Phyfic^ Pars IV. 



Ttrtio fi fojftlir^ comfontoitur exfimflici ^ mijh,lettx glc- 

 IjacomjilciSitur particulam alicimis tornix ptimi , fecundi, 

 tcrtij,quarti,quinti,vcl fexti niiftoium gcncris.v g terra com- 

 pleftitur miftum aurarium, argcntaiium , piumbarium &:c. 



Atque, vt paulo plenius edilllram , tcrra" gleba liic com- 

 plciflitur particulara alicuius forni.r piimi gcneris , vel ea ad 

 ipfam adhiret. Itaque fi lai'i» funic luiphurofus , (iuc bitu- 

 minofus, (iue alius, mutabit compolitioncm. ^ut ierr.c gle- 

 ba paiticulam fecundi gencris coniptchendit , aut ca cum 

 ipsa conncdlitur. Atquc vt omittamus tertium , quartum , & 

 quintum miftorum gencra , & quod (inulitcr metalla m (e 

 contineant. & quod corum form.X' iifdem vocabulis , quibus 

 fccundi geneiis Ipecies nominentur: fccundum , cx quo plus 

 metalli ci nficitur quam ex reliquis, ita (e habct. Terra com- 

 plciSitur aut milium auiatium, aut argcntarium, aut xrarium, 

 aut plumbarium , aut fetrarium , ac itetum argentarium eft 

 duplcx.tiiplcx plumbarium. Grsci has terras,qux miftacom- 

 plexu (uo contincnt, iifdcm vocabulis ,quibusiam diftas ter- 

 las metallicas videntur nominadc. Mctallici prxtcrea ter- 

 rarum fpecies , in quibus mifla infunt , coloribus diltin- 

 guunt. 



Et hx funt glebs, in quibus infunt du.T rcs fofnics,vel fim- 

 plices,vel mifta:, vcl vna (implex, altera mifta. Seqnuntur e£, 

 (jU£ ex tribtu fcjfilihtis confiaiit. Ea igitur funt vrl tria fim- 

 plicia, vel tria mi(ia , vcl duo (implicia & vnum miftum , vel 

 duo mifta & vnum (implex. Si fueriot tria (implicia,glcba aiit 

 abundat tetra,&adeam adhxtct luccus concretus & lapis, 

 vcl fuccus concretus & metallum, vcl lapis S; metallum ■■ aut 

 abundat fucco concrcto, & ad eum adh.rrct vcl ttrrta & lapis, 

 Tcl terta& mctallurh,vcl lapis &metallum: ««/ahundat lapi- 

 de , & ad eum adh.-Eret vel tcrra & fuccus concretus, vcl terra 

 & mctallum, vel (uccus concretus & metallura : aut abimdac 

 mctallo , & ad id adha:rct vel tftra & fuccus concrctus, vel 

 tcrra & lapis , vel fuccus concretus & lapis. Atquc iflo modo 

 funt II cmipofitionum gencra, Ipccics veio innumeia-. Njm 

 vn3qua."que forma terra;, ("ucci,lapidis, mctalli.totics mutabit 

 formam compolitionis , quotics adhilcrit aliud prjEter ea 

 qui diximus. 



Si tria mifta fuerint , gleba abuiidat aut fofTili primi gene- 

 tis, & adhxtefcit foflile (ccundi & tcrtij gencris , vcl fccundi 

 & quaiti,vcl fecundi & quinti , vel fccundi & fcvti , vcl tertij 

 & quarti , vcl tcrtij & quinti &c. aut glcba abundat tolfili (c- 

 cundi gcneiis , & ad id adha;refcit vcl folfilc primi & tcitij 

 gcncris , vel ptimi & quatti , vcl primi Sc quinti , vcl ptimi & 

 f(».ti ,vcl tcrtij & quarti , vel tcrtij & quinti &c. aut abundac 

 fodili vel tertij gencris , Tel quarti, vel quinti, vel lexti,&: ad 

 vnumquodque cxiflis reliquorum qmnquc gcncium duo fof- 

 /ilia adh.rrcnt , eo modo quem nunc cxplicaui. Ita cigo fiunc 

 «o compofitionum geneia , fpccies vero ruilus pcrniultar. 

 Etenim vnaqu^que vel ptimi gencris , vcl fccundi , vc! trrtij, 

 vel quarti, vcl quinti , vel fcxti fotma toties mutabit formam 

 compoiitionis , quotics ad eam acccfTerit alia prztcr cam qu.E 

 ptimo adhxferit reliquorum quinque genctum fpccics. 



Si glebs. ex quatuor fojfilibtti conftent , ca funt vcl quatuor 



Cap. X L 155 



fimplicia, vcl q'jatuormif}a,vcl duo (implicia & duo mi(b, 

 vcl tria (implicia &: vnum miftum , vel ttia mifla & vnum (ini- 

 picx. Vnde ( additis prsccdcntibus ) rcfultant ccmiHiiitioi 

 ties ioo. 



Se glchs. ex quinijuc fifp.liktii ccnflcnt , ca funt ve! quinque 

 mifta.vc! quatuot (implitia & vnum miftum , vel quatuoi mi- 

 fta & vnum (impVx, ti-I tria (impiicia & duo mifta , vcl dco 

 (implicia & tria mida. Vndc itfri:m vatia: exif?unt compo(i- 

 tiones t'cnerales, quibus (ingularcv fiinpcnuniur. 



.Aii hic fi gleb± ex fex difftremilttf fifftUlliJ conflcnt , ca 

 funt vcl (cx miftjjvel quatuor fimplicia & duo niiita,vcl qua- 

 tuor mifta & duo (implicia.vcl tria (implicia & duo mifta.Vn- 

 de (imiliter vaiia; compofitiones gcncrales iclultant , qirbus 

 ctiam (ingularcs lunt iubicai. Et non minor in his quam in 

 ahisdilFctcntiaexiftit ,cuicxrcliquis qumquc (ccundum lo- 

 cum a primo dedcrit natura , cui tcrtuim , cui quaitum , cui 

 quintum dcniquc. Ex his autcm quilque intdligit , ciuod ad- 

 raodum muita- funi compoiitioncs gcncralcs , "fed (pcciales 

 niulto plurcsjirao infinita'. 



Simili motioglehA comfonttntur ex fcjfilibuf feptem,-vel oBo, 

 ■vel nouem,-uel dcnique dcccm. lam cum quatuor lint fnfliiiuin 

 fimplicium gcncia ,iex iniftotum , fcquitur vc tot rhoJis ge- 

 nere quodammodo.mulco pluribus fpccie difFi.rant 



Poftremo in vnA cademque gleba reieriiinlur diuerfs. terr»- 

 rum j^ecies \- g.iubrica & ochta : dii/i Ufidum.tt (ili x & ame- 

 thyltus : duijucci concreii , vt attamcntum ftirotium & alu- 

 mcn ; dua. mctallorum ,\t atgentum rude purum Sc xs rude 

 puium : dui miftorum,ytpynt(:s & galcna. Rcpciiuntur ctum 

 trcs,quatuor,plurc(uc tiufdem gcneris. Ex qua Yarietatc nuil- 

 tx fiunt compofitaium i^lebarum difictentia: : quas Agricola 

 diuidit in ccmpofitinnes generalcs, & fpccialcs. Gcnctales 

 przcipua: funt C C X L I : fpeciales Cunt uifinita:. 



/ /. fJMama compofitionHrn metaUiairiiyn varietoi . 



. . . ' , " n cotn^ 



cog>!itu csi /leccfjliria iiitn phiiofophojttm Metallicc. ppfitio- 



r.ummc- 

 Hac de re .Agricola lib.io.foffl.ij. fic ait : Quanquain au- tallicarum 

 tem .iliqux harum conipoficlooum inucniantur in paucis glc- vateias fit 

 bis.ncc in promptu fint omnibus mcr.'ilicis , aut fortaifis ali- '"S"'!". 

 qu.Tomnino inucniri non poffint : tamcn hoinini rerum na- 

 tur.ilium ftudiofo conutnit,metallico nccciTf eft.non cac nio- 

 do conipofirionum diffcicntias , qus crcbvo occurtunr , fcd 

 ctiam eas , qua- rai6,contcmpIan ; philofopho qi.idcm, Vt ca- 

 rum naturas cognofcat : nictallico, vt ex eis icifle difctetis 

 aliqucm vtilitiicis capiat fruflum. 



PERORATIO. 



ITa vidimus regnum minerale , in quo dc primatu certant 

 gemm.i' atque auium. Noiiri cifiicij eft, in cmnibus noftiis 

 inftitutis hocagcie, vt fimus gcmma: ac auruni , mcmoies 

 ncmpe iftius vcrfus : 



Eft mundm fornax ; reprobi funt ligna \ fideles 

 Auritm, crux ignvs ifed Dem auriftiber. 



HYPorrposis ^r yi r r /e t a r r i s t h r s i c e s. 



rGenertJ. c.i. 



^lnanimatum ; quod 

 dicirur mincralc; 

 & fpcdatut in .< 



Aqua ftibterranea. c.i. 

 rranens. c. J. 



/Aquaful 

 Ai-rfiht. 

 \. Ignes fubtcriiinei. c.4. 



iSpecic : vti cft«v 



Corpus pctfcAc 

 tnixtum eft "S 



fLa/u. c 5. 



rriimum<^^^"'it!'"'"' 



Cenercj. c.€. 



.Spccic'^ 



f PcrfeHiim. c.-f. 



\^Imperfec1um. c.8, 



l.Fo(Tilc<; 



u. 



{..Aicdit. nattiri.. c.9. 



rAlixtum. c.io. 

 um< 



\.Comfofitum. c-i ti 



^Animatum-^ 



fVcgetabilc. part. ji 



LAnimalc. part.6. 



ciy I N T A 



