ia 



PhyficxParsVr. 



VIII. iyi-iimx rationxln conJiderAtttr in Phyjlci<, 

 nbn rAtionfeJfen:ii-,fed. rattone tnfinmtiotJts, 



Nam dc animi ertcntia , quatenus fcilicet eft fpiritus intcl- 

 Jigcns3i: voIcns,tra(fljtur in Pijcumitica: iiic .lutL-m cjpendi- 

 tur rclatio iila,qua aninia refettur ad corpus ; qu.r confiJera- 

 rio his ferme continctur theofCinatis. i.Animj r.uhmalu nvn 

 Abolet in homine anima ■veget.zntem (^ femicntem.fed perficit. 

 Vnius rei vna tantiim clt foima, lcilicet fpccifica iL indiuului- 

 /ica : fed pluic^ poiTunt cfle tormr gencricx fiue pcneralcs, 

 ita vt in quolibet indiuiduo cicato trcs dcntur forniarum gra- 

 <Jus:videlicct iiifima fcu r.umerica.fpccifica lcu intcrmcdia, &c 

 genctica fiuc gcnetalis , taque multiplcx. Sic autem hic cli 

 comparatum, vt forma pofterior non abolcat pnurem. Sicut 

 enira homo ob id quia honio cll,nom dcfmit cllc eas.corpul- 

 que vcgetatum & fenticns : ita in eodein anima rationalis 

 non tollit formas antcccdcntes. Et araabo qui tolletetilhs 

 fotmas .' Vbi cnini formatum eft,ibi formam cflc neceflc eft. 

 lam vcro redc dico : Homo eft cns : eft animal, & fic dein- 

 ceps.Etgo & cntis forffla,qux eil cflentia,& animalis forma, 

 <]u? eft anima feniitiua,in homiiic fit oportct.Pr^tctca homini 

 infu.Tt facultatcs & opetationes animx fcnfitiua;. Ergo & ip- 

 fam formam ibi cfTc opouet. Ncque verendura eft.homincm 

 bac lationc forc plantam , & beftiam : quia rcs dcnominaiur 

 a forma C'implemcnti,vt vocant,non vero a forraa difpolitio- 

 nis A: inchoationis, id eft, a forma vltima,non a fotniis antc- 

 ccdentibus.i..<4w/«il rationxlit eft formn hominil Jpecificn.Kim 

 ab hac pcndcnt tria ifta.qua; a forma proficifcuntur : videlicct 

 T« efl'c,diftin!;ui,& opctari. Pcr animam (Iquidem rationalem 

 & homo cft id quod eft,& eflentialitet ab aliis fubftantiis di- 

 ftinguitur , Sc d^niquc opctationcs fuas cxcrcet. Hic tamen 

 obfciua , animam dici formatn hoininis partialcm, vt vocanr, 

 id eft,talem, qux eft pars altera compofiti ; non totalcm, qua: 

 eft ipfa hominis eflentia, pcndcns ab vnione hypnftatica cor- 

 poris & anima: rationalis. Hincanima dicitur circ in corporc 

 tanquam domicilio fuo.Scd eadem cft in corporc tanquam in 

 carccre , quatenus ipfius aif^loncs impediuntur ab organis. 

 ^.Vnio hypoftatica animi. r.itionalu cum corfore fit mediate : 

 \idclicet vinculo fpiritus vitalis. Quamdiu enim iftc faluus 

 manct, tamdiu etiam vnio ifta manct : ciim piimum vero illc 

 corrumpitur,neccflc eft ipfam quoque vnioncm diflolui. Cx- 

 tcrum harc vnio non cft contaiftus quidam phyficus & localis, 

 qualis cft inter vas & aquam , ncque mixtio duatum fubftm- 

 tiarum, qualis cft aqux & mellis in mulfo i neque compofitio 

 accidentis cum fubietto , qualis eft caloris cum ignc : fcd cft 

 intima copulatio , qualis ferme cft intcr lumcn & aferem : & 

 praftcrea cft copulatio hypoftatica,id eft,pcr[onalis: quia coi- 

 pus & animaintellc(iiua fc vniuntur, vt totum compofitum 

 dicatur pctfona. ^.Vnioanimi rationalii cum corfore eft totalis 

 ijtriique ex farte :\\3 fcilicet vttota anima fit vnita toti corpo- 

 li,& totum coipus toti animaE.Quod attinct ad animam vcsje- 

 latiuam & fennriuam , vtraque ad.Tquatur corpori pcr extcn- 

 fioncm.Cumenim vtraque fit corporatutiobnoxia.potcft cx- 

 tcndi.Sed alia cft ratio animi rationalis. llla enim ciim Ipiri- 

 :us fit,impartibilis eft inftar puu(fti,& (\cc^ in corpore,vt to- 

 tafit in toto,& totain qualibct corporis pattc.Nam ciim for- 

 nia fit,necefle eft vt fit in digito, in cetebro,in pedc : quia hoc 

 eft officium formac , omnes & fingulas mateiia: paitcs infor- 

 tnare : & cum fpiritus fit.non potcft diuidi, ncquc etiam con- 

 formari ad figuramcotpotis.Qnare anima rationalis (iceftin 

 corpore ,vt tunc quando infunditui , habcat ccrtos cflcntia: 

 fua; fincs , eofquc plane immobiles , & ita infundatur corpori, 

 vt fimul corpus fuftentct ac geftet , non autem a corporc fu- 

 ftcntetut ac geftctur. Quando autcm anima dicitur cflein 

 eorde vei cctebto ,id intelligendum eftdc m.inifcftationeef- 

 fentiar pcr nobilifllmas opcrationcs. y Anima Taticnalii fa- 

 tltur a corfore. Nihil patitur, quod ipfius cflcntiam immutct, 

 fed pluiima, qu.x ipfius cxiftentiam & optiationes conccr- 

 nunt. Nam quia in corporc opcratui per oigana,fieri non po- 

 teft, quin argrc fciat ,quando pet organorum multiplices dc- 

 fcflus ftar, quo miniis cxpedite a^crc poflit- Hinc foluitur il- 

 la quaftio ,Cur anima non idcm agat in pcdc,quod inccre- 

 bto ! Quia fcilicet organa cogitandi non funt in pede. 



/ X. ^natomta ef{ Phyjiologia corporisjentientis. 



Anatomia fccundiim prjcftantiflimos anatomicos eft vcl 

 homiiii,s,vcl brutoriim :& v.iiique cft vcl rctiKuhiylx ,dc pat- 

 tibus cariiofis, vcl ii,v\itioy'i«, ce olfibus. Quaium vtiaquc cft 

 vcl thco|ciic3,qua: ptificiiur opc intcllciflusivcl pra;f\ica,qux 

 pctficitur manu : vt I.aiirentitu docct caf.^.anatom.l^Ios Ana- 

 tomiam facimus gcncralcm, & fpecialero. Anatomia gcntra- 

 lis cft , qur traftat dc corpotc animalis in gcncrc : Spccialis, 

 qua: traclat dc lc<ftionc corporis vcl hominis vcl bclHx. Nos 

 hoc loco tradimus Anatomiam hominis: vnde fjcillimo ne- 

 gotio Anatomia brutorum ponft clici. 



X. Corptts hotmnis d:itidit:tr zmitierfaliter , CT parii- 



nt cttlariter. 



Tom. II. 



Cap.VI. i8i 



Pr/».'//>/o diuifioncs gcncrales fuu varix: in qijibusdua: 

 fuiit principalcs. Viia eft Fernelii , qui corpus humanum diui- 

 dit in rc^ioncs publicas & priuatis. Publics rc<»ioiics funt 

 tres. Prima continct vciitriculuni, licncm, pancicas, cpiploon, 

 incfcntcrium,& intcftina. Sccunda coutinct omncs rainos vc- 

 n.TT caui & aitcii* magns , anttciuam dcfinant in vcnas & ar- 

 tcrias capillarcs ; i:cm veficulain fellis .vcfitulam vrinatiam, 

 vcnas cmulgentcs,vretoits, & tcnum cauitatcs. Teitia icgio 

 incipit ab ingteiru vcnaium &attciiatum capillaiium iiuc nii- 

 norum , qu.r in lingulas pattcs cflrinduntut , & tctminatur in 

 lummam cutcm. Piiuatx rcgioncs lunt ccrcbium, pulmoncs, 

 rcncs,& vtcrus. Altera eft C,iler.i,ii plcroiumque Anatoini- 

 Coium,qui coipus humaimiu diuidunt m ties venties fiuc re- 

 giones (cu cauiiaics, & .irtus Pnmus venter cft caput.fccun- 

 dus thorax,teitius abdoiiicn. Deindc panicularis diuifio cor- 

 potis humani fit in pattes piimaiias & fccundatias , vt in pii- 

 ccptis vidimiis.Qu^ ita dicuntui de coipore humano.analogi- 

 ce pofTuni icfcrii ad biuta pcifcdioia , & frpe ctiam ad im- 

 perfeifla. 



X I. Tars corporis dicititr late^velJiriHe. 



In laxioii & communiflimo fignificatu pats coipoiis dlci- 

 tur omnc id.quod in corpotc cxiftit.dut viuat fiuc non : vt hu- 

 morcs, Ipiritus ,pili &.c. In fignificatu ftiiilo & propijo pars 

 accipitur pto cQ , quodita coha:iet toti, vt viuat , & ad ip(i,us 

 vfum aiftioncmque eft comparatum. Hinc pars moitua non 

 eftpats vniuoccdi^^a. At pais morbisobnoxia propric forti- 

 tur nomcn partis : quia habet adhuc vium & funcl;oncm 

 fuam,licet inipcditam. Hic etiam nor.nulli diftinguunr intct 

 partcm & mcmbium corpotis. Membra vocant, qux funt to- 

 ta,&diuidunrnr iii partcs, exquibus conftant:vt pcclus , tho- 

 rax.capOr. Pattcs dicunt.quo; in alias partcs non diuiduntur, 

 v: fuiit ofla. 



XII. Tria Junt rnemhra Principa/ta tn corporc^ 

 fcntimte : cerebrum,cor, cr hepar. 



Nonnulli veterum & recentioium vnum duntaxat mem- 

 brum principalc conrtittierunt,vidclicctcor,vcl ccicbrum.Nos 

 tria mtmbra principalia conltituimus , ita vt Ccrcbrum pr.r- 

 ccllat facultatc aniraili ,Cor v.tali , Hcpar natutali. Si vcto 

 aliquis qua:rat ,Coidirje an cercbro potior dignitatis gradus 

 fit tribucndus ? itfpondtbo , hxc duo mcmbia ita ceitatc dc 

 piimatUjVt ncutii fimplicitcr poffit ttibui piincipatus. Quare 

 fic ftatuendum vid. tui. Si immediatum & proximum nobili(^ 

 fimarum funftionum , fcnlionis puta & intcUeiftionis , fubie- 

 iftum fpeiflctur,cercbio lauica cft coiiccdenda:fi vcro primum 

 ac Yniuctfale principium facultatum animx fpeiflctur, coidi 

 piarftantia cura Ariftotele cft aflignanda. 



XIII. Tanesjpmnaticit confoHdari poffunt^. 



Paitcs fimilares coipoiis fcnfitiui diuiduntur in fpermaticas 

 & fanguincas fiue cziTioi^s.Sfermatici funt,qui oiiuntur im- 

 mcdiatc cx lcminis ctafTamcnto: vc ofTa, cattilago , neiuus. 

 SangutneA funt,qua: oiiuntur ex fanguine,Tt caro, Sanguineas 

 iftascnnfolidiri leu vniiipoffe, &quidem facillime, fatis no- 

 tum cft. De fpcrmaticis qu.xritur , & adhuc fub iudice lis cft. 

 Nobis ita videtur: In puctulis , & naturis meliotibus omnes 

 partes fpcimatica;, ctiam ofla,pcr medium homogencum, 

 glutinaii pofTunt^in adultis vcio non nifi per mcdium hetcro- 

 gencuin.ac proinde vel taro,vcl luinquam. 



XIV. Tartesjpennatic£fangttineisfnntfrigidiores. 



Partesfanguinea?,e6qu6dnutriantur,augeautur,rcftituan- 

 tut , fpcrmaticis faciliiis vniantur, optimo dcnique & calido 

 fanguine uutriantur.calidiorcs (iincqu.im fpcimaticr, Intct 

 fpcrmaticas tamcn qu.rdam funt calidiorcs, nimirum fpitituo- 

 fa:: quaedam fiigidioics,qux ncmpe funt crafliotcs. 



XV. Tartes fimilares fnm magii firnplices,diffnni- 

 lares funt magi^ compoftts.. 



Partes fimilarcs ab Anatomicis vocantur corpota fimplicia, 

 nocqu6d oinnino fint fimplicia . fcdquia ci his alixpartcs 

 componuntur. Hic quxri folct, An partibus fimilaribus etiain 

 tribui poflit aliqua a^io ? Rcfp. Aflio or?,anica & totalis pcn- 

 dct a toto oigano,vt vifio a toto oculo ; fcd aiflio partialis.qu.r 

 ctiain dicitui imnlaiis,potcft ptoficifci a partc aliqua fimilaii. 

 Similaris quippc ailio a fola partis tcmpcrie inchoatur & pet- 

 ficitui,& .1 qualibct paitis poitiuncul.i perfeifta & intcgra cdi- 

 tur.Vidcnuis cnim,in nutritionequamlibct oflis patticulatn 

 alimeiuuni riahcic, ictincrc , coqucrc , & rcliquias cipcllcrc- 

 Falfa igitui illoriim fcrrcntia,qui .a.f\ioncs pattibus diflimilati- 

 bustaiitiim tribiiunt.Vcraccorirrario cft illotum dodiina,qiu 

 aiunt, piincipiiim acHonisdcbcti parti fimilari ,pcrfciflioncm 

 toti organo. Ratio cft ; quia adioncs fcquuntut facultatcs : hat 

 veropcr mi-mbia opctantut titionc tcmpciici ,noncompQ- 



fi;ioni(. 



Q^ XVI. HlHmirM 



Pari cor- 

 poristiici- 

 turduobu: 

 modis. 



QiiOt fin: 



piinciPi- 

 liai 



An partes 

 fpctmaiicz 

 poflint lo- 



An patte; 

 Ipeinui i'9 



f.inguincu 

 fiigidioies! 



Pirte» Cv 

 miUres 

 funi iim- 



pliciores. 



