156 



Aoimi 

 quid / 



Q^V I N T A P A R S 



P H Y S I C E S, 



In qiui tradicur 



SMP srCHOLOGIA er THrrHOLOGIA. 



Cap. I. De principiis Cf njfe^ionibia 

 corporii c^ mimati. 



Pr^cepta. 



? I c fuiccorpus iiianimnrum : fcqtii-' 

 tur animatum , ciiius dodrina dici- 

 tur Empfychologia,c|ux eft genera- 

 lis &c fpccialis. 



Empfychologia gencr.ilis explicat 

 pnncipia & aiFedlioncs corporis 

 animati, 



Principia funt anima manifefto fe excrens , & 

 corpus organicum. 



Aftcdiones lunt vita eiiidens , facultas vitalis, &: 

 fanitas. 



Vita euidens cft adus ortiis eft vnione animx 

 cum corpore organico, per contempecationem cali- 

 di natiui & humidi radicalis. Ei opponitur niors, 

 qu3E eft priuatio vitae cuidentis. 



Facultas vicalis eft princeps,vtfacultas nutriendi, 

 crefcendi, &c procreandi : vel adminiftra ,vt facultas 

 attradrix,retentrix,concod;rix,& expultrix. 



Sanitas cft habitus naturalis,corpus animatum bc- 

 nc difponens ad operandura. Ei opponitur morbus. 



R 



E G V L j€. 



Qjjare cot- 



pus anima- 

 tum opor» 

 ceat cttc 

 org.ini- 

 cum! 



Ai» omnia 

 corpora 

 axiimata 

 polTint g;- 

 netate .' 



Viucntia 

 quomodo 

 •enetcnt .' 



7. i/^nima eH aBus prirnns corporis. 



Hxc cft definitio AriftotcliSj^fjc/) »»TtAe;i;rt« w^wri) iriift^T^. 

 Eft cnim pvincipium vitx in coipoie. Et ita quidem anima, 

 vita,& coipus confidcrantur in gencre : cjuatcnus iia:c tria in 

 omni coiporc naturaliinucniuntur. In fpcciciiic confidcratur 

 anima.vt manifcftas opcrationcs vitalcs cdit. Nequc cnim il- 

 Ix cctnuntur in omnibus corponbu.s natuidlibus. Similitcr hic 

 fpedatut vita euidcns,& corpus organicum. 



1 1. ^orpiis (mimatHm oportet ejje organicum, oh nu- 

 tritionem i^procreationem^. 



Corpus organfcum cft.quod diuerfo apparatu paitium dil- 

 /imilatium cft inftruifluni. Ifte vcru apparatus planc ciat nc- 

 ceflarius.vt uutritio & procrcario polfent perfici.IIIa proptet 

 indiuidui , lixc proptcr fpcciei confcruationem aDco, paren- 

 te naturx, inftituta eft. 1 



/ / /. Omnia corpora animata pojfunt generarc_j. 



Scil. naturaliter. Sxpc autem ficri potcft,vt prartcrnatnralc 

 alLquid patiantut , quod prrcpcdiat gcncrationis aiftuni. v. gr. 

 fi fint mutil3ta,vcl niorbo vitiata. 



/ V. Viucntia tota generant tottim->, 



Idquc bifariam. Primo & matcria & forma cft a gi^nentc : 

 vt in animalibus brutis & vcgetabilibus videre licet. Nam in 

 lis lcmcn eft, quo i continct animam in grcmio fuo. Dcindc 

 liomo generat totum liomincm , non rationc vtriufque par- 

 tis.id cftjcorporis & anim.r rarionalis, fcd ratione corpoiis & 

 vnionis anim.-c cum corpotc. Hoino fiquidcm gcncrat fibi fi- 

 milcm in Ipccie , luppeditando corpus , & cum corporc fpiri- 

 tum vita!em,qui vnit corpus & animam rationalem. Vndc di- 

 cunt,animam lationalcm hlij pcndcic a parentibus, non quo- 

 ad eirciitiam , lcd quoad fubfiftcntijun fiue c;»;''""' iftam , qua 

 anima dicitur clTc fornia. 



V. Vita oritur ex anirn£ citrn corpore vnione , per v 

 contemperationem calidi Qr humidt. ' 



Vita eft quodammodo continuata genetatio, vt Scaliger 

 eit ex. ji.Eidcm dicitut vnio anima: fJ^.ioi./.j.itcmquc adus 

 aninKE ,qui ncmpc rcfultat c? vnionc corporis & animx,&'' 

 conliflit in propoitionc huniidi radicalis , quod alias dicitut 

 infitu m primigenium , innatum , fixum i & calidi niliti, qiiod 

 alias dicitur implantatum & fixum. 



V I. Vita dijlinquitur in tres atates. ^ 



I 



Prima cft ■afixK/ii , feu «ot))? , iuttentMi tcmpus fiuc fpa- 

 tium, quo crcfcunt planta: Sc animalia. Secunda cty.jii;, vigor i ■ 

 ciim coipoia in gradu pcrfcdionis aliquamdiu pcrmanent» 

 Tertia eft T:afxy.iitj^Cme •yTjfcti,feneciHs, qyarcft tanquam niors 

 incipicns. Ex liifcc vitx fpatiis nullum ccrto annorum nume- 

 ro dcfiniri poteft. Vt cnim vua cx propiietatc fpccicium Sc 

 indiuiduoium intcrdum breuis cft,intcrdum longa: fic ^taces 

 quoquc funt in aliis bicuiorcs,iii aliis longiorcs. De homine 

 autcm , tanquam omnium viuciitium tegula , fi quis qusrat, 

 cxtcnditur iam iuucnilis ipfius a;tatis filuni (nifi quardam cau- 

 fa; acciJentaria; illud abrumpantj vtplurimimi ad annum vfq; 

 vigcfimum quintum : cui demdc fucccdit ax.(xii , vfque ad an- 

 num 50. in robull:ioribus naturis: quam lequitur fenCiftus, 

 anteambulo niottis. 



VII. ^aujk-vitam tuentespotijfimum/itnt i^uatuar: ( 

 videltcet caiidum cr humidum,alimentum (^ locui am- 

 biens : qu&fingulA pendent a ccelo. 



" Ex his dua: priores funt intcrnx , du,-B pofteriores extcrnar. 

 Intcllige liic calidura acrium , & humidum ai:rium fcu oleo- 

 lum, & id quidcm copiofius. Idco labor , cur.^:, vigilia: , calor 

 immo(.I:-ratus, & crapula vitam decurtant : quia humidum vi- 

 tale vcli-xficcant,vel rcfiigeiant Si malis,dic balfamum natu- 

 IX intcprum cfle caufam vita: intctnam. Ad alimcntum quod 

 attinet, llud oportct fit conucnicns corpoti nutiiendo. Simi- 

 lia enim fimilibus nutriuntur. Sed , inquis , nutrimentum eft 

 diflimilc corpori nutticndo. Refp. Eft dilTimile & fimilc ,di- 

 uerfo rcfpcftu. Dinimile i quatenus cft alius fpeciei. Simile > 

 quatenus conuenicntiam liabcc cum corporc niitticndo,ita vl 

 ab ipfius calotf polfit fubigi & concoqui. Locus denique am- 

 bicns,qui cft act vcl aqua, pluiimum facit ad confcruationem 

 vitx : quia vtrumquc clcnicntum vitcs obtinct maximas in 

 alteiandis coiporibus. Hinc vitx longasvitas variat lccundiim 

 zonas & climata, & pifces in vna aqua diuiiiis viuunt quam in 

 alia.Pendent autcm omncsifta: caufiacorporibus cccleftibus, 

 qu.r indefincntcr influunt in h^c inferiora. Hic notcnturqui- 

 drm aphorifmi de vita longa & breui. ^.Bona corforii /i«p- 

 <iix,feu Aquabilitm tritim principiorum hypojltiticorti?» , maxi' 

 me facit ad-vit.i7yi longam : vel , vr ali) loquuntur , hatmonia 

 quatuor humorum ; liue iquabilitas humidi radicalis cum in« 

 nato calote. zNMrimentttm qno piiriii! ^ ftmplicittt, eo luta 

 ionjior Jperandn : nifi Dco alitcr viftim fucrit. ^.Ntitrimenlr 

 noH tr,ntt'.m qiialitci<,fed ^ qtiantita-i modcratafacit ad vitam 

 longam.ht(\\.vx hxc omnia in hominibus antcdiliiuianis ccrnc- 

 rc licet:ita vt pia-ccr fingularem Dci ordinationcm ( qui hoc 

 niodo Ecclcfiam fjam piopagari , gcnus humaiium nmltipli- 

 cari, & artcs in vfuni poftcriiacis o^ogitati voluit ) exiniia 

 tcmpcramtnti prsftantia, nutrimcntum conuenientiirnnurn, 

 & ratio vIlIus fimplex ac modctatamultum fccciintad vitam 

 i[ifotum longam.E contrario niinc tcmpotis tcmpct.Tmcntum 

 iron ita cfi jM.cflans, quoniamnatuia vcreit in dcbilc fcnium : 

 ncque nuciimcntum poft diiuuiuni adco cft conucnicns ; & 

 dcniquc vichis racio fupra modum cft mut.u.i , ciim fniplici- 

 biis cibisdiucifa cfculcncorum gencra fucccirciint , &r pr.-rce- 

 rea homincs intempcrancia dclinqucntcs varias gul;B illecc- , 

 bras excogitaiint .quibu'! cotpora non tam nutriuntur & ful- I 

 ciuntut , quam immodice rcplcntur , gr.-iuantur , cneiuantur. ; 

 H.Eoni odores confertint nd longxm •vitam. Rcficitinc enim 8f 

 inllaurant fpiiicus animalcs & -.italc» yMsdicamentcrtim \ 



•vftes \ 



