Phvfica^ParsI V. 



■y 



quara hoflis & rvnnnus aarum comn;inuit , atquc ita ciuJc 

 fubtiliac,vt arm.Ticca val.ianio inciultari polliiu. In co auccm 

 cft fumma iatc-r .u<;cntiim viiiuai Sc aurum afEuitas , quod 

 vtraquc in /iinplicidiiiiam puritatcin rcdacla muiuo aiuplcxu 

 auidillime le inuiccm cxcipiant , & naturam fuam inuicein 

 communiceii: , ac in vnioiicvti fummam corpotis & fpiritus 

 vinciantur. 



Cap. y l 1 1. De mciallU t/nperfe^is. 



P R iE C E P T A. 



MEtaliuni impcrfcd:um c!},<.j;ic)d a perfedionc 

 aiui recedir. 



Lltcjiie nobilius , vcl ii;iiobilius. 



Nobilius c[\ arc^entr.m, ciuod cll metallum album 

 ferc purum (i^ hxLim. 



Jgnobilius mctallum cft i . Sr.tfinim ; quod nafci- 

 tur c mercuno albo ni Uipcrhcie , ^^ rubco aitrinle- 

 cus,& fulphucc non boi^- conimixto. i.TluynbHm^ ; 

 quod gignitur c mercurio & luiphuie impuris &c 

 craffis. 3.Ff/7;/;« ;tjuod gignitur c mcrcurio immo- 

 dico & lulphure ipilTiore. j^.£nprn)/i ; quod gignitur 

 e fulphure cralfo (^»: rubeo , CJyi mcicuno pauhilum 

 impuriore. 3. Argentiiin vutitin ; cjuod c(l: mctalhirn 

 fluidum & tenuilhmun),a!bum m maniferto,nibcum 

 _in occulto. 



^gruoLi lib, i.fijjilium hxc mccalhi einimerat : 

 aurum,argentum, 2s,fetriLm,plunibum album &ni- 

 grum , argcntum viuum,(libi,& bilcmutum. Stan- 

 num iph eft miftara duorum nictallorum , plumbi 

 nigri & argenti. 



R .E G W h M. 



l. nJ^tetdLt tt/iperfii^hi pojfunt interfe tranpntttari, 

 iteinqne in MirHnu. 



Mctalloium tranfmutatio fit per attem cooperantcm na- 

 tura: , & naturam fuccutrcntcm aiti. Sunt enim hxc corpora 

 viciiii matcns & tcmperici. Etgo cjuod attinct ad traulmu- 

 tationem meiallorum impcrfcdorum in fcinuicem, illanon 

 cftita opcrola : cum pnncipaliter folo iigelHonis &: impuri- 

 tatis- gradu diffcrant matctia; irtoruni mctallorum : miniis 

 principalitcr etiani colote, pondcte, mollitic, duritie, aliifque 

 accidcntibus. Ita ifannum cft mai^is digeltum,purun), & can- 

 didum , quam plumbum. Vtrumque mollius i"f rro & cupro. 

 Ferrum elt coloris fulci, cuprum flaui vel lubri. Ferrum prr- 

 tcrca & is tanta libi coniuncla funt affinitate , vt fetrum in 

 cuprum pcr naiurales aquas , qua: pet fodinas a:ris &: vittioli 

 fluunt , ttanfmutctur in Succia, in Scpufio Hungatorum, & 

 propc GoflariamtQuiJ ^cro dicendum dc fotmis lioruin me- 

 calloium ; Cum cnim rcs quxlibct creata pcr fuam formam 

 lit id.quod cft , oportct fanc & fingula mctalla fuas habcant 

 fotmas fpccificas. lam vcio illa.qua: fpecic differunt, in fc in- 

 uiccm tranimutati non poiluin.Rcfp.Metalla ifta impura ha- 

 bcnt matcriam vnam eamlcmque , qui in aliis eft purior , in 

 aliis impurior : in omnibus autcm abfquc partium dilfiniila- 

 rium apparatu. Facilc igitur potcft illa matcria purgati & cx- 

 altari. In hanc matcriam ita mundificaiani oportct fonnam 

 illius metalli , in quod volunnis altcnini tranlmutaic , vchiti 

 tranfplantaie, initclo icil. (cniinc mctallico ; quod quia for- 

 inam in fc continct, forma mctalli.quod cft tcrminus tianf- 

 mutationis , tacile potcft introduci. c.g. ii fcrtum vclis tranl- 

 inutarc in cuprum , mundifica raatcriam fciri,& in iplam ccu 

 agrum projice fcmcn cupri.c (juo ciflorclcct forma lcu aiiinia 

 cupti. Atque talis tft tranlmutatio impcrfccloium mctallo- 

 rum in fe iiiuicem. Tianfmutatio irapcrfcclonim (cu inferio- 

 rum ractalloium in aurum hoc pcrficitut niodo. Omiiia mc- 

 talla ditfcrunt fpccic, fcil. incomplcta, li fpci.'^cimis foimam : 

 fcd cadcm difFctunt giaJu , (i ipcclcnuis matcriam. Nccrile 

 igitur cft, fi velis infctiota mctaila traiifmutaic ui ai;rum ,vt 

 matcriam mctalli tranimutandi ficcxaltcs , n liabcas purum 

 mercurium putiimquc iulphur. Hoc vbi habucris, accipc fc- 

 mcn auii, Sc illud Ipatgc in agium fui!m. Ita forina auri.qu.r 

 dicitur auicitas,lliam matcrinm inforni.ibit.Toilc igitur tcnc- 

 bras ab infcrioribiis mctallis, & habcbis luccm auii. Scd luc 

 de re vidcris tot tantotum philofoplioruin moniimcnta : qui- 

 busfidcm dcfogarc, cft in ilubium voc.nc omncs hifluiiai ab 

 hominibus cxaratas. 



ra / /. iy^rgentiijn aiiro eH proximum puritaie^. 



ArgentUtn dicituc aiirum impcrfccVunxAquia in CTmcnto 





chilybs 



m& 



lutatur lu cuprum pct lixiuium quoddam '!""' '^ 

 : vitriolatum. Idcm multis igmbu<> pcico- '■"■"' 



ft- 



Cap.VIII. 151 



tcgali, antimonio , fulphure , cadmii, Sc funilibus non durat. 

 E(l tanicn nobililTimum intcr raetallainfcnora: quia puntatc 

 fua illis c(l: longe iupcrius.Elt enim fcre putum,& fetefixum 

 ita vt examei) ignis pia* c.ttens mctallis iiupcifcftis rite fu- 

 iiincrc qucat. Nequc tantum puritatc , fed etiam dudilitatc 

 matcti* proxime acccdic ad autum : i:a vt faciliimc t.anlVnu- 

 taii pofliL in aurum. Qjjamuis autcm fubtilifflme ducatut, ta- 

 mcn auto feic centuplo eft craflius.Potcft ncmpc vna aigcn. 

 ti vncia cxtcndi in pcdcs ter miUe duccntos : icd vna auti vu- 

 cialongius poteli: cxtcndi qaam o;to vncii- argcnti. 



/ / /. <!y£risfiHe cttpri proprictates tres fnnt^. 



Primo , contineic aliquid auri vcl argenti iu fcfc ; viJcl. ^u 

 proptcr fpirituum fuomm mcrcunaliuni mcdiocrem punta- 

 tcm , & Ipirituura fulphurcotum cnpiolicitcm Sc fixtoncni. 

 DeiKde, magnam habcrc natui.c (ua- pctlcucrantiam : quia 

 fcil. ita cxultum clt , vt patum admodum humoris aquci in fc 

 cbntincat. IJco non tint^itut rubigiiU",vt fcirum. Hiiic natura 

 eft prouerbium ; Muiiiti/nntii»! jire pcfaTnit:-!. Tcn/o, dupli- 

 ccm admitteic tinitutam.Aut enim tingitur cadmia,*; fic auti 

 coloreni iccipit : aut tingitur magnctidc, Si coli.ris fit at^ 

 genrci.Piius illiid cfir.-^.xT^y.ii appellarur : quod etian) cH-ofluin 

 cflc , & pra-cipuam bonitatcm admiratiuncmquc obt.iuulfc, 

 Plinius teftatut. 



/ F. Ferriitn rnagis excocltirn c^ ind.Hr.itiim dii.it ur r . 

 chalybs. 



Fcirum tranfmuta 

 calcantholuai iiue vitnuiaium. lacui intiitis igmoiis pcico- 

 dlum,& aquarum crcbra icfti;idioiie iiiduratum , fit pcrfe- 

 dius , &: diciiur cloalybs : qui Pliniu admodum clcgaiuct di- 

 citui nucleus ferri. 



F. Stanmim & plHmbnm ma.ximam inter fc h.tbeiiti, c 



i J St.innijiii 



cognanonenLj. h. pium- 



flinc itannum dicitur plumbum candidum , &: plumbiim ^''"'4"|'- 

 vocatur plumbum nigrum. Stannum cnim conitat fpiiitibus I""'"!''^ 

 mcrcurialibus iaxioribus & fugacioribus niagis coctis & nia- 

 tutis, l'u'idiureis autcm (piritibus acnoribus minus maturis. 

 Pkimbuin vciu conltat Ipimibu!* mctcurialibus >U lulphureis • 

 lcuitct coagulatis, iiraulquc impuiioribus, ficuIcncioribus,& 

 crairioribus, ac proindc aiiiiiis matuiis. Cxtcriini vulgo dr- 

 cunt, Plumbura cfTc autum Jcptolum. Habct cnim magnam 

 cuin auto aiTiaitatcm tatione pondcris, licct non liabcat ra- 

 tionc dcgeftionis & puritatis. Agriccla Lib. Z.foJpL tria facic 

 plumbi genera , candidum , cincrcam,&: nigrura. Candidura 

 Grici;(9i«riVt^()v appcllant, nigrum ^«^/f^»» : ciuercuni nollri 

 vocant Bifcmutuai. 



f^I. ^rgentHrn vimtm efi metallurn conjbns fpiri- Argenti vi.- 



bni fugacijjimis. ■ ui nauua 



Argentum viijum dcnui)cupatutyfr««//"w^;V/H«j : qiila fti- 

 ritus mincralis in ip(o elt minimc fixus.Idco flaram.x cft ini- 

 paticns. Quam ob cau(ain nonnuUi philofophi non habciit 

 illud in numcio mctallotum , fcd mcdiorum minci.ilium , &: 

 iia dcfiniunt , quod fit liquoi mincralis , fpirituoius , frigidjs, 

 humidus,albus in manitcilo ; calidus,iiccus,cittinus, & rubciis 

 in occulro ■, nihil nifi mctallicum madefacicns , ac proindc 

 omiiia mctalla in ic adi)iittcns,ii)piirais auium.polt (tannum, 

 plumbum, trgcntum.Egctrime xs & fcrrum. Qu.r omaia rc- 

 dc dicuiitur , exccpco ilUi, quod iit liquor, & non mctallum. 

 Compctit cnim ipfi dcfiaiiio mctalli : quia li tollaiut ab ipfo 

 lcpioliias, &. fuiilc fit & dudile. 



FII. itJ^IetaHa imperJvcJa certts rnorbis /nedcntnr, Quomodo 

 fi piirgentnr CT e.xdLcntti.r. nuniia 



pon.:aiu 

 Aurum exicrit vini fuam mcdicam , fi ipititUs in illo con- v. nicjici! 

 cluius & vcluti vincliis cxti:hatut v'cr (puiiun) vniucifi libc- 

 iiim , fiuc libcrctur vinculib (uis. Rcliqua vcro mctalla^vim 

 iuam mcdicamcntoiaa) piodiint , li libcrcntut ab imputii.ite 

 lua.qux cft inftat vcncni. Sic ,cxci))pi) gratia , argcntum \i- 

 uum crudiim ofFcndit ccicbrum, ncruos , articulos , dciitcs, Sc 

 ofla potiflimiira ; mitoquc cifcdu iialiimum.vt vofant,vcl il- 

 litu vel halitu concitat. At quando philoiophicc ad lummain 

 putitatcn) cll pcidudum , omncmquc vim vcncnatam dcpo- 

 (uit,immcnfas virtutcs, qu.x- in iplo latcnt , o(tcnd it ; atquc in 

 nobiliiTiraum conucrtitut itmcdium: cuius vitcs & tacultatcs 

 funt detcrgcrc,mundaic,icclificarc , rcpuigare modo pcr al- 

 uuin,modo pcr viinas totam l^angulms iubftantiara s inllaiira- 

 rc ac cortoborarc balfamum hominis natutalcm, natuia fcili- 

 cct (u;i balfaM)ica. Hinc lcpt.r, (crophulis, lui, variolis , mor- 

 fharisjfcbribus putridis ac continuis,inflan)mationibus intcr- 

 nis , alTciflibus pcftilcntialibus , &: omnibus piopc dixcrim 

 nuubis piofligandis cft idonca panacca ; cuius vluni nc ipfi 

 quidcm infantcs aut grauid.c miilicics rcfugiant.ii piopinctut 

 fcrupuli vnius dofi aut ctiam maioic cx aliqua conicru.i , aut 

 c» cochlcari vini, aliuiue congtucntis liquoris. Hic obfcrua. 



N,4 



^iiibus 



