148 



Encyclop^edise Lib. XI IL 



luni exj. 

 nien , fcu 

 pi'obi> vc 

 ♦ oc.iiu. 



ijemina- 

 iiim vitia. 



LapiJum 

 piciiofo- 

 rum fcciin- 

 di ordinis 

 hiftoriana- 

 tiiialij. 



lici;otropius,topazius,nilius,&caUais fcu augites. Ten\6 coe. 

 rnlei coloris fuot fapphirus & cyanus :/«r/«r.* g^""»;^^ j';"; 

 amcthvftus Schyacinthus : r«tr.,Ucda(.uc fardius.catncolus 

 o^ychucs.fardony. : >,rdenus, fcu «»(!/»-.,carbunculus (cum 

 var.rfu u ecncra ,vt granati. carchcdoni) .anjethyftizontcs) 

 ;; nSs .Ldaft» ffu Garamcntues. chryfohthus monon. 

 nc.nquc (tfnt s;cmm;c -jerficolores : vt jafpis.achatcs.Sc oftra- 

 ci.s >,.rtcthasdanturctram .?.«>»«*.?«* n,jr,.rum rnum 

 ;«...,«« cxfrimunt: vt gcmma Pont.ca lcu Thraoa.ccpucs, 

 Bclu,culus (vulgobcUoculus; lycophthalmos , hyopthalmos. 

 tnophthtlmos, encardiafcu cardifca.bucatd.a. fatc.tcs . tch- 

 cara.u. . ny.npharcna. aftroitcs.chelcn.tis. SnMi(. gemm^,m 

 aiobfi i.:>riw cohr conj^icitur : vt cupctalus . orca , ncbrites, 

 hexacontal.-.hos , pauchros. ^%«^ veriii dijlinguumur : vt ' 

 nafamonitcs fanguinca , medca nigta, ophicardclus , gemma 

 Vcic..rana,hoi3.ag.ptilla,apfyaos,horminodcs.a«^J«»J.?«;- 

 '■ik lhlluntiir,s\. pumicofa. qu&dnm afficiuntur maculu, vtdio- 

 nvfius nieiii. qtudam habent mifioi colores , vt aphiod.hace, 

 ^ii.,lv>s.nu&Jamfuperiori parte alterum habent colorem, tnfe- 

 r/V^W,j/.vr«w,vttclitrhizos. T)eni<iue vno 'voc^buk dtiterf^ 

 ■ n^rvif.ciMur fhecies : quomodo funt duaf botyriti , duat bala- 

 nttx , tics b.ittachit.x, quatuor iftcriades. Plinius prartcrea m 

 "cmm.uum numero reponit memnomam, daphniam , & pa- 

 netan : tum magorum gcmmas commemorat : vt lu.it zoro- 

 nilinsgcniane, eiotylas.afpilatcs, butoptcs &c. De his vide 

 Agricolam lib.6.fojftl. 

 V 1. Gemmis. cognofcmtur tanuyvifu^fHbfhintiay lima. 



Taelu ; quia gtauiotcs funt vitto & ftigidiores. Hinc opti- 

 mx ccnfentur,qux frigid.lfin.a:. Vifti s qu6d fplendor ipfatum 

 fit nitidior & conftantioi quam vitri,atquc oculos magis im- 

 pleat,ncc luceina: lumine ita hebctetur vt vittum. Subfiantta, 

 quia corpota gcmmatum funt viuaciota niagilque la:uia 

 quara vitrum. Limd ; quia non attetuntur. 



VJ 1. Gemrnarum vitia funt vel in colore ^vel in^ 



corporc_^. 



Colorif wtia funt fumus,vmhra, nubecula : Ccrporii fcabri- 

 tics, capillus, fal, punitum, fcobs, plumbago,ferrugo,tubigo, 

 vomica fcu puftula. 



^hiliorum , ^ui ex- 

 unAam-) 



V 1 1 1. Lapidum pretiojorum tgno, 

 tra corpora animantium reperiuntur , vt qt quo; 

 VMlgarium,phyfiologia h£c esl. 



I. Magnes eft lapis colore ad ccerulcum vBrgcntc, ttahcns 

 fctrum.rcfpicicnspolum atfticum, purgans humoies craflos, 

 Sc f.ftens profluuiadyfentci-ica. De hoc vidc .nf..i in M,.gne- 

 tographia. J..CryfiaUus candore fimilis ada.-nanti,iefng<r.it & 

 aftnngit.fitim rcftinguit, vcttigini aduerfatut, & !.k mulieri- 

 bus adauget. Eius fpccics cft iris, in qua vidcninr colorcs co:- 

 leftis atcus. Ciyftallo fimilis cft pxn^^onliir ■ '^--"••- '■•- 



cotallium. cft lcntor ramofu': , fub at|Ua viridis & mo 



• CoralltM, fiue 



, fub at|Ua viriilis & moUis, fcd 



cum primum acii expon.t.ir, [apiaofc.t& ri.bclcir. Appcllatur 



rnam lithodcndton, & dcndiitc,qii('.d lit arluifcula mincralis. 



Vfus cius in .nedicina pe.magnus cft, in rc.iu.ii & ycfic.r cal- 



culis,& in morboco.nitiali. '^.Hs.y7]atites eftl.ipis fctriiginco 



colore,cui vcnuls fanguinolcnta- ad.nixt.r funt. Sangu.nem 



vndiquaquc flucntcm fiftit , & valdc tcfrigetat. 5. Gal.^aites 



eft colotc cineritio ,nomcn fortiius a lac^^c Pattum luuat.Ia- 



ctis foecunditatem parit,&ad fluxiones atque vlcera oculorum 



conducit. 6. Aetites eft punicei coloris , promouens & accele- 



rans partum. 7. Marmor variis colonbus tommendatur. Eins 



prxcipux fpecies funt Porphy.ites , Alabaftritcs , & Ophitcs. 



i.Sarcofhagus cft coloris fubcincrci, fine dolorc exedcns cat- 



ncs in corpore humano fupcruacuas aut corruptas , & confc- 



lensdoloribus podagticis mitigandis. 9- Thcamcdes cft l.ipis, 



ferrum a fe abigens. Itaqu-;; coiitratius eft macncti. Jgricola. 



iib-i.fojfil.c.4.' 10. Schifios cft lapis l.xuis , politi fciri inftar 



fplcndens. w.Oftracites cft lapis.cx quo natura facit h.rmati- 



tcn,ficutars cum f.icit cx n\:xvn<:-x.\r.Antipathcs cft hxmati- 



tcs ni^er. i i.Trichrti.s eft lapis compofitus cx duplici Ii.r.nati- 



tc,nig"ro fcil. & rubro,acgaU.^irc. u.G^odes tcriamintra fc 



habct:atquchincil!i nomcii.i ^A;''roc/."^«^eft lap.sbausex 



lapidibus albis , & quidem calcatiis. Ali) cum vocant leuco- 



grapi-.ida,a!i) lcucoi;.ram,alij galaxiam. t6.Meletites gigmtur 



ex ii(dcni lapidibus'calcariis,fcd ci.icrcis. ly.ldcni l.ixuni cal- 



carkim )>atcns rft r-/^//.Datuf tamcn ctiani gypfum taftitium. 



! Si.Cypr,. cognatus' cft lapii j^enilarif.c^w Gr.rcis dicitur o-a,i- 



kVxi & «feii^iMii^t^.Gctmanis gUcics Mari.r,aliis iapis Phry- 



gius. I <j.Amianttis appcllatnr albc ftus. boftrychites , corfoi- 



des.Spartopolia .liiuini ,lii ii.ii .nlbcftinum, linum viuum & 



( a.yftium. ^c.Mc-^v.etis rft lapis fimilis atgenti.qui ab ami- 



i.iito figura, non natura ditfcit. 1 ; .Mica eft colorc fimilis ma- 



i>,nrti,paturr. difii.n.lis. Etcnini arycntci cftcoloris , fcd igni 



co.iliuiiitur. PiTC bridt ni,vt & ptxccdcrtcm, noftratcs vo- 



tacii / M7itnflhtr.xx../Lmmochryfos cft lapii au.cicoloris.vndc 



Germauis dieitur Kaix.tngold.zi.Arm/itura eft lapis,qui fetti 

 politi aut a:ris fi.nilitudincm geiit.Lapis,qui hac armatura in- 

 duitur,HoplitcsGta:ccdici potcft.i^- Lupi J}t<ma cll lapis ni- 

 gcc . colore fimilis illi, cx quo conflatur canJidum plumbum.j 

 Xj.Cadmia eft tnplcx : vna foflilis,cxpcis mctaHi: altciame- 

 talhca,metalii f.:itilis:tcitia,cjua: oritur in Ibrnacibus.idcoque 

 cadmia fornacum dicitur. Cadmia folfilis appcllatut lapis ca-j 

 lamaiis. Vt autem a-s fi cuni eo magnctis pctmifcetur, fimilcj 

 fit argcnto :ita fi cadmia,auro ; quod orichalcum nominatut.i 

 iS.Lapii ludaicus, fiue Syriacus,dicitur alias balanus,nucleusj 

 oliu.x, phoenicites, pytcnes,tccolithos,& cutthreus. ly.Cum' 

 lapide ludaico cognationem habct trochites. i8. E* tiochitis 

 nondum feparatis conftat entrochos, niodo cx binis , modo ex 

 ternis,mod6 ex quatcrnis,nunc vero ex pluribus. Viceni enim 

 iic inueniuntui coniunifli. 19. Brontia cft lapis tulminatis : 

 alias Ccraunia.30.0OTi',7<i cft qui cum imbribus cadit. )!.£»- 

 erims lilioru.n cftigicm reprifcntat- 51. Enofieos fraftus oflis' 

 fpecicra refcrt. n. Enorchk fragmentis tcftium (im.lis cft. 

 H.Diphyis gcnitalc vtriulquc fcxus diftingucntc linca often- 

 dit. ) 5.G7oJJ()/«ra cft fimilis lingua: human^. ^i.iddi daHfU 

 in Crf/«,fcrreo colore polliccni hom.nis cxpri.nunt.37.Z.<i/iK 

 nOHi lun&fimilis,\nt.Xi.fX\x H.ldcshcmio. iH.Tephritts cftlapis 

 ciufdem tigun , cineici coloris. ^^.Hephnfiites fpcculi natu- 

 fam habct in leddendis imaginibus ,& acccndcndis aridis,(i 

 foli objiciatur. ^o. Myrmecia.* habct cmincntias fimilcsver- 

 tucis..ii. Hieracites qH fimilisfpccie & coloic accipitium mol- 

 iioribus pennis. ^z.Ammonites ouis pifcium cft fiinilis..) J.ie- 

 fidoles fquamas pilcium imitatut variis coloiibus.44.4S.t«/^a 

 fentagonos quinque habct angulos : hexagonos, fcx. 46.Rhomj. 

 bites ihombi fpccicm geiit.47-S<>-(,OTt;Vfs aflimilis cft cochleaj 

 aquatil.,48.C<f«/rci pcAinis aquat.lis etfigiem rcfcrt.49.Afy/ 

 tes mufculi aquat.lis fpccicm praj fe fcrt- 50. Gnychites tefert 

 onychas aquatilcs. ^i.Oftracis cx oftrcis , quibus fimilis cll, 

 nomen inuenit. 5 i.Perphyroides, purpur^ marinx inftar, acu- 

 leis clauatus,& colore cincicus inucnitur. 53. Conchites incur» 

 uis liiisadfcapulas rcdcuntibus,& autei coloris armatutade- 

 coratur. <^^.Chryfites,(\m & Philoginos,oftrex Atticx aflimu- 

 latusinuenitur. ^yStelechites ftipitis fpecicm oftcndit.56.Bc- 

 iemnites fagitt? cffigiera icpra:fentat. Quibufdam dicitur lyn- 

 curium : quo tamcn nom.ne fuccinum potius infigniendum 

 eft. jj.Enhydros ab aqua,quam in fe continet,nomen inuenit. 

 ^Z.Samitts /a/ts in tcrram S.imiam reperitur inclnfus.59.S»?/- 

 rii infignem vfuin prasftat anuulatiis. Vt enim Samio lapidc 

 auruni & aigentum poliufit artificcs , ita annularii fmiride 

 gem.nas duras purgant & cxtctunt. Scd eodcni etiamvitiiati) 

 laminasviticasdiuidunt.Eftitaq;vicaiiusadam<intis.6o.O/>-i»- 

 cites, ([ncm ali j i^iSkfuv nominant.tefts fimilis cft.Hic cft vc- 

 teium ccramitcs & chcramides. 6i.I'hrjgitts lapis ex Phrygi.i, 

 cuius infcclotes eo veftcs tingunt . nomcn inucnis, fcd natci- 

 tur inCappadocia. (5i. Co/f; ,quibus fcrramcnta e.xacuuntur 

 variis gcncnbus diftin,rtas vidcrc eft. Sunt cnim cotes olcaria-, 

 aquaria;, paflerniccs , Naxiar, Aimcniacx &c. 6 J . Coticiila ctt 

 qua pcobatur auruni, Gr.x-ci appellant Jiij.xmiSi j^^fvfiri^t* : 

 Latini iapidem Lydmm & Hcracieum, a loco ,\bi in.ienitur. 

 64. Lapides, qiii in ardentem fornacem coniecli , liqiicfcimt (y. 

 /««?;i,tribusdiftinguuiuui gcncribus.Vnum cft geminis finiil- 

 iimuni tranllucidis':altctum cis non multiim fimile: tcrtium.cx 

 quoconficitur vitrum.quanqua.n etiam exaliis duobus poteft 

 confici : fcd cx tcrtio potinimum.vndc Gr:Eci appcllant ix\'nif 

 «^^<iy. Lapidcs illi vitiiarij inucniuntui in montanis locis ad 

 ripas fluminuin,& in agr.s quibufdam.Mcminciis hoc loco vi- 

 tium ficii vcl cx aicna fplcndcntc, vcl cx lapidibus iftis vitria- 

 riis,vel cx filicc fluuijtili pcIlucido,vel e c.ncic, vcl c plumbo 

 & teira fubtili atcnosa , vcl ex nitro & cupro,vcl denique ex 

 cryltallo frafta,quod dicitiir Lidicuni. 



/ X. Lapidum pretioforitm ignobiliorum in corporihm 

 animantiim i-nuentorum hi funt folores cj fhcultates. 



\. Chelidonius in veutticulo pullorum hirundinis c.efcit & 

 fi lufus fit,mcdetur maniacis,ep.lepticis, & luuaticis. Sorpe ta- 

 men bini rcperiuntur,vnus iufus,altcr nigci:. z.Aleclorius <:ict- 

 cit in vcntriculo capi.anno xtatis quinto vel nono.Eius virtus 

 cft.ieddcre gcftantcm foftem,augeic vcnetcm,& fitim vche- 

 mcntiorcm fcdatc. Fcru.it capum hoc lapide inipfo crcfcente 

 non ampliiis blbere. 3. Bufonites in capite bufonis nafcitur^ 

 alias lapis lubetaium dicitui-Eius viitus naturalis cft,pra:fen- 

 riflimo rcmcdio eflc cotra omnis generis venena.4.£«/|/« car- 

 fionif repeiitui in pifcis hoc nomine Jifti faucibus,colore ex- 

 teiiuscandido, intusautcm fubflauo. Ad cbullitionem flauat 

 bilis,quam fodam vocant.optime conducit. 5. 1'»/»/* /'<''■''* inur- 

 niturinpitcis hocnominc diifti capitc.Diciturcina:dia.6.0fH/» 

 cancrorum tepcriuntur in cancris , maxime fo:mc!lis. Vis illo- 

 rum magna cft adcoagulati fa.iguinis diflblutioncm&expu!." 

 fionera;inagna item in confiingendo calculo.7.H)'f»»« in ccu- 

 lis hyena: inuenitur. g.Chelonia eft oculus Indicx tcftudinis. 

 9. Synodontites inuenitur in pifce , q«i fyncdontes vocatur. 

 lo.Dracon^tes.ka dracontias,fit in ccrebro draconis. ii.S>j«r/- 

 fesinvtix viridis laecrtiinuenitut.u.Af^^i^^r/M.fcuvnionet, 



gigauntut 



