Phyfic^ Pars V I. 



duando totura c loco in locum mouciur ; vc! limitatd , cu:n 

 aliqua fui parte tantum mouetur. vt capite , iMachio , lingua. 

 Vnde locomotrii <liuidirur in totahm & partialcm. i.Cauj» 

 ifficiens princeps locomotius. fft anim* fenfitiua ; impellens ex- 

 terna eft obieHum,interna eft appetitr-f.inftriiincntalu priwarin 

 fft cor.cerebrum , ^ jj)iritf(s animntif ,fi-cundaria eft ncrun^, 

 mufculM,arteriii, tendofysmentiim, o:,.irt!culut. Ciim cnini 

 obieiftum raouct fenfuin , Iiic excitat atfe^^um in corde. Cor 

 elfundit vclreuocat fpintus vitalfS , & pci languinem armac 

 mcmbra extcrna, qux a neruis cicntur ad profcquendum ob- 

 ic(3:um ;;ratum,&: ad mijratum depcllcndum •y.Finis loccjho- 

 tius. eft',vt animal re falutari fruatilr, uocitura iiueretur. Fiu- 

 ftra cnim cflet fenfus.fruftca afFoftus. nid animal potcntia lo- 

 comotiuaertct prxditum. 4,.Anima, qui. molumejficit, eft im- 

 nuhilU. Immobilitas cnim clt aclus pctfcelus, vtporc funda- 

 mcntum & menfura motus. Motus cnim nicnluratur pcr re- 

 cefllim ab immobili. Quate cum afiiot^cs corporis pcndcanc 

 abanima .ucccflum eft hanccfieimmobilcm. Anima igitur 

 inotiuaeft.nonmobilis. 5. Appetitti^ eft princi^ium locomoiiui 

 fropinjuum ; jp!ritHf,proximum ; a>umafejifitiua,remotu>n.\\p- 

 petitu- confidcratur bifariam. i. QuatcnUs compctit animali 

 ci naturar principio , vtquando famcs aut fitis oiitur ex con- 

 ftridionc aut arefaclionc ventticuli.t.Quatcnus orituriSi fc- 

 i^uitur ad aircnfioncm nofttani, & aflcnfio noflra pro co afpi- 

 rat. Priori modo appetitus non eft principium locomonua; 

 proiimum , fed poftciiori.Etenim cum vchcmcntifllmc fitio, 

 ' polVum bibcte vel non bibcrc , prout lubet. Alias cum lltic;, 

 etiamfi fitirc nolim.tamcn non pciit iitiendi cupiditas- Priori 

 cr?6 mndo appetitus non cft pruicipium mcitus voluniaiij, 

 fcdtantum pofteiiori.rorro anima fenfitiu...qoi corpoii ncc 

 continua cft.ncc contiwua ('ncu-.ro ciiim modo palTct moucie 

 cotpus)fed eidcm adeit pct informationcm , in fpititlbus na- 

 tura fua mobilibui producit forirlam motus iftius vel illius 

 piolubitu. In hominc tamcn acccdit impeiium Voluntatis. 

 i i.Animal eft trimum^quod per fe mouelur : fi priinum fumatur 

 I pto toto &: integro. Si vero prinium fumatur pro co,cui pii- 

 mo motus incft,&: pcr quod in alias partcs deiiuatur, & cere- 

 I brum animalis& cor eft illud mtmbrum. Cercbrum quidi m 

 proxime,cor rcmote. Vnde cor dicitur w.f iT-dv ^uJiKoy x^ r.niiji- 

 x<». Ccrcbtum igitut & cor concurrunt ad locomotiuam : ita 

 vc ex corde oriatut fpiritus , author locomotiut , a ccrcbro 

 autcm vis imaainatiua,vndc afFcftus in corde pioducuntur. In 

 cerebroquoque propinquj neruorum & fpirituum animalium 

 cfFormatio perficitur. Atque itaconciliantut Mcdici cum Ari- 

 ftotele squotum illi cercbrum , iftc cor fedem locomotiua: 

 conftituit. Vide fupta tej;.i. huius cap. j.Anima pf-out vnitur 

 corpori,fic etiam mouet corpH4. Vnitut autem corpoii, non im- 

 niedi.i c. fcdmcdiante calido&humidonatiuo , itcmque (pi- 

 litu. Efjo etiam moucbit corpus mediantc calore & fpiruu. 

 %.Series caufarum in locomotlua.hic eft. Primo obiciflum mo- 

 uet fcnfum cxtcrnum .- demde lcnfus cxtcrnus obieftum pcr- 

 cipit : tcrcic) fcnfus communis obicii^um difccinit ac diftin- 

 j guit : quarto phantafia diiudicat, bcnumnc fit an maluni.vtilc 

 j an inutile : quinto cot commouctur:fexco cor commouet laii- 

 I j^uincm & fpiritus. fcptimo fpititus ita moti mouenl nernos : 

 oftauo nctui moucnt mufculos : nnno mufcull trahendo vcl 

 retrahendo moucnt chorda^ : dccimo chorda: iunfta: oflibus, 

 moucnt oKi. Sc mcmbra;vndccini6 ci motu mcmbiotum pro- 

 dic motus totius animalis. <i. hlcttii animalium eft maxvmam 

 pp.rtem r,alur.tlii:cyiMinvi% videlicct fecundiim animalis natu- 

 ram cft fe moucrc e loco in locum. Aliquid tamcn violcnti 

 concurtit.quatcnus omne corpus grauc , qua graue , mouctur 

 dcorfum:qui motu> inhibctur in animSli. Hinc animalia mo- 

 ncndo fatii^antur. £t idco phyfiologi fcribunt,motum anima- 

 lis cflc mixtum.Ad fari!;atioiiem tamen animalis vrl inprimis 

 facit rcfolutio fpirituum. la.ln locomotiua motm fil fuper im- 

 mobiti triplici.Vimum immobiie cft animaifecundlim inimo- 

 bilecftcor: tcriium immobilc font curuatura; articulornm, 

 circa quas tanquam cenna citcumtotatut tota mcmbrorum 

 circumfcrentia- Scd qu.fiat aliquis , quomodo cot fit immo- 

 bile , cuni fit primum & fimplicitcr ncccflarium mobilc in 

 Corporc humano ? Hoc cnim quicfcente rcliqua omnia quic- 

 fcunt. Rcfp. Coi dicitur immobilc Bon abfohitC , fcd fccun- 

 dumquid:quia extrtnailla impulfioncnon mouctur, vt pat- 

 tcs rciiqux , fcd partcs iftas inipcllit. Porro funt qui addunc, 

 niotum aniinalis adhuc duobus aliis modis ficn (upcrimmo- 

 bili. i.quatcnu^ mouctur in terrS immobili , vci in aqu.i , vel 

 jn acic : qui duo clcmcnta ctiam funt immobilia , quatcnus 

 habcnt lationcm loci. i.quia omnc obic^lum , quod mouct, 

 diciiur iiiimobilc- Hinc lepus pcrnicifllmc currens cft immo- 

 bilis.quarcnus cft obicclum cxcitans cancm. 1 1.7» hcomotiuA 

 feruaiur imago (juidam mtttu circularii. Citculus enim cft 

 fundaiii''ntuiTi & 01150 omnium motuum admirabilium in 

 mundo.Fft autciii in locoitlntiua imago ciiculi,quatcnus mo- 

 tus iftf ab ■:nim.i.tar.quam immobili, habct fuam ori?incm,& 

 ad cam ranquam ad fincm tcndit. Dcindc motus animalium 

 ab obic,')') excitatur,& ad illud idcm tanquam ad fincm ruum 

 duci:ui.Tcrti6 ficut in clf.vicn4o «itculo altct pcs circini ma- 

 rom. II. 



Cap. 11. 169 



net in1-no:us,iLa ctiam moto nifmbro fupcrioii immobile cft 

 infeiius, St mCMu infctioti immobile cft fupcrius. 1 1. Species 

 motut animaiis fiDit luatuor :v\ 'clicei gri rtus,volatus,natatio, 

 & reptatio. Vcl h malis plciiius, fic habe : Motrs annnaium 

 localis elt Tniucif.ili3,vcl particulatis. VniUcrfalis crt,quo sni- 

 mal l"c totum e locO in locura mouct : quo pcrtincnt grcflus, 

 volatus.nacatio,& rcpratio. Particularis cft,quo aiiinul lccun- 

 dum pattcin (c tantum mouci.Eilquc varius.partiiii ob mctn- 

 btdium varictatcm , partim ob (ex podtionis localis diiicien- 

 tias.vc funt (upr.i, infia. antc, rctro . dextrolum, finiftrolum ; 

 p.irtim dcniqijc ob n;odiitum dincicntias , pet quas diucifi 

 mcmbioium motus coiiltitiiuiiiur,*: a fc inuiccm diftingnun» 

 tiii.vt lunt cxtcnfio, contr.ic1io, Jilatatio, coinptc(no,crccliOi 

 incUtuatio,& id !>enus ali). 



XXJI. %e(pir^tionis caufa princeps e^ animafen- Dererpira 

 tiens , cjpuhnoynmi diLuatio (7- contraFtio , c^ aeris in- ^H^^^^sin, 

 grejfns atcjiie eqreffn* : irijtrumentinn remotuyn eTl os,qt:t- 

 tur^nafiif , ijr ajpera arteria ; m/ii itmentHm pro.xunu/ru 

 esl puhno, thorax cum diaphrag?nate OT mnfculus tnier- 

 cojlalihtts , nenitHii:J' arieria venofi c.x pulmonibtu ad 

 corpertingens tpartes fimt injpiratio : fini-s,es} cordis re- 

 focilLitio. 



Hic tencantur i(ti aphorifmi. l.Rejjiratio eft mctus mixtus. 

 Maximam fcilicct partcin cft natutali.', Icu animalis: & aiiquo 

 modo pcndet ab appccu, quatcnus animal ccno tcmpoiis tta- 

 ittu potcft cohibcrc &. vanaic (uam nlpirat.vmem. z. Alotw 

 pulnsonum eji partim a conform.itione puimonum,partim a cor- 

 iii,tl}orace, (y diaphrag/n.ite. Nam piilmones ita (unt confor- 

 niati , vt conitahi & dilatari po'Iint : i: cor fuo motu mou^t 

 omnia mcmbra.licut ctrlum niouct omnia i:i mlimdolublu- 

 nari;& thorax vna cum di.iphiagmate ficdilatantur & con:ra- 

 huncur , vt puliiionibus lucccnturiatam pra:ftcnt opci.im. 

 f.RcJpiratio ijuibufd.im animalibtts ccmpctit iniuoie, cjuiiuf- 

 dam analogite. Vniuocc compctic iis,qu.r habcnt cor proptie 

 di^um &: infttumcnta ad impcifcftam rclpirationcm idonca: 

 vt funt bcfii.c tcrie(ffes, pifccs marini(puta delphinus,bali- 

 na)aues,homo &c. Analogice tiibuicut iftis animalibus , qui 

 ncquccot proptic diftum, ncqi inftrumcnca ad perfciflam re- 

 fpirationem idonca acccpciunt,vc func iiifcda & pilccs fluuia» 

 lcs. Hic qu.i:ritut, Cur pifces in labrootis angufti ad longum 

 tempus viuant.li orificium labii patcatieo autcm occlufo mo- 

 riantut ? Refp-Hoc non fit proptet cohibitam refpirationein : 

 quia pcr multa millia pafluum conglaciatis aitinibus pifces 

 non inoriuntui : fcd fit quia aet fic inclufus ventilari non po- 

 tcft,idc6que puiredinis aliquid contrahit.vnde pifccsmotiun- 

 tur. 4- Fastut in iitere materno refpira: : quia fcEtus cot haber, 

 quod (ine refpiiaiionc moucri non potcft. 5. Anirnalia terre. 

 ftria,quimagnos ^ laxos pulmones f/ahet.diu pojfunt fub aqud 

 •viiiere ; quia videlicet aer plurimus in huiufmodi pulmonibus 

 afTeiuaii potcft. Q^ux etiam cau("a eft.quod facililis 6: diutnis 

 natate poflint homines amplis & laxis pulmonibus.6.v4/;/OTii- 

 lia magna,qut.parum ^tarderejpirant, brtuiorii funt vit£. 

 Inde cnimcollijtitur.quod exigua (it vis caloris & fpiritus,qui 

 tanquam reftot humidi ladicalis facit ad longam Yitam. 



XXI JI. Tulfiucauft effciens princeps eFi impii/- Dcpulfu 

 fo Jpirituufn vitaliiim : injirumentafnnt arteriie, cjuibnt ^",^jjy 

 cor vtittir tancjuam cana/ibiM : partes eius funt fyflo/c_^ 

 (y diaj/ole : fints cfi ca/oris natiui crjpirituum vtta/imn 

 cormnoderatio (jx propafratio per totum corpns : /peciei 

 ipfiiu funt ,ejuod ft £quahi/is vc/ ins^uabi/is, 



Hk teticantut ifti aphorifmi. I. Pulftis Aquabiiii bonam ^ 

 i!le.fam cordis temperiem fignificat : c contrario iniquabilis 

 jiuKus indicat.cor vcl nimium a^ftuarc.vcl nimium languefcc- 

 ic.vclut iam collabentc virtute. Ncmpc fi Ct nimis celct , in- 

 dicat.cor naturali &fcbrili calorca-ftuare :fi fit nimis temi(- 

 lu^indicat calorcm cordis lancucrc, &: ftigida qualitate Ixdl, 

 i.Pulfu.scordis eftnobilior reJ}.iratione : tum quia mcmbrum 

 pulfus eft nobilius.vidclicct cor : tum quia puifus cft finis tc- 

 (pitationis: tum dcniquc quia (piiiti.s cft praftaniiot attc. 

 l)icimus autcm fignificantcr, pulfus cordis ad dilfctcntiani 

 pulsui artciiatum. Nam pcculiaris attciiaium pulfatio minus 

 tft ad vitam ncccfiaria , quam tefpiratio. Si cnmi viticiantur 

 aut intcicipianrur ,iion intctit animal : icfpiiatione autcm fi 

 priuctur, fubito intctit. Hincpulfus fiuc micatio iccl^diuidi- 

 tut in piimaii. & ortam. Micatio prima cft iplius cordis : mi- 

 catio fccunda cft aitcriarum. ^drdu dilataiione atlrahitur 

 aer frigidits expuimottibui : ccntraBiohe ex peUilvr fHiiginofus 

 ij.tiitits ex corde. ^.Arlerid fefe dilalando recipilinl Jpiritiim 

 •uitalem ^ catorem ex corde : cei.trahendo , vel repellunt Jpiri- 

 tum verfu-s cor , lei fuiigines Jjiiriiibus admiftof expeliimt per 

 poros corporii. Hic obitcr obfciua, Liberium Trcmondum lib.i. 

 tnettor pag('\.i.t'my\ML(^c 44^0 micatioucs artctiai.falubritcr 

 & modcratc raicaniis, horac fpatio. 



P XXIV. Vigili* 



