2o8 Encyclop^dise Lib. XIII. 



oiificiuninon effluet.Nlmiium ficut in liumana focictatc bo- 

 num piiuitum ccdcrc Sc inlcruirc dcbct bono pubhco : ita in 

 regno natura: bonum pauiculatc ccdit bono viiiucilali.Hiric 

 crt admirabilis illa hatmonia Oc caufarum cfficiciitiura in 

 mundo fubordinatio , qua omnia & lingu'a corpora a fc inui- 

 cem ad)utafuamadminiftrant ccconomiam. Hinc pulchcrri- 

 mus ordo.ciuem omnia habcnt tanquam vnius cxcrcitus mi- 

 liccs.cumintcr fe, tum ciga totum cxercitum , tum dcniquc 

 crcaduccm & principcni Dcum. Hic duo quxii lolent. l.An 

 Ucus poffit faccrc facuum J i.Ciim vacuum non dctur,quo- 

 modo vacuutn dicatur cfl;; caufa plurimorum apotclefma- 

 tum ; ReJp.aJ i.Scaligcr exiftimat.Dcum non potuiflc facere 

 vacuuni, quod non palVit fibi faccrc plane diffimile. lam vcro 

 vacuum.cum nihil lic, Dco planc eft didnnile. Scd opus cft 

 diftinftionc. Dcus non poteft facerc vacuum cx formula dc- 

 aeti fpientifllmi , quo decreuit optima quzquc faccrc- Scd 

 p»ftlt faccrc vacuura .ibfoluta fua potcntia : quia hoc non 

 implicat contradi^ioncm.Et ita Dcus potcft jcs omncs crca- 

 tas aiinihilarc. Non igitur proccdit iiUid Scaligcri, quod Dcus 

 non poiric faccte t'o nihil nifi quis fortc lic accipcre vclit vcr- 

 baScaligcii ,quoi Dcus non polTit ctcaie nihll : cum crcatio 

 fcmpcr tetmincturad aliqiiid. Rejp. ad i. Non vacuum illud 

 ins^ens, fcd fuga facui cft caufa iftarum reruni : non quod fi: 

 V3cmmi,fcd ne licDcindc vacuum fiixTniis d3tur,non (puc-tKiis. 

 Vcicur auccm nacura variis mcdiis ad dcclinandvm & fugien- 

 dum vacuum : vidclicet i. Motu ■violento, quo gtauia furfum, 

 lcuia dojrfum fcruntur , vt videmus in tiftulis & tubulis , pcr 

 quos aquaafcei>dit, vcl e qmbus non elfluit obturato fupe- 

 lioti orificio. t.. §lu!ete corjwris mohilis : vt fi qiris latcra fol- 

 lium, obftruilo orificio , diduccic vclit , frullra laborabit. 

 j.Violema attracfione alterim corporii : vt in cucurbitulis vi- 

 dcre cft.quibus vtuntut ad fcatiiicacioncm. Si cnim adhibito 

 lychno acr in iis raicliat, fangiiis afcendit , nc dctur ibi va- 

 cuum. ^.Rujtiira : vt fi vas plcnum aqua calida fitmitcr occlu- 

 fum fub cQcIo frigidiorc collocetur, aqua congclafcente & 

 proindc mmiis fpatium occiipantc.vas tvixaffXW.yRarefaBio- 

 ne cr condi'rifatione,'\\.\ynx vuls^atos vctliculos : 



Denfat cranl qutt. raro wodo, (^ qiii dejifa relaxat, 

 Ne vac^tum detiir, fenetret nec corpora eorpus. 

 Qu.riat hic aliquis , Annon dctur vacuum fcu inane extra 

 ccclum r Rcfp. Non datur ibi vacuum , quod fit hiatus, inter- 

 ruptio , & fpatium quoddam intcr corpus & corpus : fcd inane 

 quoddam Si quafi infiuitum fpacium imaginatium , in quo 

 Deum eire concipimus- 



An mun- ^- 'iJMnndiis efi perfiElus extenfine & intenJiiii,feK 



diii fit pci- perfeiiione partiam ly qrudHiim-,. 

 fcftus/ r J r e> 



F.ft pcrfcdus cxtcnfiue , id cft , quo.id complcmentum cf- 



fenti.c & parcium. Ec \\xc cft pctfciflio pai tium, id cft,lufB- 



cirncia fpccicrum & p.rrtium ad totara iftam machiiiam com- 



plcndam. Dcindc mundus cft pcrfedlus intcnliuc , leu pcr- 



fciftione graduum, hoc eft,quoad virtutcs, opcraiioncs,&; af- 



fccutioncm finis, qui cft i Juftratio gloii.i; Dci. Vtrumquc ita 



patct.rtimo Dcus vidit omnia fua opcra (.Hc boiia, G^m.Bo- 



num autcm & pcrfcLtum rcciprocaninr. Et bonum cft, quod 



conforme cft vdluntati Dci. I.im vcromuiidus non congrue- 



rct cum voluntate Dci , ll clVct impctfeftus. Inipcrfcftum 



quippc non cft volibilc fcu amabilc. Dcindc nuUura corpus 



in muiido potcft nominari , quod lit imperfcftum : imperfe- 



ftionc fciliccc priuatiua. Cum igitut niundus conftet ex par- 



tibus perfcftis ,ipfum quoque pcifei.^Vum elle oportet. Hk 



duo qmruntur, i. Aa Dcus potuctit mundum crearcme- 



liorem & pcrfc(fliorcm ! i. An oranes corporum natuialium 



fpccics in principio a Deo fuctint cicatar .' i?f^J?|. «</ i.Opci- 



nius fccit optimum. Dcus igitur non potuit facctc mucsdum 



mcliofcm , li fpcclcs bonitatem cfVcntialcin; tamecfi conccdi 



pofTit, Deum potuiflc condccc raundum mehorcm, quoad bo- 



nitatcm accidentalcm. Scd,inqnis,paulo ante di>flum cft,m«n- 



dum clTe perfccftum pcrfcdtionc graduum. Refp. Pcrfcftio 



graduum eft dupIex,abfoluta & limitata. Priori modo pcrfc- 



&\o Traduum non trihuitur mundo , fcd poftcriori : quatcnus 



vidciicet habet omncs numeros & gradus pcrfcftionis a dc- 



creco Dei fapientifliinc liBiitatos & dcfinitos. Abloluta illa 



peifeiftio giaduum pcndct a potcntia Dci abloluta : limiiata 



a potentia aiftuali, qua? fupponit formulam d'.-ctcti. Optimus 



igitur cft conditus mundus & ratione p2rcium,& raiione gra- 



duum , prout ill.im boni^atcm ab aEtcrno Dcus dccri.uir. Sic 



v.g. Dcus potuillct homiiicm ita conderc , vti condidit bonos 



angclos , qui perftitciunt. Et ita qui.icm vulgo piiilofophaa- 



tur dc pcrfciflionc muiidi. Si majis,ita habc. Mundus conli- 



dcratur vcl ratione fui,vt cft totuin,vcl ratione partiura Prio- 



ri modo mundus fft pcifcclus pettclinne p.Titnim Sc. gra- 



duum ; poftcriori modo non eft pcrfectus pcifcifliotje gia- 



duum , quia quibuldim creaturis Dcus ablolutii fii.i potcniia 



pofTct adiungcrc aliquein boniratis gradum : cxcmpli gijtiaT 



C confidcres loca horri.la vcl folitudinc, vcl fiigore. Scd mc- 



mJQCtis , frxna non cflc Uxaada curioiitjti iii hacqisa:ftione, 



nc velmomum imitemur, qui carpcbat Dci opeia,vei fitnites 

 fimus Alphonfo X Hifpania rcgi, qucm hiftorici aDeoper- 

 cuflum rcfcrunt , propterea quod dicerer , omnia Dci opeta 

 meliora potuifle ficri , quam a Deo fatla funt. Ad fecundum I 

 qu.-rftioncm quod attinct , mujti iutumant caiduos .fpinas, | 

 lolium, zizinium, hcibas vcncnatas , aniraalia fada & nozia, ' 

 vt tubctas,bufoncs,& deniquc animalia cx putrcdine nata,vt 

 infcfta, videliccr mulcas,lcaraba'os, crabiones,& fimilia.an- 

 tc lapfum non cxtitiflc , fed pccna: loco poft laplum introda- 

 dafuifle. Vcrum huic fcntcutia: obftat , quod Deus opifv- 

 cium iiuindi abfolutiflimum condideiit , quodquc femina 

 omnium omnino fpccicrum in piima creatione produxeiit. 

 Sic igirur ftatucndum cflc vidctur, Dcum omnes omnino fpe- 

 cies in prima cteationc produxifVc , itavtomnesit finguls 

 fucrint lpUndid.r fimul ac vtiles homini : poft lapfum vcro 

 pliirimas & dcformes & pcrniciofas elVe afrciSas. Pluiimas 

 dico : quia tametli malcdiiSio diuina ad omncs cicatuias cot- 

 poicas fc citcndat : inajqualitci tamcn illas iclpicit, alias fci- 

 licet magis, alias minus. Omncs intciim pcrniciofs & noxiz 

 crcatura: homini profunt, vcl vt mcdicina, vcl vt poena. Qua 

 pettinct illud Auguftini , quod animantcs pcrniciofiflims 

 quadrifariam bomini fint commodx : vidclicet vcl quiaipfum 

 pcenalitcr la:dunt, vel falubritci cxcrcent,vel vtilitei probanc, 

 vel ignoianter doccnt. 



VI. liJHnndfisreEle dicitur animtttiu, Aji 



Etenim animatum eft , quod habet animam. At mundus " n 

 habct animam : quia conftat fpiritu quodam viuifico, qui per- 

 meac omnes mundi paices,& illas in vigote & adu pcipetuo 

 confcruat. 



Vll- tfMmidns ^iioad fttbjlantiarn fuanKJr acci- '^ 

 dentift nainralia eFl pitlcherrirniii : ^uoad qitAdam acci- ^ 

 denti prdternatuxalia efi defirmii. 



Qua: duo pulcheiiimum coipus confticuunt , ea mundo 

 abfolucifVimS quad.im latioue infnnc , proporcio nempc par- 

 tium aptiffima^quoad magrticudincm &: ficuro:icemquc fuaui- 

 tas lucis & coloris varia. Et vcro quidquid habct rationen» 

 cntis m boni.id pulchrum fir oporcec. Acquc hxc pulchtitudd 

 rcfpicit eflcntiam mundi,hoc eft,& fubftantiam &accidentia 

 nacuralia. Scd quod atcinet ad accidcntia illa,qui dicuntui vi- 

 tia , mundus rcaeia eft immundus ; quippe peccatoribti 8C 

 peccatis lefertus. Atque hxc immundicics canca cft,vt cicatu- 

 laium irtationaliom pulchiicudiucm aliquo modo obfcuret. 

 Vniuerfa enim creacura eft obnoxia vanitati.vt docct Apofto- 

 lus RoTO. 8. Dcindc in quibufdam ctcaturis pulchricudo non 

 tantiim cft obfcurata , fcd etiam commucaca.vt in bufonibus, 

 fcrpentibus,ctocodilis,riibctis,iii: multis infe(flis,Tt potiiis de- 

 foimes quam pulchis hibeantui. H:rc tamen dcfoimitas ni- 

 hil derogac partibus m«ndi principalibus ,i quibus mundus 

 pr.Tcipue dominatut, vti funt ccelum & elcmenta. Ncqoc 

 ctiam dcrqsaf prarcipuis plantis & animalibns. Ipfc quoque 

 creatuia:,qui dicunturdeformes,vt croeodilus, fetpcns, &fi- 

 miles,ex accidenti confcrunt ad mundi ortjatum, quatenus ex 

 corum comparatione fplcndoi reliquatura cieatuiaium ma- 

 gis appaiet atque placcc. Ad cxcicmum maxima mundi dc- 

 formicas eft peccatum ; quod duabus tantum in hoc vniuerfo 

 crcaturi» ineft , diabolo videlicct & homini ; quoruoi culpl 

 immunditics Sc vanitas incft rcliquis creatuiis , fed peracci- 

 dens. Atque hoc fcnfu i(ga't* ecn^ix(^ dici folct. 



VIII. li^undtis efi figitrx exaBe rotmda. 



Nam corpori pcifcifti(Vimo competit figura petfeclilliiTia. 

 Mundus autem eft coipus peifeflilVimum : quia continet le- 

 liqua corpora. Et figuia rotunda cft pcrfcftiflima ; tum quia 

 omnes figutas complcxa tcnct.nihilquc afpetitatis habct, ni- 

 hil offcnfionis, nihil incifum angulis , nihil anfradibus, nihil 

 lacunofuni ,nihil eminens ; rum quia cft typus diuina: peife- 

 «ftionis , vtpote carens ptincipio & finc. Dcinde piajcipuas 

 mundi partcs funt rotunda;. lam vcio contcnta a:muLantuc 

 figuram continentis. Hic quxiitui , An difFeicntia: pofitionis 

 fiut in mundo ? Refp. Trcs funt oppofitioncs , c quibus pio- 

 dcunt fex diiicifa: pofitionisdeffcicnti.T;videlicct dcxttum fi- 

 niftrum.antc rctt6,ftiifuui deoifum : quibus alij addunt ifltus 

 & cxtta,alii incdium & cxtrcmum. Sed ri cxtra nop reperitur 

 iii niagnitudinc , qucmadmodum rcliqua: difFcrcntia; & me- 

 diura cwm extrcmo redigitut ad longitudincm , videlicet ad 

 furfum & dcoifum. Porro diffcrcntia; ill.^- funt tcrmini tiina: 

 oppoli;ionis dimcnfionum , ira vc fupeium longitudinis ,dex- 

 truDi latitudiiiis , antcrius piofunditavis fit principium. Hinc 

 vt longiruJo cft priot latitudiiic Sc profunditatc: fic fupcrum 

 dexito & antcriori prius cft origine. At li dignitatem & pcr- 

 fciftioHcm fpciftcs,hic cft ordo:Ante:ius , Dcxtrum, Supciius. 

 Nam ^i Supia cft principium accretionis.qu.r cft vJcima pci- 

 fcftione, licct fit prinia originc : dcxtfim cft, vnde incipit 

 motus, t^nquam a ccrmino aquo & vitiutc motiice ( vnjde 



dcxttiijn 



