204 



OCTAVA PARS 



P H Y S I C E S, 



Continens 



COSMOLOGI^M. 



ir«itCv-r- 



^c vltinu 

 Phj/iccs 



Cap. I. De creeittone mundi. 

 Pr^cepta. 



VcvscvvE cll: Phyfiologia^vltima 

 Pliyilccs pais iam rcftat , iicmpc 

 Co.inologia,qnc trattat dc mundo. 

 Muiidiis crt fydcma fluc compa- 

 gcs cx ca-lo (Jc terra , & qux- his 

 coutinciicur , ordinatiirimc con- 

 cinnata. 



Eius occurrunt principia <S>: proprictatcs : fcu cau- 

 (x & affcdioncs. 



Principia mundi funt cxtcrna,vcl intcrna. 

 Principia cxtcrna funt ciEcicns,& finis. 

 Eliicicns fcu archiadus mundi cll iblus Dcus : 

 Qui produxit mundum per crcationcnr, & cum con- 

 lcruat pcr gcnerationcm. 



Crcatio mundi cft immcdiata, vcl mcdiata. 

 Immcdiaca cft , qua Dcus ex nihilo funplicitcr fc- 

 cit aliquid : vt ca4um & tcrram , quatcnus hxc duo 

 mctonymicc fignificant matcriam. Et Lrc dicitur 



y.rins. 



Crcatio mcdiata cft , qua Dcus ex matcria priia- 

 ccntc aliquid produxit : cilquc tum ^winricvt tjuan- 

 do pifces exaquis j tum lAd^nc^vJ: quando homincm 

 cxlimoternr formauit. 



Diltinguitur auccm creatio lcx dicrum intcrual- 

 lo. Primo die Deus creauit primam matcriam, id 

 cft,chaos, fcu ca-him informc , &- tcrr.im inbrmcm : 

 ^c a chao fcparauic hiccm , id cft , corpus quoddam 

 f lobofum , c quo produdum cft c&lum lupremum 

 &: ftcllatum codcmdic.Ancc hirc tamen omnia crea- 

 ti vidcntur angcli. Sccundo dic Dcus produxit aif- 

 rcm , qui Gen. i .v.S. djcitur calum, itcmquc igncm. 

 Tcrtio fcparauit aquam a cerr.i , & plancas crcauit. 

 Quarto dic ItcUas produxit. Qumto crcauit rcpti- 

 lia,aquacilia , & volacilia. Sexto creauit bruta tcrrc- 

 llria, &: vltimo homincm , in qiio canqu.im comple- 

 mcnco .icquituit. 



Gencracio eft pcrpctua indiuiduorum fucceflio; 

 qua fit, vc indiuiduis corrupcibilibuscxcindis noua 

 iucccdanct.anquam redintcgrata mundi mcmbra. 



R E G V L jE. 



/. 'Do&yina de mundo vltinmm in Phyficii locnm-- 

 ccciipare dcbct. 



NoniniUi Cofmoloi^iam vcl omiaun:, vel relitiuis Phy(ic.-E 

 partibus pt.xniittuiu. Ncutra fcntcntia nobis probatui. Non 

 prima : quia omne ctii debet trailaii in aliqua fcicniia : & no- 

 m;natitii ens }>hy(icum m Phyfica. lam vcro muiulus A\ ens 

 phyficutv.,nirii>pc corpus natura'c collcv^iuum. Non lccunda : 

 ..]ui:icun\ mundus iit colicCiiooinniuin coiporum naturalmm, 

 ncccirum crt vt prius cxplicentur illa corpoia , cv c]uibus 

 conlfat. Sicut cnaii iiuflli<»i non potcft , qmd (it cxctcitus, 

 armamcnt.iriiini, liortus, fylua.vel cccius hniniiuim.nifi ititcl- 

 lieaiut priiis cjuid fit liomo ,quiJ arma, cjiiid pl.uua, quid ar- 

 bor.quidhomo ; -id cundcin planc Diodum do.^rina .i.iuidi 

 tiilbnihc cognofci non porclt,ni(i ptius inttlligiSjqux & lijuot 



fint fpccies corpotuir, naturalium , vtpotc quojum ccmpaees 

 c(lmundus.Ex his clficitur, Colniologiam m l^tilundio phy- 

 fico deberc ctaudcic familiam. 



/ /. ifJMundivi efl fyflema. feu itdtfiemm pnlcherri- 1 

 mum & amplij]imu7n , e.x ccelts ijr elementis lunjhns. "^ji 



Mondi vocabulum accipitur vcl propric, pro puto, pro or- ha 

 natu muliebii , & machiiia cceli & terrx : vcl iniproptie , pto lu 

 ccita mundi pattc, vt cilm Cluilhi> 7o^.i j.i/.iS. dicit, l"c ve- n 

 nifife in mundum , & iclinqucrc inundum : itcm pro crcaturis 

 in mundo : itcm pro ccrtis cteatuns in mundo , puta piis vcl 

 impiis , vt ciim Deus dicitui dilcxille mundum, lob.\.v.i 6. & 

 Chriftus daie vitam mundo./c^.s.t^.s j.& idcra Scruatoi ait, 

 fe non logare pio mundo./o^.i ^.f. 9. Hoc in locoaccipitux 

 propiie pio lyilcmate & opificio ca:li & tciis : in qua ligni- 

 ficatione vfurpatur Ephef.i.-v.^.^ AH.ij.-v.i^. QUjadrat au- 

 tem hoc nomcn , vt & Gra:cum i»i-j«®' , quam optuue, iuxta 

 illud poetx: 



Non ttlio mundas debebat nomine dici : 

 Nomen ab ornatn cennenienter hifbet. 

 Quod autcm attinct ad alx^iM , qux in mundo cemitnr, 

 illa non incit ipli pcr fe,(cd pcr accidens,vitio fcilicct cicata- 

 tatum. Cxccrum vaiiar circumfcruntui dcfinitiones mundi, c 

 quibus alii funt proprix, alix mctaphaiica: , ali.x verx , alia; 

 fallx. Ariftotcles in libro de mundo duas tradidit : vidclicet. 

 KoVjM©- (^ air^fict i| ifxfi y"^ 7*','^ ™i' ^* riisis Kig/ii^efJUn 

 (fiano-i : Muniius eft comfagei i caelo (y terra , ^ qui in his 

 cor>tinentHr,na!uris.licm : K<v,«©- A.j.i/'» » Ttiy i\uv rte^is n i^ 

 SixKeiT/xris-ii \ki. ©tS Ti >^ ^iit Giit ^v\tKT]iiftiiiti : Mundus di- 

 citur ordo fj» digeftio ■vniuerforum a Deo ^ fropier Deum 

 fo»/i'r«a/«.Piccolominco Mundus e(t otdinata (ciies cunt^lo'- 

 rum natuia conftantium a Dco & pci Dcum fcruata. Aliis ds- 

 finitui vniuerlitas creatuiaium. Quo fcn(u Gricis dicitui ri 

 5r«v,iion quod cxtramundum nulla (it c(1cntia,vt Hinits vult; 

 fcd quod corapleiflaiur omncs Dci ctcatutas-Platoni mundus 

 cltanimal magnum intclligcns , leucra diuina ptouidcntil 

 conftitutuiu.Ciceroni e(t communis deorum atque hominura 

 donius ii. vrbs vtroiuuiquc. Aliis mundus e(t imago Tilibilis 

 & coiporca Dei inuKibilis & incotpoiei. Aliis libcr magnus 

 & inui(ibilis, in quo diuina fapicntia , bonitas , & potentia pec 

 phylicos chaiacteics nobis rcprxfcntatur. Baiilio mundus 

 c(t (chola cognofccndi Deum , & libcr fcriptus indicans glo- 

 riam Dei occultam , & pei fc annuntians tibi cordato inui- 

 (ibilcm Dei niagniiicentiam , ad cognofccndam veiitatem, 

 ExaitilTima omnium dcfinitio hxc elt ; Mundus cft compa- 

 gcs cx ea;lo St tcira , & qux his contincntur , ordinatiiTime 

 concinnata. Ncquc tamcn cxiilimandum eft, hanc definitio- 

 nem iia cfle exaitam, vt niundi elTcntiam plene ob oculos 

 ponat. Cum enim mundus lit ens coilcdtiuuiu (iue aggrcga- 

 tum.pcifcda; dcfinitionis non potcft cfTe ^apax. Dicitur ita- 

 quc exadi(fima modo allata dcfinitio comparate, refpcdtu 

 fcilicct aliaium dtfioitionum. Hic non podum (ilentio ptx- 

 tcrirc,dcfinitioncm Platonis po^Tc adinitc; ("ano fcnfu. Mutj- 

 dus emni cum anima conftct , potclt dici animatus. Sane phi- 

 lofbphi pi.Tltaiiti(rimi tribuunt mundoanimam ; ctfi noo vc- 

 gctantcni,auc (tnticntcm. qua dc rc vide paiTim ia hac Ency- 

 clopa;dia. 



/ / /. n^^fiindni eFl fr^HS a Deo tn temporejibere 

 Lyperphyfice, tempore verno. 



VidcamU5 fingula. Princifio mundus cft facliis : quia fioi- ^ 

 tus, & quia finitus , depcndcns. Finitus auicm cHc coiligitur a 

 duobus modis ; tuni quia pattes ipfius finitx funt ,tum quia x 

 cidcm pattcs funt inucaLilcs. Hinc rclinquitur , munduin 

 non cifc i'tcrnum. S^-d quid dicemus dc Ariftocclc , num illc 

 niunduiri .rtcrnuiTi clTc docuit , vcl fafHum a I^co cxiftimauit : 

 cam in acioaii Pliy(ica .iltvuat xtctnicatcni mundi.in libtode 

 muiklo Dcuinaf!";rac mundi c;iui"am! Dil"crcc cnimdicit c.x, 

 Si 6 munium efl"£ a. D.o , cS: pci Dcum , S: hanc opinior.cm 



cfli: 



