1 7 1 Encyclop^dia: Lib. XIII 



vt cancri ; partim coniugij.vt niui.vna ; panim infoUiioni^.vt 

 polypus 8. Bcfl.arum aiia" in vnico tantiini clcmcnio halii- 

 tant, attjue cx co viuunt .vtit^ni pyiaulla, aerc manutorliata, 

 a<]ua apua.tena bufo : alia' in liuobus inancnt, atque vtuncjue 

 cibum .«equc nanciiluntur , vt vclpcttilio , qui in abie cuiiccs 

 vcnatur, & laiduni voiat in tena •■ aliar in aqua & tcria, vt vi- 

 tulus marinus,i]ui & piiubus vclcitut,& valLt vincas : alia; iii 

 aqua & aere,vt olltcx. 9.Tiia li'.»it himma belliarum "encia : 

 aues^pifccs, tcrrcflrcs- Ex liis auis in folo aerc,manucodi,ita : 

 auis in foia aiju.i , vt anlcr marinus in Occano Bialili* , o,ui 

 nunquam euolat, &; in Occano .Sur, Chinam vcrlus,apcs apo- 

 Jcs : auis in fola tcrra,vt fliutliiocamclus : auis in acic & tcr- 

 r.i,v: vcfpcrtilio: auis in tribus viiam,lcd non vidtiim lidbciis, 

 f t cvt^mis.Ha; auium differcnti.T, pifcium ill.T:. Pifcis in aqua 

 & tcrr.ijVt polypus : pifcis in aqu.i & acre.vt canccr, n)ur.Tna : 

 pifcis in tribus.puta acte,aqua,& tcrra,vt eft idcin qui in aqua 

 &aetc,Tcnclirium diftcrentia- funt,qu(jd alia in tcrra& aqua 

 degant-, & vnobniue vicfuni capiant, vt lutix ; ali.T pifcium 

 auidilTim.-c , aquarum contadum cxliorreant, vt fcles : alii in 

 tcrra & ailre, vt canis la-uis. lo. Bcftia: funt impcrfcvlti , vd 

 perfciffa'. Impetfcuts dicuniur infefta : quovum aliavolant, 

 vt nuifca; & apcs ; alia in teii'a dc2,unt , vt vermcs ; alia funt 

 ainbi<;ui gencris , vt formicar ; alia viuunt in aquis , vt fcoio- 

 pendr.r ; alia volant &: in aquis viuunt,vt aranci fluuialcs ;alia 

 in aquis cS: terra viuunt , vt crocodilus. Pcrfcfta; hcflix- diui- 

 duntur in o^ffo fcncra. Nam ali.s viuunt in folo acre, vt ma- 

 (iUcodiata>alii in adrc & terra , vt acclpiter ; ali.i> funt terre- 

 flies , fcd auibus fimiies , vt fttutliiocamclus ; ali.T funt aqux 

 terracque communcs , vt fibcv ; alia: aucs naiantes, vt olcrcs ; 

 alia: funt puic tcrrc(lrcs,vt canes , alia: fub tcrra Iiabitant , vc 

 talpK ; ali.-Ein aquis folis degunt,vt dclphin.i i.Bcftia cft pcr- 

 fei3ior,vcI imptrfcdior. PeifcLlior.cft vcl vni clcmcnto nia- 

 gis addi(lta,vcl libciior. Vni clemento magis addida, eft ter- 

 reflris.vel aquea.Terrcffris cfl, qu.->; vt tempcramcnto ad tcr- 

 lam ma^is acccdit,ira tcrri potilTimiim r.audct : cflque j:;tclii- 

 lis,vcl icptilis. GiefTilis eft , qus quatcrnis incedir pcdibus ; 

 cflquc vcl viuipara, vt cquus, & magna paite omnes quadiu- 

 pcdes ; vcl ouipata,vt lacerta. Rcptilis cff,qua: feipit : vi vct^- 

 mes, & ferpcntes plcrique. Aquca dicitur pifcis : qui efl fan- 

 guineusjvel exfan<;uis. Sanguineus propriiflimc dicitur pifcis: 

 eflquc vcl magnus,vt balajna ; vcl medius ,vt lucius ; vcl mi- 

 nimusjvt fundulus.Pifcis cxfanguis cfl mollis.vel durus. Mol- 

 lis eff,qui nec fquamam, ncc alioqui cutcm tcffaccam aut af- 

 peram habet,vt polypus,fepia, loligo. Durus eft, qui crulfa 

 aliqua, vcl tefladuriore tegitur, vt cancer, conchylia , olfiea. 

 Liberior bcftia cfl auis vcl ampliibium. Auis cff bcflia vola- 

 tilis : cflque i.vcl aeri magis, & tcrr;c miniis addiifta, vt aqui- 

 la.accipitcr, miluus, lufcinia : vel aeri minils , terra; magis, vt 

 gallina : vel aeri miniis , terra: & aqua: magis , vt anfcr , anas, 

 mergus. i. vel crudclis & carniuota, vtaccipitcr, & ali.x' qu.t 

 vngucs habcnt aduncos : vcl mitior , vt qu.x vcrmiculis , hcr- 

 bis aut fiugibus vefcitur. Amphibium ffrii.la vocc eft , quod 

 pattina aqua.partim terra gaudct,vt crocodilus, lutra,rana,na- 

 trix.Bcff ia impcrfeftior dicitut infcdum: idque vcl pennatum, 

 vel pcnnis carens. Pennatum vel binis conflat pennis,vt muf- 

 ca : vel quaternis, vt fcarab.X'US. Infciflum pcnnis carens, aut 

 reptat, vtcruca, fcorpio, tinea: aut gradiiur ,idquc vel pcdc- 

 tentim,vt formica ; vel faltuatim.vt locufla. 



Aucs num F. ty^ues ex ajHa formatit f.tnt. . 



tx aqui i 



crsaia:! Hic auium ottus defcnbitur Gc/.i.ai.i I. Ncque huic ftn- 



tcnti.T obltat locus Gen.^.-v.i^. Ibi enim tcrra,tanquam com- 

 inunis mater, nominatur : id quod in ff^x^uTieylij! fieri folct. 

 Atque hic iplarum ottus probatur ci tcmpcramcnto , quod 

 habent aiiteum. Acr autem efl aqua quidam fubtilis.C.Ttenim 

 gcncratio auium fit cx ouo,atquc inprimis ex albuginc.Vitcl- 

 lo cnim nutriuntur,doncc excKid.intur. Vegetantur autcm oua 

 a calore foeminarum incubantiuin. Vbi non eft pt.Tftctcun- 

 dum ; quod oua auium non liut prolifica.nifi fccmcllx a mari. 

 bus ineantur. 



ornitho- f^ j^ Hiftoria prMtpuarum auium Jodc eH. 



Jogia pi2- ' ' 



cipuarum Ai}nila, auium regina , tria patit oua,c quibus duos taatum 

 auium. excludic pullos.vmrm duntaxat cducat, |iixca verfum : 

 Exclndit hinos, tJit teuia^filucat ■vniim. 

 Expellere autcm putatur alteruni pullum , difEdcntia vicftils 

 vida. fcEtus ilios pto genuinis liiibct , qui direilis oculis fo- 

 lem afpicerc polTunt. Vnde pullos adhuc implumcs cogit , vt 

 fubindc radios folis intueantur. Si qui ad folem nident , aut 

 nccacaut nido cxpellit.Vidct acutilTime & longiffime. Nidu- 

 laturin loco altiflimo.Volat pernicifrime Sc altiHime. Efl om- 

 nium auium TluacifTima tc maxime vegeta in fencftute.Nam 

 neque fcnio, ncquc igritudinc dcf.cit : fed pcrit roffii adun- 

 citatc , quia fuperius roftrum ita conftingitinfeiius , vt iiihil 

 pollit votarc.atquc ita fame conficiatur. Piaccipux aquilarum 

 fpecies funttrcdccim apud Aldrouisndamtom.l.Ub.x.Ornitljo- 

 iogii. Accipiter,t{i lapax & ctuoris auida : in volando vclox : 

 fingulis atiDkt dcplumefcens,expcndendo alas vcrfus aufttum, 



qui ventus relaxat corpus ipfius, poi6rqae£tcic ampliores, vc 

 taciliiis cxcid<>nt pciini. Auium captanim cor nunquam vo. 

 rat. yiUrouMiius couinicmoiat fcptendccim fpccics accioi- 

 trum priirianas. A'i<7;iK( , p.xlfercm vnguibus corrcptum ap- 

 plicat pcAon.vi fe hoc niodo calcfaciat. Poftea paHcrem m- 

 tolumcmdimittit. O/or, /iuc cygnus, fcrtur fuatic admodum I 

 cancrc paulo ante mortcm naturalem : vndc proucibium, Cy-. ; 

 ^nea cantio. Scd Kodinus , Scaligcr , & alij hift oiici naturalcs ! 

 lioc ridciit & explodunt ccu fabulofura. Cryfhes , funt genus ] 

 uiiluorum & rapax & fxuum. Non funt tamcn hx aucstancz ■ 

 ac talcs tamque moiiffiofjc, vt nonnulli fcribunt. Cjccnia, pa- 

 lentcs volaiidi impottntcs in viiidaiia &: prata propiiis alis 

 deuchit , vt iii;c p.ifcantur : dcinde paftos in niduni rcuehit. 

 j-finc Gi:ccoaim alTi7Ti>cCfy(lv natum : & ipfa ciconia poetis 

 dicitur pietacicultiix.Cum vulnus ex pugna accepii,ouf anura 

 herbam plagx imponit. Obfeiuat ftatum tempus, quo venit 

 ad iios , & viciUim abit. Quotannis per vices uc nido d-.jicit 

 ouum, pullum , vcl pcnnam , tanquam primium pro hofpi:io , 

 folutum. Gnies, gregatim volitaut,certo duce. Excubias ha- ! 

 bcnt,ita vi vna ex illis lapillum pcde fuftineac,qucm finat de- 

 cidcre,fi pcriculum immirtcat, vt rcliqu<E excitentur. Tcmpus 

 rcditus & ambitus fuiobferuant more ciconiarum. Si ventus 

 exoriatur,non frolitatim volant, fed in cuncum mo.aicnio fs 

 transfcrunt : at lunaco globi fitu volant,ii coclum (it tranquil- 

 lum. Si ab aquila te impcti profpiciant, in oitem confiftunr, 

 & falcatx tanquam in acieni oftendunt ftru(fl.c pugnx fpc- 

 cicm ; quod ciim vidcc aqnila , difcedit. In volatu dd tcrguni 

 prxccdciitium colla admittcntcs , laborem cfficiunt facilcm, 

 & priinadcficiens incipic cflc polltema : quod ciiam dc ccr- 

 uis proditum. Phanix^anu rariffima.in Arabia fclice viuit.Vi- 

 uit,inquam,annos texcencos & amplius. Tum naturx inAin- 

 ttu cx aroniatibus congcftis nidum Cbi patat ,qux incenfa a 

 r.idiis folaribus corpus ipfius vertunt in cincres , c quibus ipfe 

 rhocnix ruvfus prodit. Hinc dicitur elTc rypus refurtciftionis 

 noftrx. Pt/.'f«»a<,3uis folitaria.pullos tuos a ferpcncc admc:- 

 fos,languiiic fijo ex pcdorc cfFufo peifanat.Srrar/.)/t),auis cm- 

 nium giaxima, fupcrat magnitudinc fua equum & icfrorem. 

 Hinc volare ncquit. Caput & collum fub fruticc occultat, in« 

 deque le non confpici imaginatur , quod ipfc non confpiciat 

 alios.Fcrrum & mctalla vorat & digerit : occulta fcilicet ven- 

 triculi fui vi.Multa paiit oua ; quorum partem in tetradeferit. 

 Tanta flint ilfa oua, vt inde pocula grandia confieri poffinr. 

 CoruM,iu\^ cft crudclis in pullos. Hos enim dcfcrit : quia vi- 

 det aIbosefle,ac proinde fuppolicitios judicat. Tandem.cuin 

 nigrcfcunt,illos pro fuis agnotcit.Interea temporis pulli paf- i 

 cuntur roceccEli, mufcis pr.xteruolantibus , & vcrmiculis c ' 

 ftercorc iplbrum naris.Siti maxima torquetur hxc auis per 6o 

 dics,antcquam ticus niaturefcant- Crocitatu frequcntiore plu- 

 uiam venturam lignilicat. Lauri folio vcnenum cliam.rleoncis 

 expugnat & cxpurgat-lWwjr^odoratu cxquifito pollcc.Homi- 

 nis cnim &; toiius cxercitus internecioncm allquot antc dic- 

 bus odoratu. CD/-;;/A.-,tetcrtur inter aues viu.rciorcs,juxtaiftos 

 verfus : 



Ter tria fccla horr.iijn tranfmittil garriila cornix. 

 &uaitiior at J-eragit corjiicii feciila renttis. 

 Cerui/iam Sitatcm rorutis terfrdterit ater. 

 Ccruinos annos nouies agit Indica I'hccnix. 

 Pauo,e{i puichcrrima auis, prxfertim mas. Cauda ipfius gcri: 

 cccli & ftcliaium hicroglyphicum. Caudam inprimis rotat, fi 

 plurcs ad te fpc.^landum accelTiflc animaducrtit. Anno tcttio 

 impr.Tgnatur,viuitque annis z^. Tanto laborat liuore,vt prn- 

 priis vefcatur cxcrcmentis , quo mortalibus eoiundem vfuin 

 eripiat. Fcrunt,quod rcmigiumalarumire finat, (i pedcs Ic- 

 profos afpiciat.Cc/ft^^t^^fclle catet : neque morticinio,neque 

 pr.-edaviuit : coniugium femelinitum adeo ftudiosi (eruat, vt 

 cum aliaaue fiuc eiufdcm,fiuc diuerii gcneris non coeat. Sin- 

 gulis feie racnfibus fcetificac. In fignum aniicitix, olcula figit 

 fux compari. Non coit,nifi prxmiiro ofculo, quo conciperc 

 fcrtur.Collum intcr bibcndum nnn rcfupinacnifi fatis haufe- 

 tit. Perpctiio gemit pioptcr folicitudincm de fceiu, vcl ouis, 

 qu.Tlingulis fcrc mcnfibus habct. Gcmitus illius elf placi- 

 dilliiTius, linc omni murmure. Verfus hic notcntur illi de co- 

 lumb.i: 



£jl/ine fc!le,gemit^ro/lro non Isidit, cc vngttes 



Pojfidet inncciiDS,purii^tie grana legit. 

 Caudet aqun,quiritquc greges,celerique liclatii 



Tiita fetit, pullos educat alleritts. 

 Mafculti4 i/>fe fouet fusM, atque incuhat ouii, 

 Coniugii feruat foedera cajfafui. 

 Tttrtitr, viuit annis oClo : parietaria hcrba fe purgat : ineunre 

 vercquia plumis denudatur, fe abdit : tempore viduitatis vbi- 

 que efl fingulaiis , vbique geinit , nunquam in viridi ramo fc- 

 det : adeo lugct mortem comparis fux. Tiirdus ,\\ibtt catncs 

 optimi fucci : vnde po^ta, 



Inter aues turdu^ ,fi qui6 me itidice certet, 

 Inter qtiadrupfdes gloria frima lufus. 

 Eflauis furda: vnde proueibiuni,Turdo fuidior.SUrditatem 

 tamen gatruUtate compffat.i:<j/i^,auis aqua^ca,i"ecibo nimiji 



xeplctam 



