380 Encyclop^di^ Lib, XVI. 



Inftiaratn^ 

 ti aftrono- 

 njica vt do- 

 ceant mun- 

 dum effe 

 xoiundum. 



y«eipui 

 authotes 

 (jUid de ft- 

 gura mundi 

 doceant > 



Situs mun- 

 4i qualis } 



///. fnjirumentx aflrommica docet mun- 

 dum ejfe rotundum. 



I^occnt autetn hoc per faltum.vt loquuntur, id cft, media- 

 te. Namex inftrumcntis aftronomicis.qua: in tigutam lotun- 

 dam efformantur.vt cccli rotunditatcmimitcntur, clare colli- 

 gitur , cdlum cffe fpha.iicum : quia fi ccrlum altcnus hgurx 

 e(rct,nsquaquamillaquoquovctfumconfl:ituta idonea cifen: 

 ad altitudincm & diflantiam fiderum dimctiendam. lam vero 

 conftat.illaefle idonea.vtin gloho ccclcfti, aftrolabio & finii- 

 libus videre licet. Si autcm cffilura eft rotunduin , eiufdem 

 quoquc figurrmunduscenferi dehet : q lia deforme admo- 

 dum elTet,!; raandus quadratus vcl oblons;ii'. cflct , coelum au- 

 tem orbiculaie. Atqae hsc cft tcrtin dajfts. 



IV' PracipUt aiithores tribuunt mundofigU' 

 ram /phiericar». 



In quarta cLtjfe ftatuimus teftimonia pr.i:ftantiiriroorum 

 authorum : quarccrte non.-E funt contemnenda,quando & ra- 

 tionibus funt fulta.& a prasftantibus atque exercitatis artifici- 

 bus profecTia. Putaturautemprimus Thales Milcfiusin lonij, 

 rum Pythagoras in Italii docuifle , raundum efTe fphiricum. 

 Quam fententiam poftea fccuti funt Babylonij , Chaldari, 

 jEcyptij , &Grxci, & intethos norainatim Plato,Ariftotcles, 

 pcolomfus , & alij innumcri. De recentioribus nihil dico : 

 quiaintcr eoscft prope dixcrim vna e prirais vcritatibijs , Vf 

 lOquuntut.Munduii) eire fphxricum. 



C A P V T III. 

 De Situ mundi. 

 Pr^cepta. 



jf^ Roprietas mundi relatacft ritus^quifpedaturin 

 S^ mundo ratione totius & pattium. 



Situs ratione totius eft , quo mundus pofitus ede 

 intelligitur in fpatio intemo fibi coi-nmcafurato/eu 

 \n loco inuariabili. 



Situs ratione partium eft configuratio,qua,xthe- 

 ria rcgio,compIexa CGclos & fidera,tenet fupremum 

 locum , & elementarem ambit ; elementaris autem 

 corapleditur igncm Si aerem,aquam & terram. 



R 



E G V L .<€. 



Identita» 

 figMts mu- 

 di quidai- 

 Suaii 



Quomodo 

 miiiidus iit 

 in r^acio ; 



/. SitHi tnuudi efl inuariabilif. 



Globum vnica comprehendit fuperficies extrinfecus con- 

 uexa.intcriori autcm parte concaua : cumcxiera corpora tri- 

 bus vt minimuin fuperficicbus contincaiitur. Mundi fi:;uram 

 globofamcffccapits ptarcedenti diximus. Extima iplius fu- 

 perficicsccBlum vocatur , complexu fuo concludens quidquid 

 in natura reriim voluit cfTc opifex. Mundi vcio partes intra 

 coeli concauumconclufe, figuram toti (imilem adeptrc , ita 

 mutuo nexu fympathiaque coha:rent , vt nufquam relinqua- 

 tur fpatium corporc vacuum:& prastcrca, quarcuiique corpora 

 folidioraoculifque noftris confpicua,vtterra & fidera , locura 

 fibi a Dco alfignatumita fcruant.vt ne latum quidem vnguem 

 ifthincexcedant , exocculta atquc adco inefFabili proprictate 

 & fympathia , quara Deus cfTc voluit inter locum & corpus 

 loco ifti deftinatum. Et quaccunque mouentur , fingula intra 

 loci fui cancellos.tanquam in proprio circo , motum fuum vi 

 infita exercent. Mundus ctiam ipfe hanc fibi indolem habet 

 inditam, vt femper in eodem raaneat loco. 



/ /. Figurit identitasin mundo &partibus eim 

 pracipttis ar^uit identitttcm natura. 



Tigura diciturcharaaerfotma: fubftantialis , quatenus qux 

 cadcm figura liuc forma extcrna funt afFefta , vel fpecie ean- 

 dem.verfaltcmpropiiiquamformam internam obtinent. Sic 

 quia mundi & partiurp eius vna cft figura , xque ccnfentut 

 petfefta efTentialiter. 



/ / / Mmdiu efl infpatio partim fibi 

 Aqunli tpartim maiori. 



Spatium illud , quod mundo .Tqualc dicimus,eftipfe locus 

 intern js , in ouo eft munJus. Quid fit iftc locus , ex Phyfica 



pete. Hic enim tantrimconCderatutillelocus ratione quan- 

 titatis fua! , quam candcm cum mundo obtlnet. Spatium ma- 

 ius, in quo mundum cfle dicimus.non eft reale , fed iinagina- 

 riuni. Non , inquam , eft realc : qula extra mundum nihil efl 

 pixterDeum. Sedcftimaginarium , quia nobis imaginamur 

 dimenfioncs in illo fpatlo,proportione quadam icfpondcntes 

 rcalibusacpofitiuiscorporumdimcnfionibus. 



C A P V T IV. 



T)c Vartibus mundi accidentalihm' 

 Pr^cepta. 



Idimus breuiter proprictates mundi : fequun- 

 tuc diuifiones ipfius generales, quibus mundus 

 diuiditur in partcs accidentales,qu3E ipfi tribuuntur 

 ratione nollri. 



Huiufmodi partes funt numero feptem , hoc 

 ordine. 



Primo mundus diuiditurinpartem fuperjorem & 

 inferiorem. 



Pars fuperior eft coeleftis illa, quam nos habemus 

 fupra verticcm. 

 Pars inferior eft tcrreftris illa,in qua nos viuimus. 

 Huc peninet diuifio mundi in hemifphacrium fu- 

 pcrius^ inferius. Illud eompleditur coelum no- 

 ftrum& teriamnoftram-.iftudcoelum & terraman- 

 tipodum. Item in hcmifphasrium boreale & auftra- 

 le. Illud eft cis cEquatorem,hoc trans tcquatorem. 



Deinde mundus diuiditur in partem anterioretn 

 &:pofteriorcm. 



Pars antetior eftoccidens,quam Sol exoricnsame 

 fe habet,&: ad quam aftrorum omnium a primo mo- 

 bili fit conuerfio. 



Pars pofterior eftoriens,quam Sol casteraque fide- 

 ra quafi a tergo teiinquunt , dum in anteriorcm i\- 

 lam tendunt. 



Tcrtio mundus diuidituc in partem dextram SC 

 finiftram. 



Dextra mundi pars eft feptentrionalis feu borca- 

 lis,qua: ad dextrum latus fita eft,oculos ad occafum 

 conuertentibus. 



Siniftra eft meridionalis feu auftralis, qux finiftro 

 lateri refpondct ad occafum conuetforum. 



Quart6 mundus diuiditur in quatuor cardines : 

 quorum priiuus dicitur oriens, fecundus occidens, 

 tertius metidies fcu aquilo, quartus feprcntrio fiue 

 boreas. 



Quintodiuiditurmundusin quatuor qnadrantes: 

 quotum primus eft orient.ilis^abafcendtnteangulo 

 ad mcdium vfque cali : alter occidentalis,^ medio 

 coeli ad angulum occidentis : tertius occidentalis 

 quoqiie,fed fubtcrraneus , ab occidentali angulo ad 

 imum vfque cceli , feu meridianum fubtcrrancum: 

 quartus orientalis itidem fubtcrraneiiSjab imo coeli 

 ad angulumnlcendentcm,quidicitur horoicopus. 



Sexto mundus diuiditur in longitudincm & la- 

 titudincm. 



Longitudo mundi fumitur ab occidente verfus 

 orientem.vel contra. 



Latitudo mundi fumitur \ fcpteutrione vcrfus 

 meridiem , vel contra. 



Septimo mundus diuiditur infpatia certis citco- 

 lis comprchcnfa. 



Circulorum occurrunt proprietatcs , partes, & 



fpecies. 



Proprietatcs funt dux. i. Habere partes fiuc gra- 

 dus 360. z.Habere certum aliquod ptincipiuin 



Partcs funt axis,polus,& circumferentia. 

 Axis cft linea refta pcrmcdium circulum dufta. 



Polus 



