Cofmographis^ Cap. I V. 385 



betBr , quanti cA polotum dirtaotia. 9. Si eiVno eodemque 

 puaiflo fiue polo defcribantur plures circuli, vnus ex iis potcft 

 eife circulus magnus , citcri vcro omncs crunt co minorcs, 

 «iicunturque circuli paralleli. lo. Paralleli funt inter (c ina:- 

 qualcs , eorumque rainimus cfl , qui c(t polo proiimus. 

 Quarc fpharram diuidunt in pattes inarquales, ii.Sicitcu- 

 lui magnus du£lus fucrit perpolos paralleloruin , eofdem 

 fecabit anguiis rcftis in fcgmenta acqualia. 11. Sin vero 

 «ijculus magnus tranfieiit cxtra poios parallelotum , is pa- 

 rallclos fecabit angulis obliquis in fcgraenta inaiqualia. 

 15. Linca rcfta per ccntrum fphsrx ducta a polo circuli 

 magni iiv polum oppofitura , dicitur axis fpharta:. 14. Axis 

 a:quasorisextrema funt poli mundi. Coroividis loco obferua, 

 ctrculos druidi tribtu madu. l.Ex qHxntiane , in maiores 5c 

 minorcs. i. £x mMu . in mobiles fcu intenios , &: immobilcs 

 fcucxtT:tnos. 5. Erj^fa, inxquidiftantcs, redos. & obliquos. 

 Jtcjw.diftuntes fcu parallcli funt , qui poHs mundi circumadi, 

 (patiis vbiquc diftant a:qualibus : vt iquator , duo tropici, 

 &, duo polarcs , & in fpluera neutra hortzon parallelus ; quia. 

 jllc ab iquatore non diffcrt. ReHi funt , qui per polos mundi 

 dufti a:quino£lialem ad reftos fecanc angulos , vt duo co- 

 luti, meridianus , & horizon in fphira redla. OW<ij«ifunt, 

 qu) asquinoitialem ad angulos obliquos interfccant , vt xo- 

 diacus &: horizou in tpha:ra obliqua. 



/ X* Circulos Cojmographices oportet ima^irtari in 



(alo , terra , globo caelejli &terreHri,Com- 



pajfo , & Tnufeo. 



Inca:lo(ic licebit imaginari : iEquatorcoelcftistranfitcin- 

 guIumOrionis : & intelligipotcft cx motu folis,dic VrMatcij, 

 &.?4 5'Pf^™^'-'''- Zodiacum iiriaginantur prxcipuc cx motu 

 folis, quo is ex mcridie ptogrcdicur in f pcentrionL-ni, & con- 

 tra. Horizon eft veluti quodam ciico dcfignatus tcrminus 

 «otli, quod videtur quafi incuinbcre rcrr.v. Meridianum ima- 

 gmamur,cura fol pari inceruallo abeft ab ortu Sc occafu^duda 

 e verticali pundo pet folcm lincacirculari vcrfus fcptcntno- 

 ncm & meiidiem. Duos colurosnobis imaginamut duftali- 

 nca circulari a polo pcr locafiderum,qua;accingunt.Namco- 

 lurus xquinodiorum trajilic per polum , caudam Vrfr maio- 

 tis, Virginem, Hydram, Centaurum, Cetum, Triangulum, 2i 

 Andromedam. Coluius folfticiotum ttaiilit per pcdes primos 

 & ceruiccm Vifx minoris, Cancrum , Cancm, Capricornum, 

 Aquilam , iJc Lyram. Tropicum Cancii imaginamur vel cx 

 motu folis,quo primum gradum Cancri petagrat ad 44- lunij: 

 velcx motu Arfturi.ciuicutiu fuo hunc circulumnon incom. 

 mode deiciibit. Tropicum Capticorni defignat foI,quando 

 diem brcuiffimum efficit motu fuo ad diem 77 Dccembris. 

 Circulum arflicum nobis imaglnamur duifla lincadi.imetrali 

 e vertice feupunfto habicationispcr polummundi. vfque ad 

 horizontcm, Nam quidquid circuli clt, quod hanc diamctrnm 

 circumcirca ambit, id habetur pto illius loci Ar/lico. Dcfcri- 

 titur cciam motu alicuius infignioris ftclli, qua: horizontem 

 ftiingit tancum, fed nunquam tamen infra eundcm tota lub- 

 rncrgit. /» terra concipimus hos circulos , dum obfetuamus 

 loca pcr qux tranfeunt./Equacor terreftiisaboricntc inocci- 

 deiueni diuidit Africam &: Amcricam in binaspartcs. Mcri- 

 d'3nus tcrrellris medio incer oicum & occifum lococonliftit. 

 Primus auccm mcridianus eft vctfus occafum , prope Infulas 

 Forcunacas feu Can.iria5. Tropicus Cancri verfus fcptentrio- 

 nem tranfic per Indiam orieiitalem , Arabiam , Adanccm 

 montcm Mauricanix , & Mcxicum. Tropicus Capricorni 

 ^erfus mcridiem tranfit per marc Indicum , extrcmam Atri- 

 cam , & mcdiam Biafiiiam. Polaris arfticus verfus (cpten- 

 trioncm cranfit per Norvvcgiam meridionalem , Iflandiam, 

 & Grocnlandiam. ro'aris antariflicus vcrfus mcridiem tranfic 

 per cerram auftralem incognitam. In globo rcelefti ^ tcrreftri 

 facile cft hos circulos obfcruare. 7» Compaffo magncs , & 

 filum , feuftilu^, dcfignanc mcridianum , pun^ta oricncis 

 & oc<:idcncts a:quatoicm , circiimfercniia horaria horizon- 

 tem. In mufco ccrt.r trabcs , fimiliauc loca, pofliinc nobis 

 rtptarfcntarc hos ipfos circulos. 



C A P V T V. 



De Sph^ra mundi refrafentatitix. 



Prjecepta. 



«fl Phsrra mundi hucufquc fuicqua: dicitur realis: 

 fequitur repracfcntatiiia , tjuz totam mundi 



machinam vni cum fingulis fcrrae ipfias partibus 

 & motibus reprsEfentat. 



Eicjuc vcl niinus.vcl magis artificiofa. 



Miniis .^rtificiola eft glibns -mundi, cora- 

 pledeiis globum carlcftcm & tcrrcfttcm , manu 

 niobilis. 



Magisartificiofa cftglobus raundi , quividctur 

 fuopte ingeniomobilis. 



R E 'i V L >E. 



/. Df/criptiomundi perfici peteft duobutmodis; 



videl.vel inglobo,vel inplano. 



Hac dc icaudiamus Robertum Huts tmciiuu deglobi^. Duo 

 func, inquit, inftrunicntotumgcneia, quibus cocam cctli tcr- 

 raque tacicm raira ic mulciplici variccace diftinc^am, quadam 

 quad fynopli , cxprimi iSc fendbus obiici commodillimc pofle 

 ccnfuerunc artiticcs. Altcrum , quodin folido rotundo idcam 

 hanc proponat, globus vel fphira vocatur: altcruni.quodin 

 plano cxprimar, 1'lanifphxricum vocaiunc. Vtiumquc ab 

 antiquis admodum temporibus excogitacum, ad noftra vfquc 

 fccula concinua quali traditionc dedudum , tuas fempcr pct 

 fucccfllopcm tcmporisccpic acceflioncs.SJc Huis. Delcriptio, 

 qux fic in globo , fiuc lupcrficie Ipha:ric3 fuas habct incom- 

 uioduatcs & commodicatcs. Incommoditatci dux func. Pti> 

 nio nid huiufmodiglohusconucnicntis tucrit & iuftxraagni- 

 tudi»is,vcplunmisrupctiiciebus cxprimi poflinc omiics mun» 

 di partes, nullumaut paruum habcbit vfum. Dcindc in globo 

 ifto non fcmcl 6c liiiiul omnes mundi partes cerni polfunt, 

 Contra ipdus commoditas maxima elt , quod tccincac (iniili- 

 tudiucm mundi. Dcfcripcio qiia: tic iii plauo,onines & fingu. 

 las mundi paiccs fcincl &c finiui obiicic afpeftui. Hic uon ab 

 rc tucric.propoiiere integram dottiinam de globo , idque cx 

 tradatu Koherfi Hues , indicacis locis.vbi hac eadera dodtina 

 paflim in hac Encyclopasdia .cxplicatur. Nam hac iaftatutio 

 cft diti:iplina mixra , & appellari poccft Sphsrogrnphia ; quam 

 non rciccimus in vltimum huius opcra: librum , quod in Cof- 

 mographia,Vranomctrifi,Gcographia, Gnonionica , & Nau- 

 tica cxplicauccimus ea.qux hancadrem percincnc. Icaquc hi« 

 loluralincamcnta duceinus. 



Sphirografhm cft difciplina compofita de globo fcu fplwrra 

 aculiciali. 



Eftqucgenctalis,vel fpccialis. 



Sfhrogra,fhin geiurtili^ explicat globi dcfinitionera , anti- 

 quitatem,quantititcni,fabricaro,& politioncni. 



Deftnitto cll, quod glohiis (it analogica cceli tetriqnmago: 

 non lolum quiaeft forma- rotundx,ftd eciam quia partcs cali 

 & teria:,ideft, tydcra & regioucs.dngula fua proportione it 

 diftantia exprcflanobis exhibct. 



Antiquit^f cH y quod .globum eiufque vfum Atlas Libycus 

 primo inuenic : vndc orta fabuU , ca:lum humeris luis tufti- 

 nuiflc. Aiij hoc inucntum Tlialeticribuunt. Excolucrunc au- 

 ccmpoftea Ciatcs , Archimcdcs, Proclus, nwxime omniuia 

 rcoIcm,rus. Rcccncioribus fccuiis plurimum cxcultus clt i 

 Gcmma Frifio , Gcihardo Mcrcacore.ii: Tychonc Biahe.Pla- 

 nifpiia:riumquidein prxclarumcft inucncum , mirumquc ha- 

 bct arcificiuni, fi cx gcomctricis&: opiicis fonnbus dedui.1a fit 

 fabiicacio:miranutiam iucundicatcni , &. concinnitatcni. Se<i 

 globus natura prior & ancrquiot.forma conuenicncior , intcl- 

 Icdui & cogitationimagis c(l accoinmodus;vt mittam vcnu- 

 ftatcm iS: dclcvftationein;propriis cnim & gcnuinis tormis rc» 

 iplas cxpiimit. 



ffjuantttm globi materialis tanta cfTc dcbet.vt capacitas fuf- 

 ficiat rcbusinfctibenJis,&: grauitas non impcdiac comraodjnj 

 tradationcm. Straho Ui/.i\. globuni tcrrtftrem vultconftace 

 diamccro dcctm pcdum. Scd hj.'c molcs cft immanior, quam 

 vt commodc cradari poflit. li , quos Mtrrator cdidit, pcdcm 

 vnum ^ partem tcrtiam ferc attingunc diamccri. Cuitclmm 

 Siinderfonu* Loudinenfis in maiori lormaedidic globos , quo- 

 tum diameiri tiincpedum duorumi: panis fcxta:. Itaque fu- 

 pcrficics horum globorum adcos,quos Mcrcacor edidit,eam 

 liabenc rationcm.qui eft vnius ad duo cum tribus odauis,ali- 

 ejuanto etiam maior. Tycho Brahe , noftri feculi Adas , coelc- 

 flem globum cx lignca intus maccria conftintcm,acquc in ci- 

 adam fphira; formam lcuigatum laminifque cx orichalco 

 artificiosc fuperindudum ficri curauii , pcdcs in diametio fex 

 contincntcro, pra:tcr mcridianum &: honzontem , citcraquc, 

 qui iftimari indc pofTunt. Cuiufmodi globi machinam adco 

 folidc&fubtiliter elaboratam , a neminc antea conftrudam 

 vfpiam , auc abfolutam redc arbicracur Cl.lfaaciui Tontiinm in 

 Obferuationibus ad traBatum Roberti Hues. Qui globus pri 

 CJBtcris obinfignera fuam magnicudincin boc habct prico- 



gaciax. 



Uefcripti* 

 niundi 

 quot modis 

 peiticuiui? 



