Geometrte Pars II. Cap. I. 3 5 5 



P A R S PRIM A 



GEOMETRIiE, 



Qji.t eB 

 S P E C I A L I S, 



Et dicttHr Geodasfia. 



C A P V T I. 



J>e Menfura Ceod^ticn, 



PRiECEPTA. 



Eodzfiaeft Geomecria fpccialis , qii.x rei 

 ^ materiatx magnicudinemdocct inucnire. 



i^J^ Etideodiciturifecialii-.^uialn/pccte ver/a- 

 thr circa certam materiam. 



Eius occurrunt principium , feuinitrumentum, 

 & partcs. 



l'rincipium Geodsfis eft mchfura famofa , pcr 

 {juam res materiita: mcnfurantur. 



Eftque naturalis, vel artificialis. 



Naturalis : vt digitw,pdmui,&c, 



Aititicialis : vt pcrtica, iircintu,&c. 



R E G V L ^. 



/. Geemetriatradit cvla. i^ dfctipi^iaf : (jeodxjta 



Hoc eft, Gcornetria eipendit magiiitudinis principia.afFc- 

 AioMC! , & fpeciescara refpcaum inaterix : Geodxiia vfum 

 iliorum nionlhat in fubicda matcria. 



/ /. 0)nnis magnitudo cognomine menfnrd genere 

 tnenfitratur, 



Sic lirfca; K&.X mcnfurantur lineis rcdlis, fuperficies plana: 

 pet (upcrticiem quadtatam vel triangularem.corpora flue lo- 

 itda pet corpiis cubicum.Nam licut iinca loopalmorumdici- 

 tur,inqua linca vniu» palmicciities continetur:ita luperficics 

 planadicitur ico palmorura , qux ceinies quadtatuinconti- 

 nec, cuius latus palmo .Tqualc cit : & folidum loo palmorum 

 dicitur, quodcQmplccflitur loo cubos, quorum quilibet latus 

 liabervnius paJmi.Quod dealiis ctiam mcnfuris,vt pejc.cu- 

 liico. pafTu, milliari &c. intclligendum c(t. Ita fi qu.rratur, 

 quauiaiit longitudopontis, vel altitudo turris, id ciplorabi- 

 tur pcr lincam rcifilam , qua: a-quct longitudincm pontis , vcl 

 aliitudincm turris. Per lineas quoque rcrum diftantiaj menfu- 

 rantur. Vciiim fi iugerumvel planitits alicuius campi fit co- 

 gnofccnda,a(rumcnda: funt raenfurxquadratz :puta pes qua- 

 dratus , perticaquadrata. Hic cnim quairitur , quot quadrata 

 contincantur in dalapUnitic. Dcniquc iii corporibus mcnfH- 

 xandis adhibcturcubus laterismenfun propofiti.&peruefti- 

 gatur , quot iftiufinodi cubis corpus ipfura conftct. Hinc pa- 

 tct,mcnfuram Gcodicicam vfurpaii vel fimplicitcr.vil copu- 

 )ate.Sijwp/jV(ffr,quando fola longitudo notatur& menfuratur: 

 fiue id fiat furfum.f ue deorfum, (inc anirorfum,(iuc tranfucr- 

 fim coUimando. Huius mcnfura fignum eft linca reda 



vcl norma I — . vt i6 ped.— id cft fimplices. CopuUti adhi- 

 betut monturagcoda:tica,qu.indobis vcl tcr rcpcriiur menfu- 

 ra fimpleit ; fcu. quandoinftituixur inultiplicatio, caque vnica 

 vcl gcmina.Supcrficics notantur& notiricaniur pcr mcnfuta, 

 qua: cx vna multiplicatione piodit : vtquaier quatcrna fuut 

 cdecim. Ita pes quadratus fit ex vna mulciplicationc numc- 

 ri in feipfum,vclalium:vt fipesfimplcxfit 4,quadu:us crit i<^. 

 & notaturcrucc f. Corpora notantur & fiinul notificantuc 

 per m-nlutam, quar c duplici multiplicatione prodit. Ita pcs 

 coiporcus fiue folidus vocatur,qui cx duplici uiulciplicationc 

 nuraerialicuiusproucnitivtfipesquadraius fit iS.foIidus ctic 

 Tom. II. 



64. Porro mcnrura: fuperficierum funtduplices. Autenim (u- 

 raunturproquadraco , auc pro oblongo. Proquadrato furai- 

 tur mcnfuxa, qua; in fcipfam ducitur , feu multiplicatur : vt fi 

 duos pedes fupcrficiarios in fc multiplices , producctur pcs 

 ^uadratus. Pro oblongo autem i quando minot menfura du- 

 citur in maiorem : feu, quando c menfuris intct fc mulcipli- 

 candis altcraeft alcerius pars , tunc faftum e raultiplicatio. 

 n?,eft oblongum.v.gt. fi duos pcdes ducas in trcs, aut fi quin- 

 quci>edes ducasinpetticam.fiet inde oblongum. Iftud autenn 

 oblongum eft homogeneura , vel hctetogcneum. Homoge- 

 «f«w,quando menfura: cognomiocs per fe inuicemmultipli- 

 cantur,puta i pedes in 50. Heterogeneum ; vt quando menfu- 

 rjediucrforumnominum in fe multiplicantur. v. gr. i pedc* 

 in 50 petticas. Itaquc tribus modis confidcrantur mcnfutas 

 fuperficiarix. i. in quadrato , vt A B C D. 1. in oblongo 

 homogenco , vc E F G H. 3 . in oblongo hcterogcneo , vt 

 i k l m. 



•+ 5 



A B E ; — ; tF 



H 



Huc pertinet Illud axioma Geoda:ticum gencrale < ^ludihet 

 'nenfurain cognom n^m menfiirammultipluMa , ciufdem nomi- 

 nu quadratHm pnrit : multiplicata AUtem per hcferogeneam, 

 gignic ohlongum , « maiore mcnfuni denominatum. Etfi crgo 

 menfuralongicudinis etiani cft menfura,latitudinis&fo!idi- 

 tatis/nam v.gr.pes fcmcladhibitus menfurac lineam , bis,fiue- 

 quadrate , fuperficicm ; cer,fiue cnbice, corpns) tamcnduierfj 

 applicatio facir vt omnis magnicudo cognominc mcnfutit 

 gencrc menfurciur. 



/ / /. Jn omni menfttrarum geriere deligenda ef aliqua 

 menjvra famofa.,Vt vocatHr. 



Sic in lincis & fuperficicbus menfurandis, mcnfuia fanK^fi 

 cft pertica ; qua: cft pcdum ic.i i.vel i 6. Haecproprie dicit!:r 

 dccempcda , quando difltibutieftindcccnT pcdes. Alioquin 

 «»uf*< ita dicitur.fi fic pcduni t i.vcl plurium. Germanis dici- 

 t"t cill llu'j;inc. Hxc arrificiose vcprxfentatur per (calampto. 

 portionaleiii , qiix Gcrmanis dicitui, tev niar;|rab / ittm Der 

 »cr|lJiii;tCtliac|rab.Scalaiftaomnis generis menfurai linea- 

 rcs, piiCa grana, digitos, vnicas, pcdes, deccmpl-das , ftadia, 

 milliark , gradus, &c. icprifcntarc potcft ptoportiuaalitct. 

 Taiis elt A E. 



fl, l C 



juin 



..IC 



ferr 



■.r.;:s 

 mI. dt,. 



lijc.idi. 



nip 



Enpi 



cpi 



Hi-c ii.a,.i'coinmou.(Iimafu(.rit , fi diuiJa*iu i'ii decempac- 

 tes;qua: poftunt augcri & minui in proportionc decuplaividc^. 

 hoc modo:i.io.ioc.lcoo. icoon. Ita << 6 porclt s grana,dl- 

 gitos , Tcl pcdcs rcprSjfcntarc : aut etiam 50 : aut (i opus fit 

 500. & 5CC0. Rurfus « (- potcft teprrfcntaic vnum pedcm, 

 vcl vnciam,vcl dcccrnpcdam:auj i o.ioo.i co c. I^cnique totura 

 A Epotcft rcprarfentarc pcdcm , & « c vnicam : vel A t pct- 

 ticaui ,&(»<• pcdccn. Porro loco dcccrapcdi folct adhibcii 



G g i caccna, 



