i6z Encyclop^dia^ Lib. XI II. 



A ib 5 1 

 qualis 



Dcndrolo- 

 gia pixci- 

 puarun^ 

 aiborum. 



nifera,vt pinus,picea,abies>ta;da,lavix:c qiiibus qiix- 

 ciamlunc lUobi!ifciaj,vt pinus,lar)x. 6. GummircriE, 

 vt lentifcns , rerebinthus. 



Aibor fterilis lcu nifriictifera cft, qux aut nuUiim 

 omnino frudnm piofcrt , auc ialtcm nulUim nocabi- 

 lem,& vfiii hominum connenientemiqualcs funt vl- 

 inus,ahuis,buxub,bcrnla,f.-.lix,popnlus,placanus, fra- 



xinus , acer. 



Septeni igitur funt clalfcs fuic ordines arbo- 

 rum , ita nempe vt ftciilcs conftituant fcptimam 

 clallem. 



R E G V L /E. 



/. aA^bor efl vltimui ri(itHr& conatm in reffio vege- 

 tabili. 



Frutex (Iquidem cft perfcaior ruffiiitice atque hctba,& cft 

 plantea.a cuius radicc allurgit caudcx infia iultarn aihoiis pro- 

 ccritatcm. Arbot autcm cft pianta, a cuius ladicccaudex cum 

 ramis aflurgitjtrunco pcrenni £c finiphci. \ 



JJ,Dendrologiapr£cipuamm arhorHm hxc eft. 



TUs , Grice libanos in Ar.ibia piarcipuc crefcit; cnjus 

 gummi etiam appcllatur thus , quod i.i (uiBtu facicndo ma- 

 gnum habcc vfum. Poft cibum allimiptum (i »r.anum thuns 

 vnum atque altcrum dc2;lutiaiur,piohibct tumos alccndcte m 

 caput. Mjnha , ctefcit 'in Indi.r, cuius huftus ciuldem nomi_- 

 nis tulTim vcteicm ranat,& anhcUtioncm tolht. Af^«'-, crci- 

 cit in India, cuius fruftus dicitur nux myriftica riuc raofchata, 

 flosautem flos macis. Maj;nus cft vtriufque vlus in cuhna & 

 & medicina tt nux niyiiftica nominatim conducit cercbro.cu- 

 ius fi<;narutam h.ibci,itemquc fluxionibus alui. Arborfiperh^ 

 cft duplex : pipcris fcilicet longi & rotundi. Palma , in Ahica 

 & vEeypto frcquens, quo magis prcmitur , c6 magis in altum 

 allurgit. M.il:is Pwilca , fic di^a a Po^notum feu Carthagi- 

 ncnlium rcgione , profcrt malum granatum , cuius fuccus ve- 

 triculoconucnit.biliofum vomitum fcd.it , & inonini tebrili 

 ardore optinium cft incdicamcntum.j\/.ifej c/ma.a colore («c 

 dicla.vocatut etiam miiusMcdica.quodin Medornm rcgione 

 tantum crcfcat.Frudu.s eius dicitur ponium ludarorum, quod 

 fingula: familicc gentis iftius hngulis annis vnum eiulmodi 

 pomum fecumh,ibere cogantur Coiiices arboris cordi color- 

 tado plutimum profLnt omnibusque ventriculi afFccflicnibus. 

 Veftimentisappofititineasalioscjuevcrmiculosarcent.C<^^»-«j 

 canem& putieduicm non fcntit. Rcs viuciites & bcne af^^c- 

 ilas patrefacit ac pcrdit.puttidas & coriuptas reftitnit & con- 

 feruat. 'Bhus eft atbot aliis feracior , tcr tcI quatcr etiam vno 

 anno fruilum fetens.adco vt alter alteroobru.uur. Tauri vel 

 fciociflimi ad eam alligati manfucfcunt.Ftuaus huius arbotis 

 contrapeftem (inguhritet profunt.li fumantut cum fo'iis tu- 

 t^.baccis iunipcri &: nucibus iuglandis.addito .iceto , vt omni. 

 bus contufis fiat eleauarium. 'o/.-a,eft arbor .idco rohuft.i , vt 

 illarCadutarc pofTit annos fcrme duccntos. In Italia & G.inia 

 copiose pioucnit.Maxima cius cft cum vitc fympathia,vt ii in 

 vitc plantctur,nontantum oliu.is,fcd etiam vu.is profcrat : .m- 

 tipathcia autcm maximacum qucrcu.Olcum indc exprmiuur, 

 quod dicituroliu^.cuius tcmpciata cft calidicas. Si alfumto 

 vencno bihatur , confcftim illudcxpcllit pcrvomitum , mul- 

 tisque allisatFcaibus confert. Vndc Dcmoctitusolim inter- 

 roganti . qua ratione homincs longquitatem confcqui pol- 

 fcnt,rcfpondit : Si corporiscxtctiora olco.inteiiora niclle in- 

 ungcrent. Apud Columellam rccenfcntur dcccm genetaoli- 

 vaaiiTi.A//j/'«, eft arbor notinima.pro rcgionum varietatc va- 

 lia.Pr^cipua gcncia funt ; i . Malns Cotonca (iuc Cydoniaicu- 

 ius poma fuiil frigidiufcula & aftringentia : ideoquc ventticu- 

 lo confortando i"n calidioilbus affcaibus phirimum condu- 

 cu.itificur & vinum ,itcn. mcl aut olcum indc pavatum. z.Ma- 

 liis Pcrfica ■■, cuius poma propter nimiam aquofuatcm funtno- 

 J!a,fi crcbt6,& poft alios cibos vltimo loco allumantur. In fu- 

 pcrficie naniquc ventiis natantia cito computiefcunt,& pitui- 

 tam copioliiis gcneranc. Quam ob caufam , qui f^piusad fa- 

 tietatem illis vtuntui,in fcbies incidunt,illorumquc ncruioc- 

 cultaqu.idam proprictate l^duntur. ^.Malus -viil^arii , caquc 

 fylueftris.vd fariua- IUius poma afttingunt:Huius poma,pr?- 

 fertim muftca , qiiqfuntmcllci faporis & melimclcdiciintur, 

 vtilia funt ad anlmi dcliquia & cordis dcbilitatcm confortan- 

 dam.Iis t.imcn,qui ctcbtiiis ad fatictatcm vfquc illis vtuntur , 

 calculum <;ignunt , & in vcntriculis Jebilioribus flatulcntum 

 fpititum gciu-i.mt. Omnia ncruis nocciit i fpccifica quadam 

 proprictatc.P;V(«,fcrt frudus, qui rccentes & crudi fcrolo (uo 

 & ehullicncc fucco fanguincm ciplent , eumquc purrefaflio- 

 ni obnoxium reddunt. Infl.uioncs gignunt (cr>ius. Si tamcn 

 cum attcnuantibus & flatum cxpcllcntibus affumantur , mi- 

 nus noxia t"unt.Co£ta magis corroborant Sc alurnn emolliunt. 



Elixaaut a(latavcntriculum'confottant , &fitlm reftinguunt: 

 prxfcrcim odorata & dulcia, qui- coquuucur cum aniio , ttr- 

 niculo,& faccato. Sylucftriamultumaftrmgunt, & niulcain 

 Ycntriculi (imul cxufcitant. Vaiia func pyrotum geneta.qux 

 ab authoribus fcu cuiconbus.locis.colcte, odore, ccmpove,di- 

 cuncur Pompcjana, Falerua, Laftca, N.irdina, Hor.learia.&c. 

 PrtinHs ,eft fatiua vcl fylueftris. Inccr ptuna fatiua cxcellunt 

 Damafccna. Purgant enim bilcm , calorcm nimium obtun. 

 dunc , rcfiiceranc & humCLtant corpus ,firim tollunt . orcxia 

 cxcltant.Qui dcbili & frigido funt vcutticulo , a pru^is abiti- 

 ncant : quodaquofosgencrent humores. Dulciora rclaxant 

 aluum , acidioraconftipant. Elcauarium indc paratum raul- 

 tis calidis affcftionibus prodeft. Gummi proflucns ex pruno 

 aiborc, bibicum c vino , calculofis mulcum prodeft. McJpHus 

 citius & melitis crcfcit iuxta maium ; vnde hamamehs .(ici- 

 tur.Ftuaus iplius dicicuc mcfpilum.quod vcnttem (iftit.ebiie- 

 tatcm atcet , vomitumque compcfcit : Icd tatde conficitur , 

 aliorumquc ciborum concoftioncm remoratur. Ceraftis , fci: 

 ftuaus , quidicuntur cerafa. Nomcn eft abvrbe Ponti Cera- 

 funte : vndc hanc arboiem ptimus L.LucuUus in Italiam at- 

 tuIit.Sunt auccm ceiafavcl ciulcia,eaque infaliibriora;ve! Pon- 

 tica,& h^c vel acida , vcl auftera , qu.r citeris funt falubriota. 

 Ex liis omnihus qu.x- cum nucleis cduntur, ftomachum ex- 

 tergunt, aluum cicnt , calculum frangunt : quod poftremum 

 impiimis pr.x-ftat lac fiuc fuccus i nucleis cerafbru cxprcirus. 

 Caroceralbriini gignit f.mguincm copiofiorem:vndc paffcr- 

 culorum, qui ccralis dcle(a.ancur , jccufctila eo tcmpoie , quo 

 ccrafa func matura longc , quara alias majora contpiciuntur. 

 i/j«r«j,fcrt biccas,e quibus olcum expreflum calcfjcientis ac 

 cmollicntis eftnatura:,ac proinde conducit alfeaionibus tho- 

 rjcis,cjpins,venttis.hepacis, &aliis ex frigidicace ortis. Hinc 

 cciam fedac colicos dolorcs. 1'uluis carum c vmo fumcus vii- 

 nam ciec , ac lapidem rcnum atquc vcfic.-e franglt. Inniferm 

 fic dicitur quod iuiiiores & nouellos paiiat fruaus. Ftudus 

 namque fuos fpacio biennii geftat , prioribus nondum matu- 

 ris alios infuper produccns. rSacciillius aflumcv , aetis putre- 

 faaionibus mcdcndo , fpiritum in corporc confortant & au- 

 gcnt , culTi ac totminibus mcdcntut , & omnino humiduatcs 

 putridas atque malignas abliiinunt. Olcum e ligno junipcii- 

 noadarthtitin& doiorcs capitis confcrt , auribus infufura 

 furditatcm tollit.ln clbo alTuintum vitia mclancholica cu. 

 rat.SpiritLis junipcrorum difl^oluic calculum. Morus,(\c dicitur 

 kxt' kvTipfxoiv ,(\. d. minimc ftulca , quod nouiflimc omnium 

 fiigorehpfogcrminet. F.uftus eius d.cuntur mora , qux gut- 

 turis afpcritati medcntur, ficim fedanr , corpus lubricum red- 

 dunt,choleram compefcunt, appctentiim excitant. Stoma- 

 cho tamcn dolorcm conciliant, (i d:fte;no piauis humoribus 

 offcrantur./^?«j'^-/<i/«j fcit amygdalas dulccs & am.tias ; quaf 

 copiofum alimenrum fuppcditant, impingujnt , vifui condu- 

 cunt.fcmen genitaleaugent , fpucum cducunt , obftruaioncm 

 hcnis & rcnum apcriunt , pcftus putgant , & fomnum conci- 

 liant.Ec a.riara:quidcm funt ctficaciorcsquam dulccs. Olcuin 

 ipfarum piodcft phthi(icis,calculofis,& (uidaftris.7«^/««j,alio 

 naminc dicitut Nux balilica & rc_gia. Iplius vmbra & ft.nici- 

 dium proximis aiboribus , & animalibus fub ea rccubantibus 

 nocet. Vndedicitur Carjon ,quod cetebrum grauct. Fruiftus 

 ipfius rcftituiint dentcs ftupcfados , & lumbricos venttis 

 cnecant. A: iinportunus & crcber illorum , maxime (iccorum , 

 vfus,gul.r,l.ngu.r , & palato nocet , tuirim inuchit,capitis do- 

 lorem cict.Iingua; quoquc paralylin intcrdum exufcitat. Sinr 

 tfularc tamen cx liis rcmcdium paratur, conttaomnis ptope- 

 "raodum "cneris vcncna. Nam nuces dui exficcat.r, cura dua- 

 bus ficubus,& lut.r foliis viginci , addito parum falis , contufi 

 inftar clec^narii,& jciuno vcntriculo aflumtx, eo ipfo dic ini- 

 munem rcdducic ab omni vcneno : quod antidotum Mithri- 

 dates omnium primus olim inuenifle putatur. Cumccpa, (a- 

 le , ac mellc impofita: , & prius jciuno ventriculo mafticatx , 

 canis ribiofi morfibus profunt. Aqua putaminis dcftilhita , & 

 cnm accto affumta , incipienci ardorc pcftilenriali ,_pra:lcn- 

 tilTimum cft aducifus pcftcm remcdium. Cafianea, (ic diflaa 

 Caftano.vrbc Magnefi.e, fert fruaum^qui propter terrcftiem 

 matctiam,fummamobtinct conftipandi facultatcm , ideoquc 

 alui & ventriculi fluxiones (iftit. Largius in cibo (ilumantur 

 caftancr , ventriculum nimis inflant , & pediculos fa-piiis e(i- 

 tat.r gcnciant.Cincribusobrutiac toft.r, funt optimx , pro;- 

 fcrtim (i cum fale,pipcte,& faccato aflumancur. Puluis tamca 

 caftancatum cxficcatarum , cuin oculis canctoium & aqui 

 hedcr.T, vriiiam proinouct. F/i^?-«J,habct fo!!a,qu.r clitata la- • 

 bioium & gingiuatum vitiis mirc profunt : tufa vcro & ilHta 

 corroborant membra torpentia. §uercHs rationc omniurn 

 fuarum partium alhingendi facultace pollet. Aqua ftillatitia 

 foliorum,fluxlones jecinoris.illiulquc putredincm , vt & pul- 

 ■ inonis,fclicicer cutat. Folia contufa , reccntibufque vulneri- 

 bus inipolica , ca coniung.int , & abfquc aliis conglutmant. 

 CialLr nafcuntur in qucrcubus vetuftioribus , qu.r difTefts 

 continent niufcas,fotraicas, vel araneas.x quibus ill.r bell^ura, 

 ift.r cariratem annonx , h.r pcftem (ignificarc putantur. Pul- 

 uis uallarum vulnciibus infperfus ,abfqi futuiis ea confolidac. 

 " . VifcU' 



