Arithmetica^ Pars I. Cap, I. 227 



V. Numerus efldigicus, articulus,vel compo- 

 Ciias. 



Digicus eftnumerus denario minor : vt 1.1.3.4.}-. 

 6.J.8.CJ. Aliis dUitiir iiumerus /implex. 



Atciculus elt ijuuicrusj qui habec annexam ci- 

 phram ^^^/ 10,10. •^c .Alins dtcittirnumQtai rotundus, 

 >>f»z^«f rocund;m.s : 7/m decas. Hitc pertinet iocus, 

 tjtio yirtthmettcttiii paticiores htibcre diqttos,vliires atitem 

 articnlos hornine, dtlittaiit.. 



Compofuus crt, qui ex digito&: arciculo cftcon- 

 flacus: w II. 1 2^. i(>. jilias dicitiir num&ius coniuncflus. 



V 1. Numcrus cll homogcneus , vel heterose- 

 neus. 



Homogeneus eft vel integer, vt i. 3. vd fradus, 

 vt~Dicit!tr ali.ts fractio^pars, &(. minutia. 



Heierogcueus ert,qui eft inceger habens fraiStio- 

 nem : vndt Jr miltus dicitttr,vt z~. 



Subiecium operacionis Acithmetica: e&Taf «'©«fi- 

 ftinoiyomnls res numerabilis. 



R E G V L jt. 



/. n/^rithmcttca eli princeps tnter mathernattcaf 

 fcientias. 



! Dc hac regola y\ic Scaligerum exercit. 31X. vbi rcfucat 

 Cardaiium,quicontciiclic,GcOmccriam cfle omnium fciciicia- 

 lum fubciUinniam. Q_u6d aiicem Ariclimccica (i: fubiilior 

 Geometiia.lic paccc. CJuoccuncjuc Geomccria vcl accipic, vcl 

 probat,pcr numcros dirigi potcft. Abiis cnim pcndct confi- 

 dcratto magnicudinum Gcomctricaium. At mulca pioccdunc 

 in numcris , cjuorum ricio non poccil oflcndi in magniiudi- 

 num natuia.Ec li i^uid in niagnicudinc c(l fubcilitacis,id omnc 

 cx numcrorum rati-nc haultum clt. Subcilior itaqucArich- 

 mciica , c|uam G . ometria ; quia illa ftacuit huius principia & 

 fuiidamcnta,vt Arifiosdcs in Aletafhyf. difputat. Tametiiau- 

 lemcognitio Gconictrix pcndetab Arithmccica: non cimen 

 Gcomettii- fiibicclum ab Aiichmetics fubiedo pcr.det. Non 

 enim pcndet concitiua quanticas a difcreta , fcd contia. Gco- 

 mrttia: auccm fubicclum cft concinuum. Concinuum autcm, 

 iquataic,vnuin efr. Arithmetica: fubicdum cfl multitudo. Ac 

 Jia:c vno clt pollcrior. Cur crgo fi Gcometria; fubictlum 

 prius cft.non ctiam prior cric cognicio i Relpond. Gcometria; 

 coguitio cft duplcx i abfoluta & rclatiua. Illa prxfctibitur 

 anguftioribus tcrminis j cilm ncmpe fimpliccs quantita- 

 tum figuiationcs dclignantur ; hic vcro omnc negorium 

 cll in comparationibus , relatiotnbus , & ptoportionilius 

 Jitum : cjua: omnia nonnifi pcr compoCtioncs & diuilioncs 

 ficti poflunc. Hoc aucem eft iiumeius , aut cum a'.»quo 

 iiumeio. Non igitur niihi licct diccrc , angulum rcotum 

 trianguli .rqualcm duobus,nifi fciam,quid fit vnum, quid duo. 

 Porro li Aiithmctica piiot cft Gcomecria , plior ctiam cll rc- 

 liquis panibus Maiiicfcos : quippc qua: dcpendent vcl ab 

 Arithnictica, vcl a Gcometna,vcl ab viraque. 



1 1. "Bcne mi?nerare,efl virn prop.rietats?n,Qr vfum-, 

 nnmerormn refle confiderar^. 



Hinc igitur patct,facu!tatem numcrandi pcndere ab intel- 

 lcclu : quippe qui folus potcfl vim, piopiictatcni , & vfum 

 numcroruin pcilpicete. 



/ / /. I^^jtrneri definitioesl dttplex, jVIetaphyfca er 

 Sitc/idea. 



Metafhyfira nun;cii dcfinitio cft,quod fit quaiititas fecun- 

 dum quam vnumquodquc nuincratur. Ec hoc modo vniias cll 

 nunierus. Nam & ijuancicas cft, fcilicct 0; avxyuyit, fiuc pcr 

 reduftioncm : quippcin pia-ditamcnto quaniicatis &. fccun- 

 dum vnitacf m tcs numcratur. £«f/<V<;;j dcfinitiocft ,qu6d 

 Numcius fic multitudo cx vnitatibuscoiiflata. Ec hoc iiiodo 

 l*"xf, ■vniids, Bon cft nuiiicrus : quia rton cll multitudo. Aiij 

 hic diftiiigount intcr latam & ftticlam lUimcii figiiificatio- 

 nem. Sic VrjUfius -. In Aiithmcticis ,iV,i^;(//, numcrationibus 

 Vni:as pro nunicro funiicur , latc acccpta Yocis fignificacionc. 

 Pytliagorici ciutatcm appcll.uic ii.^i» r^:7^tt^oxi«: quod fit 

 omnis numerus potentia ,nullu» adtu. Sicuc cio6 matcria cfl 

 corpus poicnci.i , non af^u : ica vnicas potentia nunicii cft, vt 

 loquicut Scaiigc-r, noo numcrus Q_uid.iin dc Monadc fic phi- 

 lofopliancur : Q_uarquaiii vniias pet fc fu.ique natura infec^i- 

 lis fit,fi tanicn aj tcm fubif.^tam, puia niagnitudinciii, lefcta- 

 tnr,fc£\ion.-m admittit : ita lamcn vt Tnuatcs nunicri cx fc- 

 ctione illa proucnientes.non cx vcra Monadc , fed ex magni- 

 tadiiiis {cdionc oiiantut , hoc cfl, non c,\ abfttaila , fcd con- 



crcta vnitacc. Bernhardo Sali^tiaco vnitas adc6 eft numetus 

 vt ctitm partcs vnitaiis veii finc numcii.Itaque vnitas ipfi cfl 

 numerus fcipfo numerabilis. Porro 'unt qui fic atgumcncan- 

 tur.Vnitas cft quantitas difcrcta. Ergo cft numcrus. Antcce- 

 dcns probant: quia ci xqualitas &ina:qualicas tribuitur,id eft 

 vnitas poccft diuidi in paitcs a:quales & inxquales , vc -|- -!-. 

 Sed hic refpondecur, vnitatcm , qua fccacur , ncn confidciad 

 Tt monadcm , qux cft abftradum quid , fcd vt ftifiS^ , (iue 

 aliquid concictum. Vnitas itaquc machcmacica cftindiuiC- 

 bilis ; phyfica , diuifibilis , & quidcm in infinicum : quia qua:- 

 libct traiftio, v. gr. nuramuli , fubdiuidicur , inhnitis modis. 

 Goclenius Aiz : Etfi occupatum eft confuetudine , vt vnitas 

 ctiam numcrus dicatur : tamcn ixenfiii loquendo non cft nu- 

 meius i quia nonleft quanticas dilcreca Diuidi cnim pcr fc 

 nonpoteft, vt nec punftum magnitudinis : Ccd xci>iy fiirfef 

 eft, id cft, communis mcnfuraomnium iiumeiornni, vt mini- 

 mum quid,& eftnumcrus Jwi^«>,id eft.potencia. Sed nobis 

 placccdiftiniflio fub inicium allata. Ncquc vcio cft,qu6d ali- 

 quis mirctur , nos vnitatcm collocare in piidicamcnto quan- 

 ticatis. Nam qucmadmodum matctia fubftancia: cft in prxdi- 

 camento fubftanti.r : ita numcius,principium muliitudinis.cft 

 in piajdicamcnto quantitatis. Cit-.rum numerus Euclid^o 

 modo confidetatus cft coagmcntatio coiifcquentium,nullum 

 contaftum, muho miniis coalitum admittentium , atque adeo 

 talcm,in qua nullus copula fitus, feu communc quiddam,quo 

 continuccur, detcrnBinaii poflit. 



/ y. l^lHTnertts abfiraRe conftderattts eU fubieBitm-, Numeriii; 

 hArithrnetic* generalts. ruL°!a°f°: 



Nuracius eit fubieilum Anihmetics.hoc eft, id,circa quod uca i 

 ats ipfa confumitur , & ad quod vniuerfa; illius pra-ccptioncs 

 referuntur. Confidcratur autem numerus vel abfttadle , vel 

 concrete. IUo modo confidcratur in Arithmetica gcncrali ; 

 quralitcr dicitur theoretica,abfoluta ,fura , Si. fncera :hoc 

 niodo coiiluleracur in Arithnirtica fpcciali ; qua: alias dicitur 

 fraciica, relata, concreta , & media. 



V. ISlots, ntirnerbrmn fitnt Hberx, : alitz tamen aliis Notx nu- 

 expeditiures. mcromm 



Hcbr.-si & Gratci omnia alp,habeti fui clemchta vfuirpant *'* ' 

 loco numcrorum. Latini lireras fcptem alphabcii fui adhibue- 

 runt , hoc iiiodo M. D. C. L. X.V. I. Quanquam ali) rciflius 

 cxiftimcnt vctcres Romanos ncque M neque D adhihuifTe, 

 fcd cl3 & Io:qua: poftca a lihM. 1-, ccnipcndio fcriptnrx ftu- 

 dcniibus fint contiafta ^T^ clc quoq; iidcm ftatuunc 

 cx hac figura oinnes lu;- I ■ j 1 los Romanos otto.'- cfTc. 

 Quod attinct ad notai, V^l V i lasminorcs i.n.multi au» 

 tujnant ,illas efTe Aiabicas ; qua: ;^cns olim artem hanc atquc 

 totam Mathcfin non fegniter cxcoluit. Valla atquc Cardaiius 

 Indicas eflc notas cxiftimant. Sunt qui cas Phccnicibus ad- 

 fcribant.Dafypodius cxiftinia-i.librarios coirupiflc Grxcorum 

 litcrasi idque vel abicdione , vt in binaiio ; vel additionc , vc 

 in tctnario ; vcl inuctfione , vt in fcptcnaiio. Coiruptio illa 

 fic habct : 



/3 7. cT e c { » 0-. 



1. 5. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 

 Quidquid huius fit , in Aiithmccicis letincntut , quod ad 

 computandum finc apiiflimx , & ad omncs artis modos icci- 

 picndos commodilfimx. Vncialcs tamcn notx fiuc Roiuanx 

 ill.uin nionunientis,cpiftolis, & pcpulaii computandi rationc 

 vtilitciadhibentui. 



P^I. Ciphra perfe mhiifmifcatyfed addextra/TL^ Cipiua: . 

 poftafgnificationem ac valoremnotaritm fgnificatiua- •'»""«•' 

 rt'.7n attget per accidcns, 



Hxc cipiira nuiiquam occupaic debct cxncmum finiftrz 

 locuni. 



F 1 1. KIuHern notx. Ariihtncticx. recVe confcrunttir . , . 



V , ^ . . . . ^ . ndmir.iQ- 



ctirn rebus phyfici!, acornetricis , cr politicis-^ tuxi.i has re- da nuuie- 

 guLu : ^itas oporiet accipere de nttmeru concretis, ^ilti^i 



1 . VnitOi efi nur/tertts faciens ad conferiiationem rertim. 

 l.Vnilas ne:jiic diiiidit ncquc multlplicat.Item : Omnis nunieri 

 pais cft vnitasab ipfo dcnominaia. Item : Vnitatis ad quc m- 

 libct numcruni , & contta , dacur ptoporcio. ^. Binaritts efi 

 frimin numertn linearts - ' . Scaligcr binarium vocac 

 numerum poceiicijleiu . quod nuincri p;>centiaii>,hoc eft vni- 

 tatcni bis coiitineac Nequc habec mcdiuai licut ternarius. 

 Aliocjui binaiuis a^i^ii eft numerus,& qui.lem primus.Eft eiiim 

 compoficus : quia duarum vnit.irum additaiuni clt lotui. 

 4. Ternarim cfi frimus niimerus figiiratus ;'qnippc trigonus. 

 Triangulum cnim cft prini.T < > figura.fy? etlam frimus nii- 

 rnerm harmonicitt. Teitia \/ quippe in Mulicis clt ccn». 

 cordantiaprinccps. Efi item J.yfiaticus ; cjuu omnia fub- 



lunaiia 



