Phyficx Pars I V. Cap. IX. & X. 153 



nari/i£,vt calamiccs,r)riDgites,& pliycites, jlgricoU lih.^.fof- 

 ftl. eaf. 10. 



/ l"^. Phyfwlogm fticcorum. rtmcrorum hac eft, 

 i.Sal cfl iiatiuus vci faiftuius.^ natura gcneriitus repciitut 

 \c\ m tciia, vcl cxtia tcrram. In tcrrarcpertus aut ciditur in 

 aionnbus,aut e canipis cricditur,aut cxuliicm e-\iinitur ,arc- 

 nis.quibus tcgitur,paus nmotis. txtra terram natiuus rcpe- 

 litur aut in toutc , aut in lluuio , aut in lacu.aut ad niarc. 

 i,al fuiitiits \A ex aquis rit maiinis, vel cx falfis fontanis aut 

 putcaiibus excoquitui , vc 1 conficitur ex fui gencris lixiuio. 

 Natuia falis elt in i^nc ciepitare , in aqua diffolui , fi torrcfiat 

 iiiliil dcpetJcrc.Vfus cjuselt in cibis condiendis,& in medici- 

 na. Rcfte apjieilatut condinicntum condimentorum. i. Ni- 

 fr«/«,(ali cog,natum fimiiiterac lal autnafcitur.aut conficitur, 

 Natiuum repciiiuc in terra vcl cxtra tcrram.In terra quodrc- 

 pentur , auc c.tditur aliorum foflilium modo ; ant in ipcluncis 

 colligitur , cx quarum cameris vcl pcndcns ftiriarum inftar 

 tonctcuit , vel cxciJcns liquidum adhuc in tcrram dcfcrtur, 

 Vtrumquel-oc.tamidquod cffbditur, quam qiod infpeluncis 

 cnlligitur, a Gia-cis vocatur aphiomtium. At eitra tcrtam re- 

 pcriturveliii conuallibus & capis.vel in lacu.quod fua fponte 

 cx tcrra cflioiclcit, halmiihaga Grxci appcllant. faditji nitti 

 piuralunt gcneta.Vnum ritin ^gypro cx Nili aquis,qui ni- 

 trofx lunt,in nitrarias infutis.Altcrum fit cx nitro fofTili. Ter- 

 tium fit cx qucrcu crcinata, aut ioboic,&,c. Vfus nitri ell apud 

 fulloiKS, mcdicos ,chymicos , &;c. & his quidemcllpi^cipua 

 clai.is & piimaiiu'. jamtor , qui apcrit lo.idiflima& duiilhaia 

 japidum atque mctaUoium corpora.Hd://»/<r«OTparaturex ni- 

 tio,citi:fncmatcriapuluciistoiii)cntuni.Videint:iain Polemi- 

 ca nKchamca , l'yronomia , & Archclogia chymica. j. Alu- 

 men tum natura tum ars facit:&: quidcmVtiaque cx aqua ter- 

 raquc aluminosa ,cujus per muita funt meiaiiain otbetcira- 

 runi. Eit autcm omuc alumcn , autliquidum, aut concictum. 

 Prius natttur p.ciumquc,peirat6 ht. Polk-rius Ixpc nalcitur", 

 nec minus larpe conhcitur.Lltque fciflilcvel rotundum. Illud 

 Grsccis^ i&.-X,>Tis cafiltare , hoc ffcy-^i^y, dicitui. 4. Airamfii- 

 zum, x.»^x,:cu eUfcfllle.velfaaitium. Foflilc habet quinque 



fpecics,quidicun:urincIanteria,fory,chalcitis,mih,atiamcn- 

 tumtutotium. hoc pofbemura vocatur vitiiolum ; cujus vtus 

 inmediciuacftpcrmagnus. ySuccm acrU cortcretui nafcitur 

 ex Chadmia.6.C/>r;'yiif(i/7« cft natiua,vel fac^itia. j.CocruUum, 

 quod Gr^ci y.vavn appcllant,ctiam eft natiuum feu foflile,vei 

 taftuium.ChiylocollaautemadcogaudetccEruleo. vthidno 

 luccittequcntiflimcfimulnati vni idcmque glcba; metallicj: 

 adhircant : vidcaturquc altcr.prope appolItus,altcrum inclu- 

 ium lepire atquc complccti. 8. Armenium, fcu Armeniacum 

 actrrulco nondiftert , niri modico candorc,qui tenetiotera 

 huncefhcitcolorcm.9.^r«^(,cftfoflilis,vclfaaitia. Vtrius- 

 que tna funt genera. 10. Ferrugo cft rubigo fcrri. 



F. Phyfiologta '^uatmrfuccorum fingmrn hac efi. 



1. S«/;Weftfofllle,quodLatini viifum . Grici «»f,>,>» vo- 

 cant:aut taclmum , Gr:Ecis «Ti/^«^'«r. 1. Aurifigmentum , 

 quodG.a:ciappcllantif,t»«i,, cft natiuum , vcl faftitium. 

 i.Sanditrac^ hmilitereftnatiua.vcl faaitia.Hi autem duo fuc- 

 ci,aur.pigmcntum & f.ndaiaca , magnam cognationcm intcr 

 ichabent.Nam vterquc & in metallis ferc iildem fcmpcr in- 

 nalcitur & mterdum vim ignis tuliflc ac quafi vftus viJctur 

 eflc, & habet pmguedmem quandam , majorem tamcn auri- 

 p.gmcntum , minorem fandaraca. 4. Eitumen , quod Gra:ci 

 «■r^«A/., vocant.natnraii cognatione junil.im elt cum ful- 

 phure. Exhociuccoconftatnonmcdiid , quod fciiptoti- 

 bus appellatur hoc nomine , fcd ctum nnphtha .campLra , 

 maltha.p.flasplultus, gagatcs , Samothracia g mma\ lapi 

 Thracus , lapisObfii^^^anus , muitiquc aliia Piinio nuikrati 



,in!,"""^''''u 4*""''"' ''"^ ^'^'"""^ Gia..cis dirta, fuc- 

 C -^ Tot autcm&diucrfis vocabuiis appcllatur 



ZZl Ia ^'°^''r ''""''■"' ^"^ ^"^'i"''n^ ' quibus d.ft.n- 

 SnMI r""' '■"«"'^•^"«7» %«V«;«(ac q\,o paulo an- 

 te)appe]laturpetroleum ,q„od cffiuatex faxis. Lundcmluc- 

 cuur.„,giumquidam appcll.mt piccm. „b coloris hmilit.uli- 



C^wt ''a""'f^P'"r ""^^''^•"'' ' Samolata-. m.ltham. 

 flhuZ "^^'"^•^^'^-'^^•"^■'•v-.,que ck buumincfit. fif- 

 S fo2 '" ''■^""^■T"-' P'"'" ^ l-t"-c-n olct. Porio bitu- 



cft cafhtc;? 'lf'\t''^'''''-'- ■ a Gcunauis iL«K./.« .d 

 hVi ocS;? ^"'^■'"■'^''•'^ '"""-" '' '""i^ ^^^ ciurum, V, pn- 

 ^IlflrTT '"'■""''■' ^"""'" £"""'" S^motl.r.ci:. Ali.s 



tnibu !rn'T" '" ^''''?'"'^ ''■'""'-• = ■ J^' -M-J'".no. 



fitumn r tT'-" = "' ""=<■• concieti maris pu„amcntum 



cSdo inl':^ '■' '".""^"'^'-^ ■ ^"^ '" l"""Lniscolligi.ur: aut 

 tundo mans cxtiahitur:aur dctradtis atcnis ex htorc cximi- 



u .au den.que obrutufn,^ ohm neglcaum,in litoribus fodi- 

 tur. Et hoc quidem eft fuccinum Europium. Datur autcm «, 

 Afncanura,& Afi»ticum:atque hoc poftcrius in Arab.a & Ind^' 

 inuenitur. Tara autcm Arabicum . quara Indicum fuccintmt 

 appellatur aTOfcr^ , nempe natiua.Datur eni.ii&ambra facli 

 t.^,qua: tcie ad nos dctcrtur. Atquc hoc eft bitumcn concre 

 tum;cu,us glebs,lapidcs, &gemmxreccnfcnturab A^ricoU 

 lib.4./>JJ,l.c. 1 fi.Bitumm. cognatum cft halcyonium.^^uod nafci- 

 tut ex Ipumaajaris cum tenuiflimis foid.bus auiculaium, quas 

 Grici halcyones vocant.pcrraifta. Halcycnio cognata cft odar- 

 f^,qui etiam dic.tnt caJamochnus. id eft , atundinum fpuma, 

 qu.a nalcitur circa arundincs. cum magna eft ficcitas. Affinis 

 quoque eft;?.«^„,,,lapis lp6gi.E.qm ,n fpongiis inucniri folet. 



Cap. X. De foffilihtts mixtis. 

 Pr.«cepta. 



ORydlologiaorta explicat foflile mixtum & 

 compofuum. 



1-ofliIe mixtum cfl , in quo plura fofTilia funt 

 juntta. 



Eftquc vel metallum mixtum : vel aliud prxtec 

 mctallum j & huius genera pr^cipua funt fex. Pri- 

 mum conitat cx lapide & fucco concreto : fccundum 

 ex metallo & terra : tcrtium ex a:qualibus lapidis & 

 metalh partibus : quartum & quintum fimiliter con- 

 ftant ex lapidc & metallo , fed alterum abundat me- 

 tallo , alterum lapidc:lextum cx lapide, metallo, fuc- 

 co concreto. 



R E G V L .«. 



I.SttmmafoftltHm genera fimt ^HinqHP.Um! ,metaL 

 lum , meAimn. , mixturn, compofitHm. Suma fo.c 



..,,..,. ^ ' filium. 



^^r,«/« hmc mde.n fuis libris fubterraneorum fummaifta 8«";w 

 generaficd.ftr.bmt. Foflilc cft non compofitura vel corapo- 

 htum.Foflilc non compohtum eft fimplex, vei n.ixtum. Sim- 

 pl.c.s quatuor funt forma: , terra fcil. fuccus conctetus . Japis. 

 mctalIum.M.xt. varia funt gcnera : vt & compofiti. Sed nobis 

 n ■' ilr° "^^" P^^b^uf-q^i-id foTile fit primum vel ortum. 

 Ib,eftIapis,metalJum,mediura : hic eft foflile raixtura & 

 compofitum. 



//. Toffilia mixtafiimvmim Corpiis compoflta non t trvL 



ini.vta cc 

 t ff... . - compoliia 



Follilia m.xta fic concrcuerunt , vt vnum cotpus fit confe. " d.ifc- 

 etum. Qua nota diftinguuntui a compofitis.quod ea vnum ""'■■' 

 corpus non fint, v. g. m.ftorum in numcro habentut pvi.tes . 

 galena,argentum.uderutrum. Compofita rer6 d.c.m'us ter- 

 ras mctall.cas,aut lap.do(as,aut fuccofas : vel lapides adquos 

 adhxtclct mctalium,vcl fuccusconcretus : autin quibus tcr- 

 ra cont.nctur. ^ 



/ //. FofdiamixtaoriuntHrexforttori condenfatio- roir.iia 

 ne , cjuam compofita. n-ixu & 



coBipolita 



Mixtaenimoriuntur, ciim vej fuccus.ex quo vnum ali- ''"''"""'^' 

 quod gign.tur metallum,vcl humor concrctus cum alteio fuc 

 co,ex quo ht lap.s, com.ftus.fngore dcnfaiur:vel duo pluref* 

 vcdiuerforum mccalloiumfucci,cu fucco,ex quo nafcitur lapis. 

 pcrm.lt. codem tr.gorc concreuc,unt:vel lucco mctallico ad-^ 

 m.lcetur terra.ejus ,ntcgram maflam colorc aliquo mficicns • 

 hcqucabcunt .n vnum coi^m.Primigenerli cft aalcna cx fuc 

 co plumbatio, & cx co , qui eft materia lapidis non pc.fpicui. 

 conftans.Sim.I.tcr aigcntum riidc lutfum tianslucidum , quod 

 ht ex fucco argcntario,& cx fucco q„i clt matcria lapidis trans- 

 lucdi.Tum ct.am pyrites,l.ac lapisctuftaccus^ex quo cxcoqui- 

 tur lulphur S.r«»^/^.„../, ,.ft pyHtcs,in quo non hmplcx xi 

 Sc lap.s .nell:lcd interdum xs.ngcntum , lap.s ; intcrdum ar- 

 gcntum,plumbum,a:s,lapis.r^r/,7 ,aigcntum rudcgalen.r co- 

 lorc. M.fta vcro alia conftaic cx lapide & mctallo,(atis indi- 

 cit coium duiit.a:alia ficri ei tetrA & mctallo comprobat ori - 

 chalcum,quod cx a:tc & cadmia foflili fiti& faflitium xs can- 

 didum.quod tingitur amyauto cruftacco.Calor autcm aliquan- 

 do lam vcl,cmcntcr coqui, quardam.vt ex fornacbus ardcnti- ' 

 bus effluxifle v.deantu, .id quod In cadmia & pyritc confpiccic 

 ,cct Sed ex tenrs mctallica qu.dcm gignitur.cdm fuccus me- 

 tall.cus.n terram fparfus fiigorc concrefcit ; tcrra vcr,^ non 

 mutatur. Lapidofa autcm fit , ctim tctra Jcnta & non Icnta-iB 

 vnum locum congregat.r fucrint ^calorcpe cas coxcrit: tum 

 en.m lcnta ab.t m lap,dem,non lenta ficcatur tantdm.quorao- 

 dofuccus et.ara denfatus in glcba tcrr* ingigni potcft, At la- 



pides, 



