. Phyfic^ Pars V. 



vfuirnrior faiit advitnm lon^avi/Nim raedicamenU crebia 

 debiliunt vires. 6. Veneru vfi^ crebrior nccelerat morbos ^ 

 mortcm. Deperditur eniiTi mat^iii fpirituum vitaliUin pars,& 

 calor innatus viia cum huiniJo nariuo inimimiitur. Hiuc ani- 

 nialia v:Xvysi« &i 7rii>Mrwifnx miniis funt viuatia : vt lepores, 

 partercs, & fimilia. Plantx itcm fcccunJiotcs mmus funtdiu- 

 turnx. y.Corl-orit, rjiii Inngiui reqnirunt gcneriiticnU fm tem- 

 ptM ,reli.juii funt viuitciora. Sunt enmi pcrfciTtius elaborata. 

 Hinc eft quod mufc.T , qux fulnto generantur , fubito (.tijiu 

 pereant. Facili ne^otio crefcunt ticrbj; ,facili etiam dccie- 

 fcunt. Serius adolefcunt arbores , feriu» fcnefcunt. Operofif- 

 (ima efthominis & eleplianti generatio ,vita etiam longifTi- 

 ma.Hic folent moucri dur q\ja:ftiones : An fenes pojfint reiti- 

 uenefcere ; ^, An homo inter animalia fit vits. longifsim& ? 

 Vtraque affitmatut. Nam de aquila certum eft ex Pfal. 105 . 

 illam juuencfccre ; & (i fpccics humana coofcratur cum fpe- 

 ciebus reliquoium animalium , licmincs funt loniaruiores : 

 quippc quorum xtas ad millcnarium tcime acccllit. Vixit 

 enim Adamus aniiis 950. & Mathufalem 969. 



VIII. ■iJ^fors eli natHralts, vel violenta : c^ hac 

 Vel ixafaKrif, vel a-^itni;. 



Viti opponitur mors ; qu.v- eft priuatio vits orta ex fcpa- 

 latione anim.T viucntis a corpore.pcr rcfolutionem huraidi & 

 calidi natiui. Eltquc natnralis, vcl violenta. Mors natiiralis di- 

 citur , non quod conueniat naturo:, vcl l.t lecundum natutam, 

 fedquod calor feipfum longo tcmpons tra>Su citra violen- 

 tiam aut morbum fcnfim conficit , &: contiiigit abfque nota- 

 bili fcnfu doloris & moleftia: , quemadmodum calor candeix 

 cuanefcit , humido depafto. Ha:c in Iiomine dicitur fiitxtn-is 

 Kxjit^p^oiv^in animalibus yTifx!, foiecius , in plantis «««/«s, 

 ariiUlits. Mors violenta cft , cum calor natiuiis violentcr cor- 

 lumpitur : eftqnc ve! i«M|^M'5-/f,qnx fit ab cxceiru caloris,& ad 

 diftindionem naturalis ft.rfmva-iu; dicitur naiM/trtt iiiiuQf: 

 vcl cvfc/,-, qui fit ab cxccflu frigoris. 



/ X. Sanitas oritur ex hannonia Jiue fymrnetriu hu- 

 ■■'0 rttrn dr rnemlfror »■/»->. 



Harmonia huniorum diciturbcnatcmperies ,cura ncrape 

 bullamiis naturalis eft purus &: firmus. Harmonia mcmbro- 

 rum cft ipforum refta conformatio &i continuatio. Moibus 

 itaquc oritur cx intemperie malahumorum , &: mala contor- 

 rnatione atque difcontinuatione membrorum. 



X. T^triiio efi vnio nHtrirnenti natnralis tranf- 

 mntati. 



Ha:c funt verbaScali^eti f^crr.i jS.yf"!??.!. Plenius ita ha- 

 be. Nutritio cftparrium pcr calorem aflumptaium inftaura- 

 tio per aflumpti alimcnti airimiaf.oncm.Pcrficitur autein per 

 facuitatem altriccm fiuc nutriccm, qua; rcparat &: tcficit cot- 

 pus, alimentuin aflimilando, fcu conuctrcndo in corporis lub- 

 Aantiam- Huic porro facultati ^nciilimr facultas concocirix, 

 cui fciuiunt irta: quatuor facultates. j.Altracirix 't(\ux attra- 

 hit (uccum conuenientem. 1. Retentrix ; qua: luccum , doncc 

 pcrfccVa fiat concoftio, leiinet. }.Alteratrix; qui nutnmcn- 

 nim altcrat.mutat, & parti, (]ux nutritur,agglutinat. ^.Expul- 

 t>ix ; qua: rc|icit & cxpellit alicna , & natura» mcmbii , quod 

 alitur, aducila. Solcnt ctiam hoc loco docete de auftionc & 

 facultatc aurttice , qux amplihcat quantitatcm coipoiis quo- 

 quoucrfum,id cft.fccundum tiinam dimcnfioncm. Vcrum au, 

 flio (iueaccrctio etiam mctalliscompctit. Hic tamcn obfcr- 

 uabis illam rf gulam : Corpora humiiia ^ calidafaeiUus cre- 

 ftmt,dljficiliks ficca fy-frigida. 



X I. I^lutritio immeiiiate ac primarii) competit par- 

 libiM fmiLtribfts : rnediate ac/ecKndario dijfnnilariitts. 



' Partibus fimilaribus : vt vcnis, aitcriis , ligamentis, ncruis, 

 o(nbus,ac inpiimis carni Sc mufculis. Pattibus diflimilatibus ; 

 vt btachio,pedibus &c. 



X II. Inter alimentum q^ corpns nutriendtan reqtit- 

 1 riittr,certa proportio. 



Sicut cnim rx quolibct non gcneratur quodlibet ; Ita cx 

 quolibct quidlibct uon nutiitur. Nimirum rcquiritur qui- 

 dam conucmcntia intcr nutiimcntum & nutricndum , vt il- 

 lud poflit a caloic iftius fupcrari & in cius fubftantiam con- 

 ; vcrti. Hiiic aliud nutrimcntum dcfidctant plantx , aliud ani- 

 malia. Illar quidcm imperfcftius , h.x vcn') pctfcdius. Et in- 

 ter animalia homo pcifcftiflimum rcquiiit nutnmcntutn-. 

 vndc in ipfo ciiam cft operoficr nuttitio , quam in aliis cor- 

 poribus viucntibu;,. Hic tria qux-runtur. 1 .Sfcnc aliqua in cor- 

 porc viuo matcria , qua: non fluat vcl abfumatur vi caIoiis,fcd 

 ad fincm vfquc vitx (ciuctur ? i An vcnena poflini nutiiic? 

 J.Ancorpoia quxdam (inr nuttitionc natutalitcr poflint ad 

 anaum .bicnnium , & aroplius viuerc J Rcfp.ad i.Paitcs tci- 

 Tom. H. 



Cap. I. & I L 157 



teftres 5t ficciores, qu.r terminum ac figuram corporis viui 

 rctincut ; i!'i,inquam, lcmpct manent. Rcfp.ad i.Qu;Edan\ 

 animalia bruta nutnuntur vcncno,vt ftuini cic,ut.i. Quofdain 

 ctiam homincs vencni? nutriri ccrtum cft ; quoium fcilicct 

 ciafis ita tortis cft , M vcncnum fupcraie poflit. Rclp. ad j. 

 Planl.t: nonnullx.vt eft lcmpciuiua.Iine nutiimcnio aliquam- 

 diu viucrc pollunt ; contenti fciiicct lcnta lua luccofitate. 

 Q_na;dam etiam bcftii , vt glires & fcrpcntcs , ob huniorem 

 vilcolum intracorpus collciftum , finc nouo alimcnto, hyeinc 

 pingucfcuut. Quidam dcniqiic homines ex pituita dulci & 

 lcnta vndique in vcnas iinpada ad aliquoi annos nutiiuntur : 

 in quibus (cilicct calor cft cxiguus , ita vt pituitam illain non 

 facile poflit ab[um.re. Adhanc tamen caufam naturalcm ac- 

 ccdcrc potert caufa fupetnatuialis : pta:fcitim quando fcpten- 

 nium & amplius durat ia-iriif ; cuius ciempla vide apudhi- 

 ftoricos & mcdicos. 



XIII. Facultati procreatrici fubferittunt irnmuta- 

 trix cr conjorrnatrix. 



Facultas procreatrix cft vis Cbi fimile gencrandi ; cuius 

 finis eft conleruatio fpcciei , ficuti nutritionis finis eft con- 

 fcruatio indiuidui. Facultat immutatrix cft , quj iemin abic 

 in naturam alicuius mcmbri, puta in radiccm , aut in nctuum. 

 FaciiltOf conformatrix eft vis plalmatica (cu formatiix , qui 

 Gricis dicitur ^uvji/ais wa«s-/ic# , qua: confcrt compagem , fi- 

 tum, & figuram corpoiis. 



Cap. II. De diuifiontbus vegetahiltnm 

 gemralihui, 



PR.(€CEPTA. 



EMpfychologia fpecialis explicat fpecies corporis 

 aiiimati,qiiodcli: vegetabilc,vcl animale. 

 Vegctabilcclt , quod amina vegetaiuc pra^ditum 

 cfl: : alias dicitur corpus gcrminaiis , itemcjue planca 

 & ftirps. Eiits dodrimi dicitur Phytologia. 



llliiis occurruiit diuiliones generales &: fpeciales. 

 Ibi eigo efl: Phytologia generalis , hic fpecialis. 

 Diuiiiones gcner.ales lunt nuntero nouem. 



I. Vegetabilia diuiduntur in partes fuas intcgra- 

 les : videlicec radiccm,cruncum,folia &c. 



I I. Vegetabilia proueniunt vel naturaliccr , vel 

 artificialitcr. 



I H. Veoetabilia fum mafris vel minijs lon- 

 !^a:ua. 



I V. Vcgetabilia a fubiedto loco funt domeftica, 

 vel exotica: montenfia, fylueftria,vel hortenfia fiuc 

 vrbana : tcrreftria , paluftria, &: aqiiaiica, eaque flu- 

 iiiatilia,vcl marina. 



V. Vcgccabilia ab eftedis diuiduntur in frudi- 

 fera.vel Itciilia :florifera,vel non florifera: alimcn- 

 catia,vei mcdicamentofa, 



V I. Vegctabilia cx adiundis funt femperuiren- 

 ti3,vel perdifolia : mafcula , vcl focminea : aniica , 

 vel inimica,& quidem vel inter fe,vel refpcdu ani- 

 malium, & inprimis hominum , vt lunc vegctabilia, 

 habentia iignaturam capitis , vel cordis , vcl ocub\ 

 Q^io ctiam pertinent fignacurx calcftes,vr folis,vel 

 luns &c. 



VII. Vcgctabilia ratione cxtenfionis vitium ha- 

 bcnt vircs confiftcntes vcl in toto corporc , vel in 

 partibus certis.vt in radice,foliis,floribus, frudibus, 

 lcmine,ligno,corticc,fucco,liquorc,refnia. 



VIII. Plantx ratione graduum.qui iiint in qua- 

 liratibus primis, ita diuiduntur, vt alia; dicantur ca- 

 lid.T,frigidx,humida;,ficcx,in primo i alia; in fccun- 

 do,terciO,vcl quarco giadu. 



I X. nyirnoldiis Cilknitis in hortofw conftituit duo 

 fumma planrartim gcncra , herbas & arborcs. Hcr- 

 bas .ab itatc & duratione diftribuir in .anmias & 

 pcrennes.Pcrcnniiim partcm rationc radicum diftri- 

 buit in tres cialfcs, biilbofarum,tubcrofuum ,& fi- 

 brofarum : partcm rationc florum & fcminum in crcs 

 clafl"c5,qu.vumpriiTia lcgumina & trifolia, fccunda 



O pappc, 



Facultati 

 pjocicaiii- 

 ci tjiia; t'a- 

 cuitaic^ in- 

 lciuiam : 



