i77 



P^DI^ 



LIBER DECIMVS 



S EX T V S, 



(^ofnpleciens 

 COSMOGRAPHIAM. 



C A P 



V T 



I. 



.De ^aniitate mundi. 



PRjECEPTA. 



OsMOGRAPHiAcft rph.-Erjt iiuindi 

 fcientia.f.v FerneliopoteH appellan Cof- 

 mothcoria. 



Eftque generalis,vel fpecialis. 

 Gcncralis tradat de fph.Ti:a mundi in gencrc. 

 Sphncra mundi in genere , eft corpas rotundum, 

 compleclens carlum & tenam. 



Eftqiie realis,velrepr.-efrntaciria. x 



Sphxra muudana rcalis confiderara in genere, 

 fpc^latur quantura ad principia, proprietates , & 

 diuifiones gencrales. 



Principia fupponuntur ex Phyficis. 

 Proprietates func abfolut.-c,vel relatr. 

 Proprietates abfoluts funt quancitas & figura 

 mundi. 



Qrtanticas mundi eft magnitudo,qua illc omnem 

 qMdntitatem continuam reliquorum corporum ex- 

 cedir. 



R E G V L ^. 



/. Copnographit efl fcientia mathematica cominensge' 

 neralia Aflronomi& (^ Geographis,. 



M^thcfis eft abftrafta , vel tcjncreta. Abflrada eirca nudas 

 & abyjmni raateria lcparatasc]uantitatcsvcrl"atur:crtquc Aritli- 

 mcrica & Geometria. Concrcta circa quantitatts niatctialcs 

 occupatacft eaque pattim <^enera!is,vt Cofinoi^rapliia:partim 

 fpccialis, vt Vranometria & Gcograpliia, & iimiies. Cofnio- 

 grapliia eft Iplirr.T mundi fcientia,& differt a cofmologia,qu.r 

 cft pars Phylic.t :qiiodilla contcmpletur mundum, quatcnus 

 eft coipus menfurabile , harc quatenus eft corpus naturalc. 

 Diftert itcm ab Vranometria & Geographia : quod Cofmo- 

 graphia pcrUquatur gencralia mundi, vt loquuntur, id cft.ea, 

 qua: ci;lo &^j6r.r communiter conipctunt. Eft enim lcx me- 

 ' hodi.vc gcneralia genetalitcr doceantur. 



//. Sphs.ra mmdi ronjideratur vel Jecnnditrn exiflen- 

 tiam , vel fecttndnm repr&fentationem. 



Vocis Sphirn qulnque occurrunt fignificationes. Trimo 

 naniquc fignilicatquoduis corpus qualifcunquc rotunditatis, 

 cicmpli graria pilam luforiam. Sccimito corpus matlicmati- 

 cum vn.i fuperficie contcntum , a cuius medio linc.i: ad extre- 

 mitatem duifVi' , funt .Tqualcs , quod dcfcribitur fcmicirculi, 

 diametco immota, m fcipfum rcuolurione. Tertio inftrumen- 

 tuai rotundum , variis circulis diftinftum : quod melioris do- 

 i^rinx cauf.i appellatur fphxra matcrialis : cuius inuentioncm 

 plcrique Archimedi tribuunt, vt Ciccro,alij Atlanti.vt Plinius. 

 &uarto dodrinam, qu.T inftrumcnti illius vfum cxplicat : quo 

 lcnfu dicimus Spli.rramIohannls dc Sacro Bofco.qui vixit cir- 

 caannum C H R I s T I ii.?i. ^iinii fignificat coclum pcr 

 fynccdochcn. Nos vfurpamus hoc loco vocabulum Iphir.r 

 in fccunda & terta (ignificationc Etli autem vati.x traduntur 

 fphirx fccundo modo acceptr dcfinitiones ; illi- taincn non- 

 nifi vcrbis difcrcpant. Et intcr vctcrcsThcodofij.intrr rcccn- 

 Tom. I /, 



fiorcs Clauij definitio maxima vidctur prob^Snda. TheodolTus 

 quidcm f.c dehnit : Spha^ra eft foli Jum quoddan vnrfuper- 



hanc habet dcfininoncm : Sphxra eft figura fo!ida,v„,^ fuper- 

 fic.c comprchenfa, ajquam ab v„o punflo corum ^ux intra 

 figuram luntpofita, cadentes redx Iincx intcr fe Cul"" 



SoltLcoU "°"""^-"'.S^'""= ^P^^nr cau.im , fcd folidam. 

 iotta.t Iphxraeft, qua: vmcam tantum habet fupcrficicm fcili- 

 cetcxternam quam co„uexamappclIant : qualis confpicitur 

 lph.Tratcrrx-,fohs, lunr.omniumquc ftellarum. Catia, vcl mi- 

 nus loiida, cft, qu.T prxter cxternam fupetficicm ctiam habec 

 tnternam concauam fcilicct, qux codcm modo vt cxtcrna 

 acentrcfiuemedi^o comprehcnfi fpatij xqualiter abeffe intcl- 

 ligitur^ual.s cft lph,rra cceleftis.qux includit orbcm elcmen- 

 tarcm.C.Ttcrum (phi-ram munji (ic confideratamduplici mo- 

 do polfumus contc^plari:quatenus fcilicct eft opus Dei,&: qua- 

 tenus >llud opus repr.rsCcatur .n opcrcahquo art.ficiali. Priori 

 modo d.c,cut(ph.rra rcalis , poftcriori reprxfcntatit.a.Illa eft 

 mcfura hu,us:& p,oindc illius traaatioert potior quam huius. 

 ///. ^antitai miindi enomuium maxiyntt , ceytifque 

 nnmeris a nobi^ expUcari ne<]uit. 



Principlo illud ex metaphyficis hk fupponimus , folum 

 Deum ellc aAu infinitum. MunJus igitur infinitus clTe non- 

 poteft. Etd cmm iplius magnitujo iicquc dimciilionc, ncque 

 numero a nobis comprchcndi potcft : in fctamcn finitacft.S: 

 a Dco comprchcnditur. Si ergo mundusaquibufd.im dicaiur 

 inhnitus, hocaccipiendum eftxa^^-n/ffWw»; quid. Nam in 

 naturanihilcftinfinitum , ncque tc-U^efentia. neque, i|»s'«, 

 /'orfy?<if<',pr.Ttcrquam folus Deus:& nullum corpus poteft clle 

 infinituni^(j<«^, magmtndtne, vcl >^tSu^, nnmcro, nifi potcn- 

 tia, & rcfpcftu noftrx imbecillirati-. Et'quod attincr adraiin- 

 dum , cribus argumcntis pr.Tcipucdcmonftratur iplius rinitas. 

 Primoqmdquid crcatum crt,& conftat matciia.non potcftcdc 

 limplic.tct infinitum. Dcindc nullum coipus fphxricum po- 

 tcft cfTc infinitum.Miiiidus autcm c(t (phxncus.quia prxcipux 

 ipfius partes funttalcs. Tcrtio cuius partcs funt tinitx, illud 

 ipfum finitiiin c(lc ncccfium e(t. Dici tamcn porcft mundus 

 infinitus, vt paulo antc attigimuv , ptoptcr niaximam iplius 

 quantitatcni. Qjjanritas cnim ipfiuscxccjit omncm quanti- 

 tatcm omnium corporum. Munuus quippc complcxu fuo rc- 

 liquacorpoia continct atquc incUuiit, & proindc ipfiscftma- 

 ior. Conrintiisci.imcontcnto fuo maiuscft.rorro fi mundus 

 finitus cft.qu.intitas ipfius ccrto numcro cnplicari potcft. Scd 

 a nobis non potcrt:quia cocli fuprcmi.quod dititurcxlum bca- 

 torum , quantitatcmnullis vilibus & nilibus liumanis afTcqui 

 pofTumus : ct(i rcliquorum orbium co:!cftium quaiuitarcm 

 vcridmili tatiocinio poflumus confcqui , iiunc fcrmc inmo- 

 dum. AltituJo (oli.s in apogxo fuoconftituti.a Ptolcm.xo po- 

 nitur fcniidiamctiorum tcrr.v iiio: a Copcrnico 11-9:3 Ty- 

 chonc u 8i. Taxarur autcm (lue .vquatur fcmi Jiamcter tcrr.e 

 milliaribus Ckimanicis S59 vcl Sfio fcrc.diamctcr ipiiusmil- 

 liaribus Gcfmanicis 1710 aii 'i^iftc prcximi, omn'n,m aftiono- 

 moium & geographorum conlcnfu. El> igitur folis altitujo 

 Ptolcmxo,milliaiiuiii lO^^^-^o, Tychoni loi fijio.Suppofita 

 illa folisaltitudinc Ptolcmaica, cius circulus diurnus crit mil- 

 liarium Gcrmanicorum (^54001 4, & proindc in fingulas lioras 

 moucbitur fol milliaribus i-ij;^. Ex calculo Tychoniano 

 folisapogxiniotusdiurnusertmilliariuniGcrm.(;j8 95 54.I10- 

 rarius irtiSi j i.Qjiistantammotus rapijitatcm vel folacogita- 

 tione coniprehcndcic potcft .' Hrmamcntum vcro.fcu cceiuin 

 ftcllitctum.lupra tcirani attollitui 14000 ftmidlametrostcrrx 

 ('tcfte Tyclioiicjfiuc milliaria Germanica 11040000. Quirc 

 circulus magnus in lirmame.uo extcndicut fcmidiamctvisrcr- 



1 i j tx 



Sphira 

 qiio.Tiodo 

 in gCDete 

 diuidatur} 



Quantita» 

 muBdi 

 «jualis i. 



