^ ^ o Encyclop^di^ Lib. X V. 



IJismctet 

 cjualis in 

 ciiculo 2 



©iametvii 

 citculopo 

 fuiit efle 

 iiiliniiz. 



.Ima & f.rrwl robuftiffims. Hinc fpli.vi.-u.& iim.ha luntio- 

 u ndl:& annali tcuc. non taciU tia>i;M poliurtt.Uko pfgna- 

 tur, .aamquc cxccptuvi , ncc non ponaus '«butm . tn o- 



fiaara quia fimpliciirima. Non cnim lacilc diflo a, potclt. 



oma cftTontinua & vna lin.a . ncquc puna.nn lubct co|m. 



tum aur de(i.'natum, quod lit pfmcipium a.llolut.om., l.cuc 



ali™ fi.uS%ax- comjofit. funt , .dcoqucico.jin.l ura. ha- 



t ^ ;(•'(>„ ac tnoinde in luas paiccs facilc rclolubilcs, 



S^dln^ott :ol/ea.^.optc.crquod vU.quc .dcn, cft 



pnncip ium &finis. Hi.ic docenc . ctrcuh n.nuram propcac- 



^ dcrcJinfinitum. Nam in fc tccuvru ,,& dcL.m .ntr.-..re. 



^"oArMs «« tMn,ans tradic . quod c.rculus l.t pr,- 



"umrcrum & opcrationum meclun.carum h.nd.^.«cntun,. 



.SaiL.tnc pcndct lanx fcu l.bra,c;cnciahs iUa mcciian.couun 



rc'ula. Htcnim applicata libra ad circulam . ttunna, qu.x cft 



^?d.a pats. fit ccntrum i pattes autcm hbrx vtruiquc a tru i- 



ni produaa: , fiunt linca: accntro c.rcull , qucm dclcr.bunt. 



E hinc cedditur tatio . cur librs maiorcs «ait.Lis cxammcn: 



pondcra, quam ralnores. Etenim quo long.us ^'•«'^«".Fi- 



Sfutn dccntro. eo veloci.\s moaentur. Qiiandoqu.de. 



creo ex maior-. vehementia motus v,s moucntls . quod elt 



pondus.d.ftinaiuscognota potcrt. cumm .notu ^^^^ 



rc obtarditatem non ita exadc pcrfp.cutur;vt.Que loi^gc cx- 



adius ponderum cxamen a maiorl , qua.n a mmor. hbra in- 



ftttui poccft : vc Arifloteh, non immcrito d.cat ^/. In magno 



libr.l.^idem pondus magnicudinem rcdd.c ^'P^.a.jl^'-": A"; 



diam-us eciam hac de re 0^'f ««'" .'^'/■^''^""^"'^'^'^" .^ bus 

 lus . inquk , pr.or ell oranibus ah.s hgur.s, qua: cx plur.bus 

 fupcrficiebus conftanp : eft pcrfeaifl.mus , capac.innius. Vn- 

 de rcs omnes in natura ad hanc fismam vn.ce alp.ranc. Ec 

 circulus imitacurarchltcAnm fuum . qui ncque pnncp.um, 

 neque finem habet. Dcnique ad motu.ii & c.rcu.Btryrac.o- 

 nem eft aFtiir„iiU5. Eft cnim ea fignr.r od motum ana!og,a. 

 vt corpora ■. cux acutilT.mo angulo (ubicftum tangunt , vc- 

 loclTinicin eodcmdccurrant -, qu.x maioie . tard.us moL.can- 

 tur. doncc tandem, qu^ ad rcAum .nnftunt, planc qu.cfcant. 

 Quandoergo rouindum corpus :an;;cns fulncAum pla..uni, 

 aniulumquouis acuco vec-lUineo minorcm acutiorcmquc ct- 

 ficrt,&: a fubicc^o c veftigio rccurrit,& ideo mhil alpcr.catis, 

 nihil offcnfionis habet, quo vclocitas mocus impcd.atut ; cor- 

 pusveri planas fuperficics & angulos lubcns ofe rea.o- 

 resangulos.qu.bus fubieaum planum tang.t, d.fFicuIcer mo- 

 uecurr facilc qiiicfcic Atque ha; funt afFea.oncs cuxua. 

 Quas cum pcnfitaret K^cWm»»«^ , doftr.nam Circulipn- 

 in^m locum in figucis occupare dcbcre monulc. Na,T, quod 

 in vnoQuoquc gencte eft pcrfcaifl-imura & fimplic.ir.raum. 

 3d quoque eft pnmum. Addic& hoc. quud nequc cr.angu- 

 lum . nequc reaangt,Ium rcac pofl-.t conllitu. . vel dcclara- 

 ri, veldemonrtrari, nifi pcraflumtam circuh figuram, Vcuim 

 cnimvcro hic fententia non potcft conliftcre :qu,a crculus 

 cft fi.Tura curuilinea. Refta autcm funt pnora cuiuis. Qi.od 

 autem attinet ad momcnta racionum. circulus dictur pcrte- 

 ain-.mus.ideoquc pthiius, fcilicec dignitatc. no.i autc.n l.m- 

 pHcitatc reloIutionis,vt vocanc. Ita cnira tr.angu.u.ii clt lim- 

 plicius:quia circulusrefoluitur iii tiiangula , pnta quatuoc 

 quadrantes. .Simplicicas autcm maxima , qux tribu.tur cir- 

 culo. eft ex caccntia angulorum. Nequc vcro examcn tnan- 

 guli.quod per circulum""inftituitur.'eft a prion , lcd a poftc- 

 riori ; neque cx affcaione trianguli.fcd cx impertea.one co- 

 enicionis noftra;. Hk non cft pr.«ereundum . qnid awfr Jit, 

 qiihifol-M ciradus expUnu obliquiHtMi fit ordmatm ? Cau- 

 fa eft gemina ;quia ncrapc circuluscft .-cquiter.ii.nus & a-qm- 

 an^^ulus. ^^»;rf/-mm«j: quiatcrminus pto cerminis innumc- 

 ra!?bus vnicus &. fingularis fibi ipfi pr.rcipuc eftxqual.s. ^- 

 quim^ulm : quia licet reips.i nullus infit angulus.par ta.ncn 

 & .Tqualis vtique eft irtclinatio, & vclut angulus pcnphcnaj 

 fib! ipfi fcmperxqualis .- vnde Platoni & Plutarciio circulus 

 d'"citur ^»A.;a.<'« & Ariftoteli iA«}«.^« totns m^:diit. In 

 folidis obliquilineis [phi.ri<, cft ordinata eodem argumento. 

 Hinc inttUigere eft circulum & fphxram h.ibcrc latera 

 infinita : vtpote qux neccflatio cxiftunc ex mirabih ifta 

 polygonia . 



//. Infcriptil^rnm fecanttarn in circulo co- 

 nphdii eft diameter. 



Oftcndit enim genefin & ratlonem omnium rcliquarum 

 infcriptatum.. Eft itaqueillaru.ii menfura. 



/ / /. Diametri in circido pojjimt ejfe infinitx, 

 Q^ omnes eiufdem naturtt. 



Nihil enim rcfert a quocunque tande.n punao ad quod- 

 cunquc ducas li.icam incirculo.modo linea a punao circuni- 

 fcrentix ad altcrum citcumfcrentia; punaum dufta cxaac 

 cunac per centrum. Omnis quippe emfmodi linca vocatur 

 diamctei;. 



/ r. "Atdij ma.\imH6 eft vftu in tMisJtnuum, 

 & in tota Aiironomia- 



In cabulisquidera finuum v quia ibi eft principium & regu- 

 la ccmpucationis & racnfurationis. In tota vcro Aftronomia-, 

 quia licut architcai habcnt flias menturas, veluti pedem. cu- 

 bitum.rcgulani, &: inftitores vlnam ; ita Aftronomipro nien- 

 fura habent fciiidiametrum cerra: , fiuc dimidiani ccrr.rcraf- 

 firicni : &. iccirco quando volunv indicare. qua; fit diftantia fo- 

 lis aterra, vel corporu,n ca-leftiuni magnitudo: indicant iioe. 

 pjr fcniidiametrostcrr<-e. Ethxccft mcnfura Matliematico- 

 rumraaiiraa.quxcftin femidiamcno tcrr^. 



l'^. Circulifunt tnter fe, vt a diametris ejuadrata : dia- 



mctri autejn funt ad inuicem , ■vtperiphe- 



rt£. E. 2. p. II. 



■Vt h'c funt circulorum plana intcr fc fimilia, quorum qna- 

 fi latera horaologa funt dumctn : idcoque inter fe compara- 

 ti, funt vc qu.adrata inuicem cx diaractris fafta. C.rculus pro- 

 indc /tiezd circulum o « yeft.vt 36 ad i5,quadcata ad.ame- 

 tris 6 & 5 faaa.Etrurfus.vt periplieria a e cft ad pcripherwm 

 ey ; (ic diametcr <» e ad diamctrum y. 



•.adii vf 



Ciicati 

 diuinei 

 qiiomc 

 co,upa 



tuii; 



V /. Si infcripta reWe bifecat infcriptam , eft diametCT 

 circuli ; eiufque medium eft centrum.E- 1 -p. 3 • 



yil.Si diu reHx duas reEioi infcriptas non-paraUelai 

 reUe bifecent , concurflli bifecantium erit centrum 

 circuli.E. ij. p. 5. 



Vt hic <» ^ & ' bifecanc reftas u y Sc y s. Atque hinc 

 peripheriara licet defcriberc per tria punda in circuli pcri- 

 phcriain cadencia, E. 5./'. 4. Hoc aucemduplicipoceft fieri 

 raodo. I. Ab viio punao ad alceruin ducitutreaa , qua; vna 



Dian 

 Sc ce 



quid 



Cent 

 ciicu 

 fu> 



cum alter.i , ex binis iccm punais dufta.concurratbifeaa . vc 

 hic perpunaa*{e i. 



Vbi enimvtraquebifecatur, ibi dcfignatur diamcter, inqut 

 concurfu dianictrorum ccntrum. 1. Incer bina puna?, quo- 

 modocunque polica bin.v pcriphcria; fc inuicera lecantesdu^ 

 cuntur. Pcr harum quippc concurtiis reax eduda; ^ fe nm- 

 tuo fecantes centtum exhibent;vt hic A B C. 



Hoc quoque modo potes complcre peripheriam cuiuf- 

 que dati arcus. Nam fi dctur arcus , quxreipfiuscentrum, & 

 cx illo defcribeintegrara pcriphcriam. Vcarcus dacus fic A B 

 C. cxcuius tribuspunais ducbinas pcripherias, &percasli- 

 neani rcd^m. Vbi concurrun: linca; reda^.ibi cftccutium 

 videlicecin E, 



Aliter 



