1 8o Encyciop^di^ Lib. X 1 1 1 



Deftrjftio 



hominis 



Conferutttio ejfen:talU eft , quia ipfius vita cum anima ia 

 corporc pcimanet.Arquc hoc modo confcruatur etiam homo 

 a.'gcr. Caiili hiiiu'i cuiifcniatioiiis (unt, Deus, clemcnta.ah- 

 menta, &: homo. Dcus homincm conll-iuat , quando angelo 

 bono lanquam cullodi drlhnato tutclam homims committit. 

 Elementa ; quando conucnicnii cocU inHuxu impti-gnata , ad 

 hominis confcruationcm concuuunt. Alimenta iquando pu- 

 rum ab impuro rite leceniitui. Humo ; vt maiiiftratus pius^, 

 parcnics l)OMi,mcdici c\fcni. Ccnfirualio accident^lis clt,'-.ia 

 lanitas hommis vcl contMinatur,vcl ami(Ta rcftituitur.Sanitas 

 jila cft ftatus i v;;;ore balfami in partibus coiporis humani 

 benc difpolitis dcpendens. Vigor ifle baifami eftnatiuus, vel 

 adueniitius- r/>or iintiutu eft, cum balfamus ex hzrcditario 

 jurc vcgetus cll &(. fortis. Adaentitiit! xi/forcft.quo ballamus 

 cll fortis & vcgetus cx iis rcbus , qui cxtiinfecus aducniunt 

 ad conferuJtioncm corporis huirani Huiufmodi res lunt ele- 

 mcnta,alinienta,& mcdicamenta: cum fcilicet illa maximam 

 Isabcni cum balfamo cu^nationem , ita vt in ipfius naturam 

 facile conuerfa vircs baifami adau5cant,quibus matcriamor- 

 bifica cipcllatur,& fanitas rcftituatur. 



/ F. 1>e/!ru[iio hominid efi efentialis , vel acciden- 

 talis. 



Bejlruciio hominis ejfentialis ed , quS anima ipfiusacor- 

 potc totalitcr feiungitur, & cft ipfa mots. Deftruitur auiem 

 variismodis : videhcet immcdiatc a Deo.vti Mofes cft mor- 

 tuus ; vcl pct an^cluin , vcl pcr manum hominis, vel per im- 

 petum alicuius bruti ; vel lapfu aliquo repcntino ; yel opptcf- 

 (ione tiibita ; vcl venenidominio.S: aliis modis intinitis. Do- 

 minatur auiem vcnenum bifariam ; quatenus nimiium vcl 

 coniuniSum cft cuni aliinentis & medicamcntis , qux femper 

 aliquid vcneni, hoc eft, imputitatis habent : vel eft vencnum 

 propric ditflum , vt cum luriAa terribiles mifcent aconita nO' 

 uerc/i. Deflructio accidentalis cft,qua hnmo in morbum inci- 

 dit. Morbus autem cft malignitas ab imbccillitatc balfami 

 in partibus corporis humani male difpofitis dependcns Con- 

 tingit autem plurimis modis. i.Quando ea, qu.t cxcerni de- 

 bentjintus in corjJore rclinquuntur, vbi vcl putrcfcunt, atque 

 prauos alienofque fpiritus emitiunt, gcnuinofque fpitiius m- 

 liciunt , vcl coagulantur in niucilaginein , caiculum , falem 

 mordicantem : vnde febrcs, calculus renum & vcficat , poda- 

 gra , fcabics , vlcera, aliique moibi fuam ttahunt origiiiem. 

 Hs quoque natuts alicni meatus fpirituum , nutrimenti , & 

 excrementorum fa;pc occludunt,conucllunt,& confttingunt : 

 vt indecephalalgix, epilepfia: ,apoplexije , alifquc grauiirimi 

 moibi cxiftant. l. Qi,iando ab extcrnis clemcntorum quali- 

 tatibus , vt a calorc & frigore nimiis membracorpoiis ten- 

 tantut:ita quidem, vt vcl per nimium cxternum calorem infi- 

 tQs calor inflammciur , atque homo febri cotripiatur : vel ex- 

 teino frigore fpiritus vitalis per totum corpus diftufus ad 

 centrum cordis adigatur,atquc fanguis,quem iile fpiritus fo- 

 uebat , congclctur, vnde fequitur puirefadio inembri frigore 

 cnefti , vcl ipfius hominis mors. ^Quando acr fibi venenurh 

 quoddam adiunc^um habet,quod pcr actis infpitationem in- 

 tus afTumitur. ^.Qiiando vulncta liomini infliguntiir .ofTa 

 franguntur,conquafirantur,abfcinduntut &c. ^.Qyando vene- 

 ficiis funiftiones hominis I.Tduntur& impediuntur.6.Quando 

 hoino per terrorciTi morbo fit obnoxius ; vt fi quis folo ter- 

 rore in epilcpfiam incidat. 7. Tnftiti.r cxccfias farpenumcro 

 parit moibum. S.lnicmperantia in cibo , potu, motu,quictc, 

 fomno,vigilia &Vcnerc,pIuiimotum malorum radix eftatque 

 fomes.Quod fi placeat fubtilius philofophari de caufis mor- 

 borum,fic habe. Omnis terum corpotearum eflcntia, qualif. 

 cunque ea fit.bona vcl mala, alimentofa vel venenofa, decem 

 poteftatibus , principiis , & naturis corporcis petficitur. Sunt 

 autcm hajc : Mcrcutius pncumofus , cremofus, fublimatus,& 

 pncipitatus : Snlphut congelatum, tcfolutum , coagulatum: 

 5al calcinatum, tcfolutum, reueiberatum. Hcrum niultifaria 

 coniuniflionc,vnione, atque mixtura omnia corpora naturalia 

 vel in fua inicgtitatc pcrmanent,vcl ab illa teccdunt,hoc mo- 

 do. Mercuriu^s pneumofus.td fpititus ithcrcus, ignis natuiar, 

 \hx ptoximum & intimum indumeiuum , corporis lumcn , & 

 omnium aifllonum motor , hofpiiium habcns in cercbii vcn- 

 triculis.Huius motns fi \nh\hca.i\xt,iftpvcefcsjx otiuniur. Aler' 

 eurius cremofus , fiue dcftiUatus , cft arca vitar noftuT , ignis 

 scthetci pabulum & nuttimcntum , verum lac virgincum, hu- 

 midum radicalc feu piimigcnium , primum & maximum ge- 

 ncrationis fubicctum , crcmor dulcis,liquidus, larus, pcrmca- 

 bilis , fuo rorc madcfacicns & rcficicns nicmbra noftri cor- 

 poris.Hic (\ mutctur,rcpentinam moitcm m\\\ii\\ix. Meriurills 

 fublimatus, eft fpiritus humidi radicalis , acuius & pcrnicibi- 

 lis^fubftantia; ac!C.T,vinifica:,& fpitituofK ; ptoximum inltru- 

 mcntum caloris,ficcitatis,leuit.atis,tenuitatis, fplcrdori!. Mic 

 f\ niniium fufcitcrur,quidquid ferit, pungit, & dolore premit. 

 Meretniu^ pts.c!f>ii,iiu.s, cft fpiritus xthrreus, acrisvchcmcns, 

 incombuftibilis , totius c^rpotis fcrmrntum viuifii.um, a quo 

 omnia fcrmcntantur & condiuntut. Hic cft ille (pirftus vali- 

 difnmus , qui auii & argcnti pottas tcfciat , qui validiflima 



qua:qnc confiingit , qui deniquc efutiem & finin in aniiTialv 

 bus cxcitat. Quotics a fundionum (uarum curiiculo driic- 

 tur,ficcas coagulaiioncs cxiiemis mcmbris , hnc tamen •. .Niii- 

 ccratione,infligit. Sulfliur congelatum, cft fpiritus purilfumis, 

 candidus,dulcis,fomcntuin calotis, fulcrum cotpotis.reparans 

 vires laplas,tcmpcrans mcrcutijaciditatcm & falisamaritudi- 

 nem fua dulccdinc, fuaque vifciditate mercuri) volatiiiiacem, 

 cum falix fixionc concilians. Hoe fi acccndatur, fcbrile mccn- . 

 <lium fufcitat. Sulphur refolutum, liquidam & nioUcni habet 

 l'iibftaniiam,& dicitur glutcn,eftque huniiditas qu.rdam vifci- 

 da,calida,fpinii:s p!cna,blanda,gcnerationi commoda. ii ni- 

 mium cxaltctur,foporcm inducit, & omncs affcLtus fopoiifc. 

 ros. Sulphur coa^uliUHm, cft vifcofum & gIutinolLm,cuiTi ni- 

 tro communicans. hoc C\ incendatut,refolutorum moibniuiu 

 eft radix.S.j/ caUin.itum, cft vitx balfannis , corpotc fivmo, f\- 

 xo,& tcrieo,quo mcrcurius & lulpliur in vnum conumguniur, 

 & cuncta folida rcdduntur.Hoc eft condinicntouim oninuun 

 optimum condimcnium,auica catena, hamus & vilcus,aquo 

 omnium faporum origo , ita vt (it natut.T hermaphroditici, 

 nunc amatum.nunc dulce 1 nunc falfum, nunc aliud. Quod (i 

 liqucfcat in corporc , oriuntur cachcxia , hydiops , & finiilia 

 oedemata mollioia. Sa/rf/o/w/WOT, eft corpus liquidum,guftu 

 grauccoagulandi & conl^ringcndi facultate pnditum. Sapo- 

 ris fui henignitate cunda nutrit & confeiuar , idcoquc nciflat 

 & ambrofia diciiur. Ex officio fuo dilaplum, induratut in are- 

 nam,tartarum,& lapidcs. Salreucrheratam, rotiiis nltur.xge- 

 nerale cft lixiuium & mundificatiuum poicntiirinuim, corpora 

 qu.Tquc fordibus inquinata dctcigens,tefcrans,incidenSi piir- 

 gans, vrinam cicns,fudorera prouocans, viuificans & regene- 

 rans : vnde diciriir ignis pcrpetuo vicns : qui fi luxurict in no- 

 his,hos paiitffuflus; piutitum , Irptam ,canciuni, moibuin 

 Gallicum,fcoibutuni &c.In his 10 giadibus, radicibus^difpo- 

 fitionibus, potcftatibus,aftris,clcinenii5,fi>irinbus,f<-niinibii'i, 

 tiiictuiis, mineris, oinnium nioiboruni orrus, pciiodi, & con- 

 fummationcs dcprchenduntur. Viili- Alcdicinmn reformaram 

 Hertnitigi Scheunetnanni, (s^infra lib. vlt.Archelo^iam f^a^i- 

 ricam. 



V. Soliii homo ereHam , inter omnia animaiia,figH- 

 ram accepit, 



Rationcs huius erccli figui:^ adferuntnt ift.T.Pnwo homo 

 cft aniraal SiupiiJixcii , natum ad contemplaaoncm omnium 

 Deiopermn, in quibus non pofttemum cft ctrlum. Deindcj, 

 homo cft animal vpar^ix.ci j^ w»A/T/>tiy, natum ad operandum 

 & conucrfanduin,atque adeo ad loquendum ;qua: omnia ho- 

 mo non potuilTct commode atquc decoic prrtftarc capite ad 

 tetram dcmiflo. Tertio homo eft animal KoirTixiv, natum ad 

 tra(ftanda variainftrumenta. Non potuifTct autem pronusvel 

 fupinus illa litc traitarr. Denitjue valetudo hominis pcricli- 

 tatctUf,fi caput habciei abiciftum ad paftu.m. Ita cnim noxios 

 halitus c tciia facillime attrasiirci. Ca^tenim caufa huius cic- 

 (fVi figura: ftatuitut fpiritus & calot exquifitifrunns ,quopr.T- 

 ditus cft liomo pra: aliis animalibus : lcuitas iicm membro- 

 lum fupetiorum. 



l^ J, Onoti horno nudtts Q- inetmis elt creattu , hoc 

 auget ipJiM dignitatem->. 



Plutarchus, Plinius,& ahj cum naiuta cxpoftulant,& ipfam 

 nouetcam appellant,qu6d homini non dederit tcftas, corium. 

 cornua,roftium,velalia tegumenta & armacorporis. Sed ad- 

 modum a^it^soitpui. Non cnim coi'ucnicbant hominis ma- 

 jcftati, &, vt ita dicam , humanitati horrida ifta tegumenta & 

 arma.vel pocius cxcrementa & oncra. Inio nec homo indu- 

 mcntis vcl aimis indigebat in ftatu innocentix. Denique ho- 

 mo poteft per rationcm , nobiliffimam illam Dei internun- 

 ciam.plurima fibi paiare auxilia;qu6d cum non poffint bcftia:, 

 fingula: habent fingula a natuia fubfidia. 



VII- (^orpits humanum habet oUo prarogatititts prx. 



refiqHiintm animantinm cotportbus. 



I 

 Nimiium opottcbat cffe cettam proportionem intci nobi- 

 liffimam forinani,& ipfius mateiiam. Qiiare cum homo pr.T- 

 ditusfit nobilifnma forroa,vt cft anima rationalis , oportc: 

 corpus cius ita cfle compatatuni, vi anima laiionalis funftio- 

 ncs ac vircs fibi ptoprias apte atquc cominodc qucat excrce- 

 ic.In qucm vfiim corpus hominis inftructein cft:i.Bcnigniort 

 pra; aliis omnibus viucntibus calido atque liumido : quod a 

 viriute ccrli impcnfius cft elaboiatum. a.Tcmpcramento fan- 

 guinis & fpiriuium cxquifitiori. j.Coide tenipcratioii. 4.Cc- 

 rcbro frigidiori aiciuc ampliori, atqne ade6 capite rotiindinr:', 

 5.Ercfla coiporis fii^ur.i liuc ftatuia.fi.Partiumomniircl.-ibi'- 

 racioti prcportione& fynimctri.i. 7. Manugcniina. 8 I.mgua 

 ad vocfi acticulationcm confoiir.jt.T Suu- hr.c ciMni taliiipn m- 

 ftiumcntoium apparatu anina raiionali.s vcl corpoti non 

 iun<icietur , vcl in coipore otiofa deliicfcerct , vcl dci.iquc 

 edcrct aiflioncs fe atque hominc indigr.as. 



Vlll.Animu 



