1 5^4 Encyclop^di^ Lib. X 1 1 1. 



Mixta fof- 

 iitiaquo- 

 modo 

 Oliantuc ! 



Sex gtncra 

 foili lum 

 mixiorum. 



pides.cum mctallis.Tel humorlbusdcnratis confudi^lgnuntur, 

 cum luccutn metalli.vel humoris denfatiin lapidum nmas in- 

 fuIum.Td lupcr lapides ftigus denfat.tum cnim metallum vcl 

 humor dcnfatus adlapidcs adhxrcfcit. 



/ f^- t^etalla in fiatura mifla vet ejfodiu7itttr,vel ex 

 Venis conjlamnr : cr dmfunt eorutngenera. 



Metalla fimplicia vcl cffodiuntur pura,vcl ex Tcnis excoifla 

 pura fiunt. Mifla (imiliter cruuntuc vel ex vcnis cnnflantur. 

 Natura aHtcm vario pondcre mifcet metalla : modo enim in 

 >no ineft altcrius pais tcrtia;moH6quarta,mod6 quinta, nunc 

 fexta ; l.rpuis vi ro multo minorStd mifccf metalla , vcl duo, 

 vcl tna, v<.|<]uatuor: duo tjuidcm multis modis:aut enim im- 

 mifcct auio aigcntum.aut aigentc contra auium : aut arii au- 

 lum vcl argcntum:aut vni ex plumbi gcneiibus.argcntum, vcl 

 is.v-I fcrrum:autfetro vtl argcntum , vel xs , vcl alifiuoa ex 

 plumbi gercribus : quanquam raro plumbo candido vcl fcrio 

 aliquod immifcct metailum ; & plumbo nigro vel cincrco 

 aliud quam aigcntum. Hx vcio minurx omncs nominibus 

 carent , duabus cxceptis , quaium vna vocatur clcdrum , vbi 

 fcilicct quintaaigenti portioineft in quatuor auri portioni- 

 bus : altera ftannum , vbi tcrtia pliimbi nigri poitio ineft in 

 duabus portionibus argcnti.Et ita quidem ytgrUdti lib 8. /«/"- 

 _/;/.<;. i4-disferit demctallis iuixtis.Scd nos ftannum rctulimus 

 ititcr metalla fimplicia. Porio natura hac fua tcmpcratione 

 docuit nos facere mciallum.Gixci vocant x/7a|ua7«,Larini tem- 

 peraturas.Mifceri autem intcr fc pofllint vcl duo,tria, plurauc 

 fimplicia,aut mifta:vcl /Implexcum mifto.aut contramiftum 

 cum (implici:vel duo (impliciacum vno mifto.aut contra mi- 

 ftaduo cum vno fimplici : vcl dcniquc plura (Implicia cum 

 vno mifto vcl duobus,& contia. Qum imo vaiiat in co tcm- 

 peiatura , quod modo metalhim vilcmifcctur cum prctiofo , 

 contra pretiofum cam vili. Dc his tcmpcraturis vid ^grice. 

 lam d.l.c.\\.iy ftqq. 



V. Se.vfunt gtnera fejfilium 7nixtorum, frjtter jnetal- 

 la mi.xta. 



frimum conftat ex lapide & fucco concret^ , & plures for- 

 ftias compleAitur ; quas omncs natura ex lapidc conglutina- 

 uit.Sedaliam prajterea ex (ale, aliam ex nitio ,aliam cx alio 

 fucco concrcto.Igitut huius gcncris mifti tot funt forma:,quot 

 fpecics fucci concteti. Qum diuerfx lapidum fpccics iftius- 

 modi formas variare poflunt. Habemus autem quafi (igna 

 quidam & notas,quibuJ id genus lapidcS, cum quo fucco t^uc- 

 lint pcrmifti , poflumus judicarc. Namquiin (e contincnt 

 fuccum falfum , vel amarum,vcl adftringc ntcm, vcl acrrm , fi 

 quoad molliantur , in aqua jacucrint , cum ca communicant 

 faporcm. In quo ver6 ineft halinitrum.ciiam igni diflilit. At 

 qui pingues habent fuccos , ardent acccnfi. Huc itsque pcrti- 

 nenr lapides ardentes fulphuro(i & bltumirofi. SecKtidum ge. 

 ««^conftat cx mctallo & terra : tertium cx xqualibus lapidis 

 & mcraili parnbus : quartum fy quintum fimiliter conftant cx 

 lapide & mctallo.fcdalterum abundat metallo , alteium lapi- 

 de. Sub quodque autcm gcnus 0^0 . vcl ctiam plurcs fubji- 

 ciuntur fpecie^tot cnim , quot funt mctalla , vt ait JgricoU 

 lib. \<..denaturafoJf,lium. Hx autem omvei,in^uit idem,<um 

 habeant tciram vcl lapidem, prima inlupcr habct auium .fc- 

 cunda argcntum , tcrtia argcntum vinum , quatta xs , quinta 

 plumbum ctndidum , fcxta cincrtum , fcptima nigrum.oaa- 

 va ferrum. Quod eenns mifti formis, quia nulla nomina funt 

 impofita , mihi necertV efl"e puto , quamquc mctalli fui voca- 

 bu'o nominarrad id adjcao vcibo , quod ipfum a puro vcl 

 cftoflb vcl cxcofto poflit diftinguf re. Itaquc dico rudc au- 

 rum , argcntum , argentum viuuni , plumbum candidum , ci- 

 nercum,nigrum,ferrum. Eft itaquc aurum rude ,ar?cntum 

 rudc.&c. vcl (ecundi miftoium gcnciis , vcl tcrtij, v^f quarri, 

 VcIquinti.Cujusautcm quodquc fit gcncris , patcfacit conco- 

 «10. Porro intcr omncs has forraas maxime vatium eft ar- 

 gemum rud>,a\\\.K odo (unt form.T : vidclicct argcntum rude 

 plumbcicoloris, cincraccum ,nigtum.album,rubrum,purpu- 

 reum, jecoris colorclutcum. Simill modo aunm rudc ^ as 

 rude.ybi cuin terris in nouas fpccics tcmperantur, alicnis co- 

 loribuj mfici folcnt. Scd tale .luium farpiiis rubct ; ,ts colorcm 

 habet nonmhil fijnilcm argenti rudi plumbci coloiis. Rdi- 

 quar form.T (antrariorcs.^rf <•»;«» liuum rMdevc] cocci mo- 

 do rubct:vcl jccoris colorem habct:vcl nigiicat. 5ed frpc ru- 

 bet.mmus fxpc iccoris colorcm habet,rarius nigricat. Plum- 

 t"m candidumrudc condatui cx lapillis nigris, qui rar6c3n- 

 •lufi funt.ranus luici.iaridimc purpurci.RWf //«toW nigrum 

 clt lutci coloris,aat lubrubri.aut nigri. Ftrrum rude ferc aut 

 nigtic;u,aut rubct.Porr6 formx quarti gcncris, quibus nomi- 

 na lunt itnpofita , hx numciantur. 1. Plumbago, fi<,A',fiU,a, 

 1 Jinio gal(.na,aliis lapis plumbarius. i.Stibi,rif,M4 , qut.d co- 



l^n?.1°"" A ^"'^\' '^ '='P''^' P'""'l^"i° . fed magis nitet Sz 

 candidius eft.Diuiditur in marcm & fceminam.j.PvW/c. ; qui 

 conftat C5 lapidc «; materiS quidam mctallica. l CM, 



non illafornacum.ncc foflilis mctalli expers ,fed frflilis ni>i 

 tallica , qua Plinio dicitur lapis ajiofus. 5. & g.Cum cadmii i 

 pj^iitc, & Upide plumbaiio atquc ariofo , jungitur Spodos mII 

 terr^nca ^ Pcmihclyx.Ex cadmia fit fpodos mgra.fufca cine- 

 rc.a:cx pyritc pompholyx candida,& fp6dos cincrca ; cx plumJ 

 bano lapidc fcrc lutt a fpodos vd cinerea : cx lapidc xrofc,: 

 rompholyx cand.da,qu:r poftaliquod remporis fpatium fit vi-l 

 rKhs.Scxtumgenus conftat cxlapide,metallo.& (iicco concre- 



ro:cu,,tcmlubi,ciunttirfoima.interfefuccisconcictisdiftin.' 

 ax. Namm.ftumcxlapidc&mctalloin fec.ntmct vd ful- 

 phur,vd Mtumen, vd alumcn , vd atramentum futorium , vel 

 falcm,vd n,trum,vd ahqucm alium fuccumconcretum. Pii- 

 m.T fotmT cft lap.s qu.dam fiflilis arrofus : fecundar , fpinos- 

 tertix.pyntcs aI"minofus:quarta:, pyritcsadmodum pallidus" 

 aut n.2cr,.iut cincrcus , cadmia atramcntofa , & faicophagus', 

 feu Afllus lapis.S.mih modo natura cx lapide,metallo &fale 

 conglutinat m.ftum quintxfoima;:ex lapidc .mctallo initio 

 lcxta.Pari roodo mifta ex aliis (uccis concretis. ' 



Cap. XI. Defofsilthus compDjitis. 

 Pr-«cepta. 



FOfllle compofitum cft gleba conftans vcl ex plu- 

 nbus fimplicibus , vel ex pluribiis miftis , vel ex 

 limplici & mifto , vel cx pluribus fimplicibus & plu- 

 ribus miftis. ^ 



Eftque vel minus vel magis compofitum. 

 R E G V L jt. 



l-Gleharum/eufoffilium compofitorum^varietates ac- 

 curate vportet dislinguere. 



Aliterenimmultaium rerum vis & natura cxplicarl non 

 potcft.Itaquc Rflllc compofitum cft gkba conftans. 



1. aut eftduobusfimplicibuscoagmcntatis, vdtribus ,vcl 

 quatuor .• 



1. aut cx duobus miftis. rel tribus , vd quatuor, vel quin- 

 quc , vd fcx : ^ 



3. aut ex vno fimplici & vno mifto, vcl duobus pluribuf«e 

 4 aut ex duobus fimplicibus & vno mifto , vel duobus plu- 

 ribuluc: ' 



j. aut ex tribus fimplicibus & vno mifto , vel duobus plu- 



ribufuc : ^ 



6 aut cx quatuor fimplicibus & vno mifto , vel ducbus 

 pluribufue : 

 Tot igitur in glcbis exiftunt varietatcs. 



Qmdf diio componantur fimplicta. 



I. aut cum terrS conjungitur fuccus concretus , vndc tcrta 

 dicitur (alfa,nitrora,aluminofa, atramcntofa, fulphurofa bi- 

 tuminofa,&c.vel lapis, vnde terradicitur faxofa , marmorofa, 



lap,dofa.glarcora.(abulofa,arcnofa,calculofa,plena,ocmma- 

 rum : vcl metallum,vndc terra dicitur metallica , pura>5 Xi^- 

 '';^'^.^}Vf,T„,X''^''ir.,,f.c^,/!ilr,f,,,,S^flj,,^ jj cft.tcrra aura- 

 ria,atgcntana,a;raria,plumbaria, fcrraiia. qu* ipfe quoque va- 

 iiant.Eft cnimatgentaria duplcx,plumbaria triplex^&c' 



1. autcum fucco concreto conncftitur vcl tcira, vel lapis. 

 vd mctallum:vnde fal.n.ttum.alumcn, fulphur , auripigmen- 

 tum,chryfocolIa,&c.accipiunt nomcn a tcrd , lapide, vel mc- 

 talloquod adnxlciit. 



3. aut cum lapidc copulatur vd tcrra , vd fuccus concre- 

 tus,vcl metallum.Hinc itaque lapis dicitur tcircus , falfus , ni- 

 trofus,aluminolus,rcfcrti;s auripigmento. fandaraceS , cojtu- 

 bo , &c. itcm ^(..-cirw , c^y.iit^, , ;i;«Ax;r,, , ^.A/;3^/r,, , «- 



^,f,7,, , id eft , aurarius , argcntarius , irrarius, plumbarius, 

 rcrrarius. ' 



4. aut cum metallo jungitur vcl terra , vd fuccus concre- 

 tus vel lapis.Hinc auium,argcntum, &c. dicitur refcrtum ter- 

 ia,lucco,vel lapide. 



Demdef duo rnifla conjungamur. 



I . aut cum primo gcnere conneflitut vel fccundum,vcl ter- 

 tium,vd quartum,vclquintum,vcl fcxtiim. 

 1. aut cum fccundo conjungitur vcl primum,vcl tcrtium . vel 

 quartum,vclquintum,vcl fextum. 



3. aut cum teitio copulanturrcliqua. 



4. autcumquartoconjunguntur reliqua. 



5. aut cum cjuinro connc>51untur rcliqua. 

 «. autcum fexto conjunguiuur reliqua. 

 Atquehicruifus glcba 'compofita , quocunquc miftorum 



gcnete abundaueiit, quot ejus (unt fpedes . totidem diucrf:c 

 (unt compofitiones Tot , inquam , hic funt compofitioncs , 

 quot glcbi compofit* fpeciss. 



Tsrtio 



