226 



•ll=3-KK'«H ■i^'^-tm'm--m~i^i^-i^-^-i^-^ £*3 HH- f*j a^S ■f^-im-im S^a ■&« •?*) •?*S -i^i^ «H H^ -E^S •£*8. 



ENCYCLOP^DI^ 



LIBER DECIMVSQVARTVS, 



e X H 1 S E N s 



ARITHMETICAM 



Duabus partibus diftindam. 

 PRIMA PARS 



ARITHMETIC^, 



QuiE cft 

 C E N E KA L 1 S. 



Cfip- 



I. De Suhie£to Arithmeticx. 



PRj€CEPTA. 



RiTHMETicAeft bcne numc- 

 raiidi icientia : vnde Nuineralis di- 

 cipotefl Latine. 



Eftque generalis,vcl fpecialis. 

 Arichinctica peneralis tradat dc 

 fubiedo iuo,principiisj& aftcdio- 

 nibus fubiedti. 

 Subicdbuin ArithiiKtica cft triplex ; informatio- 

 nisjtraftationis, & opcrationis. 



Subiedum informationis eft facultas numerandi 

 in hominc. 



Subicdtimi traftationis eft Numcrus,qui eftquan- 

 titasjfecundum quam vnumquodque numcratur. 

 Numeri vJdendx funt tum nota', tum diuifioncs. 

 Norx luntdccem; c quibus noucm iunt iigniiica- 

 tiux,hoc ordinc : i. i. 3.4. 5. 6.7.8.9. dccima pcr (e 

 nihil fignificac,&diciturCiphra,Circulus,&Nulla o. 

 Ha notx etiarn dicuntur figur;r,figna,clcmcnta,& cha- 

 rattcrcs : item alphabctum Arithmcticum. 

 Diuiiioncs numcri funt lcx. 

 1. Numcrus cft numcrans, vcl numcratus. 

 Numcrasis eft,qui coniidcratur abftrade : vt , 

 1 . 1. ; . 'Difitur alias formalis. 



Numcratus cit,qui confidcrarur concrctc : vt,duo 

 rqui,trcs icutati. i)«'/r«r<?//ijmatcrialis. 



I I. Numerus eftpar,vcl impar.y&Cri£f;ij afliQ', 

 hic irS^ic^r:! di-citur. 



Nilmcrus par eft, qui in duas aequalcs partcs diui- 

 di potcfl : vt z.4.6. Hincdicitur diuiduus. 



Eftqiic vcl parircr par, vcl paritcr impar, velim- 

 paricci pai . 



Pariier pav cft, qui in partcs a:qualcs .ad vmt.itcm 

 vicpic diuidicur; iiuc,qui a pari niuncro pcr parcm 

 diuidi poceft : T'/ 4.S.1 6. ; 1.64. S/c iG diuidunTur in^ 

 diios 8,riii/i:< 8 ifi duos ^,tiwi 4 in duos i, deni^ue x i-iu 

 dit.u vnitaies. 



Parittr inni.^r cft, qui primb iii p.\rtcs xaualcs di- 



uiditur,fed ita vt huiufinodi arqualis partitio ftatim 

 dcficiat,antequam ad vnitatcm deucniatur : vt ii.iO. 

 14.18.56.144. Hic ntirnerus etiamdicitur paritcr par 

 & impar ; <]uia a nurnero tum pari^tum irnpari per pa~ 

 rern aiuidi potefi :vt 11 diuiatpotesl per 6 in 2. <^per 

 4.W3. 



Imparitcr par eft, qui ab impari numero pcr pa- 

 rcm diuidi porcft : vt 6,10. 14.1S.2z. Sex enim dtui- 

 ' duntur a 5 tmpari per 2 parern^. 



Numcrus impar cft,qui in duas arquales partes di- 

 uidi non potcft: w ;. 5.7. 9. 11. f//«c^;n>«>indiui- 

 duus. Huc pertinet cribrum Eratofthcnis : vbiinfupi- 

 rtoriefunt numeri impares, in injiriori pares -. vt, 



3 5 7 9 II 15 15 



4 6 8 10 12 14 16 



III. Numcrus cft pcrfeftus,dHninutus,vcl abun- 

 dans. 



Pcrfcdus cft , cuius omnes partcs fimul lumpra 

 totum rcddunt & complent : vt 6,cuiM partes ornnes 

 Aliqnotx,vtdelicet i.i. 5. efficiunt 6. Sic i2i, cuius partes 

 alijuottt 1.2 jif.-?.\.\.reftituunt 28. 'Dicitur autetn pars 

 aliquota, <]U£ alicjuoties fumpta numerumfuurn effictt o?' 

 metitur, 



Numcrus diminutus eft, cuius partcs minus com- 

 ponunc, quam totum : vt%, cuiuspartes 1.2.4. fmul 

 furnptx efflciufit 7. 'Dicitur altas numcrus impcrfcdtus: 

 ^uiaminor eFi partibus fuis fmul iuft^ltf. 



Numcrus abundans eft, qucm partes coUcfto; ex- 

 ccdunt: vt iz.cuius partes alicjuotii 1.2.3.4.6. fmuf 

 futnptx effciunt 16. 'Dicitur alias numcrus lupcrliuus. 



I V. Numerus eft fimplcx , vcl compolitus. 

 Numcrus limplcx cft,quem fola mctiturvnit.is: 



•Z^r2.5.5.7.ii.i3.i9.i3.29.3i.57.f/'f nurnerus dicitur 

 frnplex 5 efuia exfolu vnitatibns,non autem ex aliis repe- 

 titii nurneris componitur. Alias dicitur numerus per Ic 

 primus. 



Numerus compofituseft, quicx mulciplicationc 

 numcri altcrius conlurgit :vt 11. £t hutic prxter.rfii- 

 tatem alius mtfncyits metitur. Sis i 2. OT 3 • CT 4- •'''' dini- 

 dunt , vt nihil fuperjtt. 'Dicitur alias numcrus fccui>- 

 dus. 



V. Numems 



