174 Encyclop^dise Lib. XII. 



MrciuM 

 duo fum* 



Pifcium 

 avxlcniit! 



lehthyo. 

 logia pt3c. 

 cjpuoium 



pifiiuin. 



Ichtliyologia eft generalis vcl fpecialis. 



Ichthyologia gciieralis perlcquitur communes 

 difFerentias pifcium proprie & impropric diiflorum. 



Pifccs piopric didi funt fexu diltindti , vel non : 

 habcnt fqaamas «Sc pinnas , vcl non : funt marini, 

 fluuiatiles , lacaftres , vcl pahiftres : corpnlenti , &: 

 craflijvel plani : & illi lati vel rotundi,hi fpinoli vei 

 cartilagiiiei. 



Pifces improprie didi habent puh-nonem 5c fiftu- 

 lani,vel non habent : funt ouipari ,vel viuipari : re- 

 fpirantjvel non : edunt vocem,vel non: iluu volati- 

 les,vcl non: pcdes habent, vel nen : (unt fanguinei, 

 vel exangucs^ &i. hi funt molles, vel duri; & hi rur- 

 ins funt cruftacei ,vel teftacei. 



Ichthyologia fpccialis ediircritgencra feuordincs 

 piicium. 



Ordines fiuc clafl^es illorum funt qnatuor. 



I. Sunt pifces :-iique vel propric , vel impropric 

 didti. 



Pifces propric Jidli lunt animalia aquatilia , fan- 

 guinea,branchiaca, fine pcdibus & fiftula. Siinrque 

 I .Maiores ; vt,fihno,fturio,cyprintis,hiC!US,anrata,trHt- 

 ta. i.Mcdioctes :vt,ferca,ha/ec,/a7/?preta. ^.Minores : 

 1/t, fnndiilns, echeneis, 



Pifces impropric ditli , funt belluce marini : vt, 

 ba/<ina,delphinus,oftrea: itcm pilces cetacei generis, 

 qui exiam in flurainibus ):c^enuxMm:vt,cancer,pjHilta, 

 rana,cochiea, concha. Ex his quasdam lunt amphibia 

 fen heterobia. 



I 1. Sunt Zoophytaaquatilia,qua:Latinis dicun- 

 tur plantanimalia : funtq, beftia: aquatiles imperfe- 

 dlacjqua: plantarum inftar immobiles funt, certoque 

 adhsrent loco, fedanimalium morc fecontrahunr, 

 & ad contadum quafi refugiunt,in aquis exiftentes: 

 •Vtjpongiii mari>t£,vertibula,polUcipedes, hotothHria, vua 

 7rnirind,manui marina, pu/mones marini^vrtica marina. 



I I I. Serpentes aquatiles : vt hydrusfine natrix, 

 ferpens rnarinm qtc. 



I V. Infeda aquatilia : vt hirudo , tippn/a , hippo- 

 campm, ernca rnarina, pedicHlus marinnf, aranem ma- 

 rimi5,pidex rrmrinm,vermif er hirnbricm rnarinm. 



R E G V \ R. 



I. Tifcinrn alijfunt ouipari,atij viuipari. 



Ouipari tempore coitus grc t;atim verfantut , par cum pati, 

 & coeunt in accuifu leui Sc exiguo contaftu.vt vifum fallant ; 

 concipiuntque focmclla; oua in matiicc : fcd ca non pcrficiun- 

 tur.ncc fcetus dant.priufquaro a laifte fcu iemine maris afpcr- 

 gantur. In qua: enim fcmcn mafculi ejicitur, cx iliis fiunt pif- 

 ces, rcliqua manent infcecunda Oua ilia cxcernunt, & in are- 

 nacondunt. Viuipati pifccs cocunt more lirutorum tcire- 

 ftrium. Prima vttofumque origocfl: ex aqua , vt coiiflat cx 

 Genef.i.Tj.io. Eftautcm varictas pifclum (hipcnda, fiannu- 

 mcrcntur bellu.-e marin» : vndc aqux foecundttas f^ile po- 

 tcft colligi. 



I I. Jn pifeibits hM noteittur accidentta. 



Pr/»jo cor liabentinuerfum : </f;»rff linguam durain &ve- 

 luti fpineam ; t^rtio dcntcs feiratos : quarto inftrumcnta odo- 

 »andi & audicndi habent valdcobfcura , oculos autcrn emi- 

 neates , duros, & palpebrarum cxpcrtcs : qnirito a capire pu- 

 trefcunt : fexto carent pulmonc proptie A\&o & afpcra artc- 

 ria,fi excipias belluas matinas fiuc pifccs improptie diiftos. 



/ / /. Hiftoria pracipuorum pifciurn hac esi. 



Delphijitu , cft rcgium , (pif^ecv^fu^xst &. (prhi.utKTit aniraal : 

 vnde princeps aquatilium habetur. Manfuetudinc tnim,amo- 

 ic,ccIeritate,roborc, atquc fotma in omni marino gcncrc fn- 

 pctat.Hinc delphini vocantur hominum fratrcs , quod huma- 

 nis atrimilcntur moribus, quod mufica delcftciitur, quod puc- 

 ros ament, quod corporis conftitutione cum honiinibus con- 

 gjuantjlinguam habcant mobilcm,cdant voccm, more homi- 

 num gcnercnt,acuti(rime vidcanr,fat»acifnme olfaciant. Hinc 

 pocci multi funt in delphini laudibus cancndis. Et Plutar- 

 clius ipfis ttibuit lationem ; qi;anquam pritei rationcm.Ex- 

 f qllf ntit enim pbantafi.q: oprta funt,qu.T delphinu.s cdit. Huic 



praetetea pifci vigor incft maximus. Viuit cnini ad l lo atK 

 nos. Dclcclatur inpiimis nomine Simcnii. Si cnim ita com- 

 pclletur , cx !onj;o inteiuallo accedit propc , vt m.inibus tra- 

 &xn qucat. Rationcm hanc adferunt ; quod delphinus ha- 

 bcat roftfum Imium , idcoquc dclcftctur nommc Simenis. 

 Sedincpie. Gclucrus ita ftatuit , hoc nomcn a dclpliino au- 

 diri &; piocul,& non luic voluptate aliqua, quod piopterfi. 

 bilum S. & fonum altiorcm O. & muficam quafi , & magnum 

 fonum cdac. Poiio ficqucns dclphinotum in ma#s fupet.^ 

 licic lulus & vibratio aqua; , ccrtum funt prognofticon futu- 

 XX tcmpcftatis. Cum cnim procclla oiitur, ab imo matis fur- 

 gunt txhalationcs , tcnipcftarum fomenta ; qua: , quoniam 

 funt calid.T , dclphinos calcfaciunt : qui calefai.T:i cxultant 

 & lufitant. Siilmo , in faltando mirc cft agilis : in Majo capi- 

 tur, & pra-ciput; valct : circa autumnum vocatur clox , ein 

 Lachs. Cyptinm , qui &: caipio , quaternas habet branchias, 

 palatum cjrnofum, linguam caineam , vcnttcm ouis plenum. 

 Optime nutiit : nulli aquatilium nocet : cito computrefcit. 

 Cieditum cft a multis, auro carpionem pafci : quod in in- 

 tcftinis nulla aliacxcrcracnta pritcr fabulum , quod aimula- 

 tur autum, rcpcriantui. f eitur adco iguauus, vt fame pereatj 

 nifi a lucio cxcitctur. Trutta, maculis lubcis notatur ; aduer- 

 fus aqui fluxum natitat : ahifTima faxa prxtetfilic : probc 

 nutrit,& cito digeiitur.Frigidiufculum gignit humorem, fan- 

 guini & hepati jufto calidiori non inutilcm : idcoque caufo- 

 iii.&idgcnus aidentibus febiibus,reifle dicatur. Sturio,c^ui Si 

 accifienfer Jluuiatilis, e maii, aducifo rcmigio,in aquas dulccs 

 cuagatur : omiics , & marinos & fluuialcs pifces fuauitate gu- 

 ftus (upeiat , idcoque menfis habetur giatiflimus, Sc cui pri- 

 mx dcfciuntur. Optimc nutrit, & fanguincm modice lefrige- 

 rat. I^ifces volantes, funt halcci valdc fimiles,paul6 tamen & 

 Jongioics & rotundiores : alas habcnt ad modum vcfpcrtilio- 

 nis toto co^^pore contcxtas : e mari emcrgunt , & fublime vo- 

 lant in moicm alaudaruni. Sarpenumcro ad nialum nauis ira- 

 pingunt,& tum dccidunt^gracifTima nautis c(ca. Hi pifces in- 

 ucniuntut in Biafilia, vt autho» «ft Lerius in hijloria nauig/t' 

 tionis Brafilians. cap. 3. Vmhra , fic difta ob natandi cclcrita- 

 tem,qu6d vmbrx inftar inter natandum fallat vifum fpeftan- 

 tium.in dulces non euagatur aquas.fcd folo gaudct mari. So- 

 lus mare fulcat.nullo, nc fui quidcm generis pifcecomitantc. 

 Formidine corrcptus caput folum & oculos abfcondit. Sccun- 

 diim fturioncm nobilitate vincit rcliquos pifccs ; quod opti- 

 me nutriat,facile conficiatur .fanguinem rcfrigeret. t>iuUu{, 

 alias ^<»rio dicitur,qu6d gcminam habcatbarbamin labro in» 

 feriori : vndc Ciceroni dicitur barbatulus mullulus. Vctcribus 

 Romanis magno erat in prctio,& magno venibat iecotis tan- 

 tiimcausa. Tcr patit inanno. Palato arridet ipCus caro : quse 

 ctiam vcncnatorum morfibus applicata mcdetur, & malencia 

 per muliebre menftiuum illata fanat. Si vinum, in quo fufio- 

 catus fit,cuiquam bibendum propinctur, is fit abftcmius , & vi 

 genitali orbatur , fiue fit mas, fiuc focmina. Lampreta , quali 

 lampetradicicur,qu6d pctras lambat. Similis cftanguillis.vel 

 paruis potius murznis. Gcrmani ab oculorum numcro vocant 

 Neunau^. Veris initio dulces aquas fubit , a:ftate ineunte dc- 

 nu6 mare. Exquifitiflimi eft guftus , & magnatum mcnfis 

 digniflimum edulium : optime nutiit , & genituram auget. 

 Aur/ita.i fuperciliis colore auium semulantibus, nomen acce- 

 pit. Omnium pifcium iuxta Athcn^um eft guftu fuauiflimus 

 & Tfe<pif<KTa]if. Antidoton contta venena prxbet. Maximo 

 cft in prccio apud magnatcs.Valde mcticulofus cft hic pifcis. 

 Hinc (ub litoralium arboium radicibus fc condit , cumque 

 concuflis atborum ramis Sc frondibus impcnsc terrcatut ,in- 

 fidianti facile in prxdam cedit.iKW«*,alias luptts dicitur,qu64 

 natura& moiibus fit lupo fimillimus. Nam adc6 eft violcn- 

 tus,vt efuricns in fuum quoque fxuiat genus. In extrema f^- 

 mc.ciim non habct carncs, tcrreno vefcitur pabulo. Inter il- 

 lum & ranam cftnaturale diflidium : vnde fit , vt fa;pe lucioa 

 lanaoculi eruantui,vel faltem cxcxccntur. Hic pifcis vulncra 

 fua afFiiiflu tinca:,cuius elt affiduus comes, fanat. Plurimuni 

 nutrit. Maxilli lucii in pollinem rcdafti , & aurci ponderc in 

 vino exhibica:, calculos frangunt. Mursna, coit cum vipera. 

 Nuilus enim cft mafculus inter mura:nas, ficut inter anguillas 

 nulla foemina. Hac de re Alciatus ita canit : 



Cumfurit in Venerem , pe/agi fe in litcre fflit 

 Vipera , ^ ab flcmaehe dira venena "jomit. 



MurAnamque ciens ingentiafibi/a totiit, 

 At fubito amplexus appetit i/la i/iri. 

 Murina putacur animam habere, non in capite, fed in ca«da : 

 Quia iifto capite non moritur.fed Ixsa cauda. Difficulter eiiam 

 fufte perimitur,fcrula facillime..<<»f«///>»,pifcis lubricus,folio 

 fici,vel panno lineo facile retinctur.Intcrdiu dormit hic pifcis, 

 & in fuum genus fa;uit. Oftennium viuir, & fextiduum cxtra 

 aquam , fpirantc Aquilone. Eft guftus exquifiti, optim^que 

 nutrit- Hinc illc apud Athcn.-Eum coiifpicatus anguillam di- 

 xit ; Tu conuiuij huius eris Paris, ego Hclena. Sale fi condia- 

 tur angHiIla,diu afrcruatur,ventri£ul6q; cotra pituitam cft vcir 

 lis. S;»r/</»,mufico conccncu admodum dcleftatur,ita vt ad eius 

 fenuna e mari profilirc coiifpiriatur. Condita fale appctitum 



concilia^, 



