152. Encyclop^di^ Lib. XIII. 



qiiibus inpiiiuis membris metalla fiiij^ula conducant natura 

 ■fui fpccirica. Auiuni (lue Sol cordi.Arpcntum fiuc Luna cete- 

 brf),Cuprum /iue Vcnus iccoii , Fcuum (iuc Mars felli , Stan- 

 nuni (iue lupiter rcnibus, Plumbuni (lue Saturnus fpleni, Ar- 

 gentum viuum (iuc Mercutius pulnionibus conducit. Atquc 

 hax funt fcptem mctalla : cx quibus vnum eft natura liqui- 

 duni.vt argcntum viuumueliqua (olida. Quidam addunt Stibi 

 lcu Antimonium,Elci.T:rum, & Oiichalcum. Sed Antimonium 

 cll folfile mi\tuni : Elcdium eft miftura duorum mctallo- 

 tum : Si Oiiclialcum non eft nitiuum,fcd failitium. 



Xiri». ica V 1 1 1. i^jMetaHica fknitia,^H£ firmam non habeutj 

 Crjpede?n ipjlim metallortifn j variis modts pHnt^, 



Fiunt cnini in fornacibus.vel cxtra fornaces. \\\ fotnacibus 

 fiunt, aut cuni in ipds venx metallicx cxcoquuntut , aut ciim 

 mctalluin lcccrnitur a mctallo, aut (eparatim ab cxcoiflionc 

 venarum iSc (cctetionc mctallorum , cum is liquefaftum in 

 toinacibus tinj;uur. Iraquecum vcnaimctallici cxcoquuntur, 

 quod fit in primis fornacibus,ii,x'C efHciuntur mctallica: recre- 

 meiuum,laiii?,dipliry<;es,caJniia,[ ompholyi£,fpodos,flosxris. 

 Cum vc:omc:a;ium fccernitur a nictallo,quod fit in fecundis 

 fotnacibu.s, potilTimvmi hic : lithargyrum.plumbago.fpodos. 

 SeparatiiTi autcm cum rinoitui aut pcrlicitur a:s, fit pompho- 

 lyx aut (podos. At extra fowiaccs nictallica conficiuutur ex 

 mct.!ilis,vtl aceto maceratis & comminutis,vt xiugo, cCEru- 

 leum.cciuda: vcl aduftis, vt otlira plumbaria,&: niinium fc- 

 cundatium : vcl in vafis opertis , vt argentum viuum (ublirna- 

 tnni,& cadniia fublimata : ,vci (ingulaii quadam ratione , vt 

 cinnabaiis : aut denique dccutiuntur ex metallis, vt fquama 

 xris,tcrri, ftommatis. Conficiuntur ctiam nonnulla mctallica 

 exaliis mctallicis,vel effolTis, vt vcrumminium : vel facHtiis, 

 vt fandyx:vcl vttilque, vt ploncum. Itaque metallica faditia 

 hxcfunt. \.Recren>tntum,fcufc«Tuit<\nx femper aiiquid me- 

 talli in fe continct. i.Difhry^es i quod fit ex lapidis orbibus, 

 qui citrahuntura rccremcnto. i.Caiimia iqu.i;in fornacibus 

 eicipit 7' diphryi^cs. E(t autem cadiuia ttiplcx : s-Aaxms, ^t^- 

 vlrit, «Vt/^/r/f. ^.Pompholy.v poll cadmiam fupra fotn.iccs ad- 

 hxrct parieti.cognationcm cum ea habens. ySpodos.feu cine. 

 TnU; qu.ra pompholyge non differt genere -, quia fimiliter 

 fauilla c(t cx eadcni materia ottaSc extincfla ;fedfpccieiquia 

 illa c(t tandida & leuis, hxc cinerea & grauior. S.Flos nns, 

 avS@' jo«A>-» ; ij clt,minutx xris particulx^a rcliquo cius cor- 

 porc rclolutj. 7. f.piama atU, >.i~is iqux mallcorum idtibus 

 excutitut dc panibus xiis , (icut flos fpontc cadit dc lllis ipfis 

 panibiis aqua rcfrigeratis. i.Sfuma argcnti ; quam Grxci vo- 

 cant XiSaiyupiv. Neutra appellatio conuenit. Nam hjc fpunia 

 cx plumbo conficitur, & viciffim ptumbum ex fpuma. Itaque 

 mclius diccicwt iapis flumb:. Ob colotcm hxc fpuma dicitur 

 nunc chryfitis.nunc argyritis. ^.Plttmba£o,u.Q'M(<ixiin ; qux fic 

 cx pluinbo,& non diffcrt a fpuni.i,nifi quod hxc cft calida,illa 

 ftigida. \c.JET!igo;(\nx clt rafilis, vcrmicularis , vel fanterna. 

 1 i.Cxrtileum. i z.CcniJJh ; qux fit cx plumbo nigro ; ficut al~ 

 tum Hijpanicum cx caadido. i i.Sandy.x.i^.Oclirafliimbaria. 

 1 $.Minium ; quod c(t diiplcx. vtrumquc hodic cinnabaris no- 

 mmituT.l 6. ArgentiiiTi viuum fiiblirniitum.l- .Pforlcum^, quod 

 e(l triplcx. it.Syricum. 



Ciip I X. De mediis mmcralihiM. 



PRjECEPTA. 



MEfblor^i.i explicac n;iiiciale medix n.uura-, 

 qiiod iiucr l.ipideni & nierallnm iiucrme- 

 diam h.ibct rcmpeticm.'Z)/c7V«r etiiirn foflile mtdiiini 

 & mincr:ile mcdiiim. 



Hltquc terra vel fnccu'; mincr.ilis feu fdffilis. 



Terra mineralis cft folHlc , quod potcfl: manu fu- 

 bjgi, cum fiierit afperfum humore. 



Eius ditFerciuixrtiiu^encraleSjVcl fpeciales. 



Differcntia: rreneraks liint , qubd tcrramineralis 

 cft t.medic.i,ligiilaris,fabriliscvc-i-liinple.v,vcl com- 

 po/ka. 5.a!l a, iiigra, ruhr.i, viridis &c. ^.odora.vcl 

 inodora,^ illaiucunda olfaiilui vel grauis.f .fapida, 

 vel inlipida. 6.macra,pingiiis, vcl mediocris. y.difli- 

 pabilis,glutino(.i,vel mcdiocris ^c. 



In fpccie terra foflilisappclJatur/^nwoab vfu, vt 

 eft nurea fcu rcrra afuicolarum, cerra fi('ulorum & 

 pl3ltarum,tcrra fiillonum, tcrra pidorum, tignario- 

 rum , •'k. alioium artificum , teira medicorum &c : 

 tieinde a Ioco,vt tcrra Samia,tcrra Lemnia,rerra Cic- 

 tica,Paretoniam, tcrraErctriai'^ ci fimilis Hanouc- 

 ran.T,i'nigitii 6i ci l"milis i;icta nigra ; Sinopis: gle- 



bn pinguis Cattorum ,tcrra Armenia & ei fimilis 

 glcba Alana leu vera Ochra : detiitjHe a colorc eft ru- 

 brica.creta alba vel nigva &c. 



Succus mineralis ell, in ijuo aqua prxuominatur. 

 Eftquc liquiduSjVcl concrctus. 



Succus liquidus efl: corpus fofllle.quod .iqm com- 

 bibit : vti funt hi tres,bitunicn liquidum,a]umen li- 

 quidum , & fuccus lapidefcens. 



Succus concrerus efl; corpus fofliile fubdurum 

 quod aquis afperlum liquefcit. 



Ertque macer vel pinguis. 



Succus macer nafcitur ex liquore pcrmiflo aut 

 cum terra, aut cum metallo,aut cum mifto. Primi 

 gcneris funt fal & nitrum : rccundi,chry(ocolIa,Ar- 

 menium,£erugo,ferruco,ca'ru!eum,qui lucci dicun- 

 tur colores :tertij .-itramentum lutorium, alumcn,&: 

 luccus iicris qui c.aret nomine. 



SiTCCus pinguis eft fulphur,bitumen,fandaraca,& 

 auripigmcncum. Ex his dao prioresfuiu nuilto piii- 



jzuiorcs. 



R E G V L ^. 



/. eJMedia rnitieralia fitm lentefcentis ^rnedici ciif- «'1 

 iufdarn natura inter /apides c^ mctalla. "''! 



Nam Ktorum corporum analyfis oftendit , quod fiant ex 

 matcria quadam mcdia inter materiam lapidis & mccalli.Non 

 itaquc fic dicuntur,quod (iiit vcl hpidcs pcimilti metaIIo,vel 

 mrtalla permirta lapide. 



//. Thyfiologia terraritmmineraliHmhitceli. Te 



DC 



I Matga nihil aliud eft ,quam terra pinguis & foluta,qua 

 ftercorantur agri. Si fit liquid.i^dicitur Itcinomarga. i.Terra. 

 figxlarii efl & pinguis fpifla,[cu tenax.I-iuc pcrtinct argiUa;\n. 

 qua latct (piritus maximarum virium ,adco vc in eo foluatuc 

 aurum. vnde qu.bufdam putatur h.-cc cfle tcrra Adamica. 

 ^.TerraftiHonum Sc ipfi pinguis e(t,fcdita calorc ficcata,vt fit 

 in pingui acris fadfa- H.xc a loco dicitur Cimolia, Sarda, Vm- 

 brica &c. n.Terra tripela c(t,qua vtuncur tonforcs,cum abflet- 

 gunt vafa oriciialcca. yTerra Samia, a Samo infula fic dida, 

 duas habct fpecies;quarum viiadicitur coUyrion,(\aoii mifceti 

 folcat oculorum mcdicamcntis:altera Samius a/ler. Huic tet- 

 rx Samix inueniuntut fimilcs in aliis regionibus,rt Meiinum 

 feu creta Melina,Chia,Selinufia (^c. 6.Creta,feH terra Creti- 

 f«,id nonicn iiabct ah infulaCrcta, vbi primo efteffoffa. Sed 

 alibiquoque efFoditur. Ellquc viridis, nigra, alba,argentaria. 

 Creta viridi &nigra vtuntur fabri tign.irij,alba varij artificci, 

 argentariaf.ibri argcntarij. y.P^WfnyKOT^tcrrapinguiflima & 

 cciiaci(rinia,a portu cxtra .<9;gyptum inCyrenaicS rcgionc i<} 

 nominis habct. S. Terra Lemnia alias dicitur rubrica Lemnia, 

 Lcmnium figillum , Sc (igillum caprx. Appcllatut rubrica,ob 

 colorem : figillum, ob iniptcfriuncin : ligillum caprx, quia fi- 

 gillum Dian.Piquod capra crat, qunndaai imptimebatur, ficut 

 hcdlc TurcicT htci.r iiiiprimuntur. Trcs eius diffetcntixme- 

 morantur ; lacta, cuius vlus in mcdicina : rubtica , qua fabrt 

 vtuniur : tertia, qua fulloncs vtuntur. s.Terra Eretria,fic ab 

 VI be Euba:.v,Eictria,dicitur. Elt vaide candida, qua piiftorcs ; 

 vel cincrea,qua mcdici viuniut.to.Terra H.mnouerana fimilij 

 cftErctrix. I x.Pnigitis a Pnigneo vico Libya; Marcotidis no- 

 men habct.Eft nigra,& adltringir. ii..Rubrica acolore iic di- 

 citur.Gfxcc ftiAl^. Eius tics lunc fpccies : valdc rubra,in ru- 

 btocaiulida, & inter has mcdia. 13. Sinopis in quibufdam 

 CappaJo<!ix fpcluncis colligltur, puigataque Siiiopcn , qux 

 vrbs eft Ponti , tcrtut & vcnditur : atquc indc cos^nomcn in- 

 ucnit. 14 Gleba finguis C.vtorum Lcmni.i- tcrr.x alfimiles ha- 

 bctvlrcs. \^.Terra Armcnia TiiMiLUwi ex titmemo.. Dicitut 

 vulgo bolus Armcnus. ValiJifnme cxliccac. i 6. Gleba Alana 

 viiibus allimilis eft tcir.T Armcnix. 17. Or/';-/i cft cerra lutei & 

 pallidi coloiis, ex qua cxulta fitrubrica. Appcllatur mzm fil. 

 PoAct appellari lutea,\t ait Agiicola. 



///. ThyfologiatriitrnfnccorumlitjniderHmhiceJt. Suci 



<jui( 

 I. Bitumen Uqtiiiium aliud efl candidum,quod prxcipuum 

 naphtlix genus : aliud in cinerco candidum, quod concrctum 

 dicitur ambra : aliiid fuluum : aliud rufum ; aliud nigrum ; 

 aliud in nigro tufum : aliud purpureo colore fplendens: aliud 

 ccsxu\tt\ivi\ i .Alumen lijuidum fundunt interdum venx abun- 

 dantcs aliisaluminis gcncribus. Duo funt ciusgenera, purum 

 Si impurum. Illud ipififtl(v,re\ THfct^iifit vocant. ^.Succtis la- 

 piilefcens aliquot in locis , & quidem in Ccpufio, emanat, ncc 

 longc a fontc fit lapis. Ex hoc fucco concrefcunt corallium, 

 raodo candidum, mode nibrum , nunc vcto nigtum ; & Jlirpes 



marine, 



