftus 

 ccrnamus. leuiorcs enim ftationem fublimiorcm quam ali.-c 

 pigriores obtincnt. Vnde etiam mane cirius ab aurora afflan- 

 tui , & vcfperi ferius rerincnt crcpufculum- Dcniquc iiubcs 

 pluuiofds & humore turgidas,qui 500 paflibus a rellinc aucl- 

 luntur,vltra vigefimum milliarc Eclgicum, & m vicinos Hoi- 

 landos rcciduas, vcluti horizontis noftii linibum coroiianccs, 

 oculo in pedcs hominis eleuaro , Louanij ccrneic valcmus. 

 Quomodo autcn , fi horiion vjfibilis intra fextum milliatc 

 Bclgicum finituijfi nubes illas horizontales criam vitra vio-c- 

 fimum rcjicimus ! Nimirum de honzontc iii fupcificic tcllu- 

 ris,non in iiubibus circumfcripto ,idaccipcre oportct : cuius 

 lcmidianietcr fex foliim eft milliarium Bclgicorum. quan- 

 quam ctiammaior iufto vidcri poteft. Nam oculus fex pedi- 

 busfquanta cftfcre altitudoiufti hominis^ a fupcificie tcrr.r 

 cleuatus , & nihil extrinfeciis rcfraftione mcdi) adiucus , non 

 ^■lcra nia iTiilliatia Iia^ica , fiue fingularc Belgicum , per gla- 

 bcrrimam cciam celluris curuaturam, mittcre afpcLtum valct, 

 Linca cnim refta conuexam ccrr.-E fupcrficiem tangrns.in rcr- 

 tio mnHari Iialico a punfto contail^us, fcx circiter pcdibus a 

 fuperficic terrcni globi difccd-t. Scd hac pra;-cifionc mathe- 

 rnicica in definienda fcniidiamccro horizoncis vifibilis non 

 vti folcmus : fcd phyfica potiiis.naucica, & rudi Mmerua:qu.-e 

 (}.occt , oculum fi.ipra ftaturam hominis , in nauem fuMatum, 

 vcla nauiuin extia vndas cminula , & rcfraftione infimi & va- 

 pidi aeris eleuata, ab cdauo decimc Italico miliiari, fiue Bcl- 

 gico fcxto,ccrnc-rc. 



N/;ir brcuifrimc 5c fciciftim; ab Ariftotcle dcfinitur ntiies 

 congelata.Vndc matcria niuis rranficns, eft nubcs : forma.gc- 

 Iu,quo ftar & ftringitur : cfficiens.acre frigus: finis,ftirpium 

 & ttuguriiincoluaiicas.Nam qui dixic hycmcs fercn.is optan- 

 das,non pto arbonbus vota facir, aic lib.i-j.c.x. Pliniiu. Nix 

 cnimfpititum ccrra:,plantis vitalcm.continet, ac fupprimir,vc 

 circa radices harrear. & ipfa etiam multo lialitu falutari tur- 

 gct,quera cum humote blando & tcnui , tcrra: vcnis infpirat. 

 Exiftimo etiam ,niues nucum aucllanartim fauerc proucncui, 

 & hinc copiam nucum, (ignum minime mcndax cflc fcrtilita^ 

 cis aruorum.Conimbriccnfcsaliique credunr,cryftallum mon- 

 tanam,niuc liquata.&dcinde gIaciata,conftare. ScdAgricola 

 ncgar. quia qu.v frigore concrcfcunr , ignc liquefcerc (blent, 

 cryftallus veib cremara, calccm folum ac falcm oftendit , hu- 

 more nullo cfliucnte. 



Pluui.t cft nubcs in aquam conuetfa , & guttatim dccidens. 

 Vbi bellum eft , & metctur fcicntiam .• aiborum procerarura 

 radicc.<;,vim calorificam folis,& aqux pluuia: dcfccnfum in tcr- 

 rain , fcie congiucre ; & omncs cxtendi deorfum ad dcnuni 

 pcdum fiuc duoium pafTuum profunditatcm.Qub pertinet il- 

 lud Sencci ///>.;. c.j.Na/.Ego tibi vincatum diligens folTor af- 

 fiimo,nuIIam pluuiam cflc tam magnam,qu,T ccrram vlrra de- 

 cem pedcs in alcicudincm madefaciac. Porrb pluuiacft ordi- 

 naria,vcl prodigiofa, S:h.t:ccft fanguinca, ladca, carnca, la- 

 nea,fcrri-a :!atcriria,Iapidea,imb& ranarum. 



Nebul.i eft nubis!T(fi'T7»/<« fcu excrcmenrum.Dicicur ctiairi 

 taligo,& fic ikfinitur : Superflua , atidior , & caliginofa pars 

 nubis, ccrra' inciibans. Eft mcteorum immobile, vt alia multa. 

 Eius piopricias cft,vidcti fugcrc ante inambulantcm,& ponc 

 fcqui.Racio cft ; quia cx diftantia v.g.io aut ;o paiTuum.opa- 

 citas ncbul.T dainnum incipit fcnfibilcm lucis rcflexionem ha- 

 bere. circa no3 vcrb fcrenitas app.irct ( ctfi alij aliquantulijni 

 diffiti , in medi,^ caliginc nos afpiciant) quia lumen cihalatio- 

 ni incorporatum,fpecicm a vicino fortiorem mittit, qu.v pu- 

 pillam oculi , & parictcm retinum ica pcrfundit , vc nulla ab 

 eodcm obiciffo fcnfibilis vmbra cum fpccic lucis in fundum 

 oculi vcniat : cx diftanci vcrb , fpccies imbfcillior , & rranficu 

 pcrncbulam hcbctata,foramcn vucx tunicijiencbris permix- 

 ta,quas in rctinadcpingit,illabitur. 



Crand^ 



