7TT 



ENCYCLOP^DIiE 



LIBER DECIMVS 



SE PT I M VS, 



Proponem 



VRANOMETRIAM 



Quatiior parcibus explicatam. 



P ARS PRIM A 



VRANOMETRI/E, 



§luA dicitur 



S P H it R I C A. 



C A P V T I. 



De Metu primi mobilis, 

 Pr^cepta. 



Ranometria eft fcientia fphxTae coe- 



leftis : eodemcjue fenfn Vranofcopia , 



Vi anologia , & Vianographia ikimr : 



[ ''.atint lidcralemphilorophiam &con- 



' icmplationem , & fcientiam fiderum 



Vocant. 



Eltquc Aftronomia.vcl Aftrologi.i. 

 Aftronomia eft prima pars Vranometriae dc mo- 

 tu & menfura corpomm coeleftium, ^ 

 Ellque prima.vd orta. 



Prima cft de motu & menfura corpotum coelc- 

 ftium in fe confideratis •, fine tefpeftu nd tempus. 

 Eftquevel Sphaerica,vel Theorica planetarum. 

 Sphxricaeft piima pais Aftronomiae de tribus 

 fphxris foperioribus : videlicet piimo mobili,coelo 

 cryftallino,& coelo ftellifero. 



Primum mobile confideratur vel vt archetypum, 



vdut e^lypu™- 



Primum mobile archetypum eft fphsra decima, 

 omnjum ampliHima , tcrrenum globum fuperans 

 1960, mntu fuo rapidiftimo inferiores oibcsfccum 

 rapiens ab ortu verf is occafum,viginti quatuor ho- 

 rarum fpatio , circulis adumbvata : alias otbis deci- 

 rnus,& coelum decimum dicitur. 



In co videbimusdimenfionem,& diftindionem 

 per circulos. i' 



Dimenfio cft quantum ad magnitudinem & 

 motum. 



Magnitudo cft iaiti di<fta. 



Motus primi mobilis eft , qui k cardine orientis 

 incredibili celciitate per meiidiem in occafum , & 

 viciffim inorientemfertur :eftquc ptimus , vclo- 



ciftimos , & euidentiffimus. 



Eft primus ; quia ineft ptimo caelo,i]uod ita mo* 

 uetur,vtinf riotes fccum rapiat. 



Eft Teloeiflimus j quia viginti quatuor hotarum 

 fpatio perficitur. 



Eft euidentifluTius ; quia poteft a quolibec ob- 

 feruari. 



R E 



G V L j€. 



I. Aflronomla^derum motus , AUrologia fidenim 

 la recitat. 



Timplerus ^thenologiam definit doiSrinam phyficam, quse 

 explicat corpus sthereum : eamque partitur in Vranologiam 

 & Aftrologiam. Vnmologiti ipfi eftdodlnna phyfica de coelo, 

 quatcnus eft caelam:v//?m'of;/i,doAiina phylica de ftellis,qu3- 

 teiius Aint flen<e. Scd AArologia apud veteres Gc lecentes au- 

 thores vel pioaftronomiaponltur,vclaftronomixopponitur. 

 Quanquan» enimvtroque nominc vnum idemque pene nota- 

 tur , & vfus multis eli promilluus : taracn artifices docendi 

 causa Aftronomia appellant,qux fiderum motus,Aftrologiam, 

 qux fiderum cfFefla & inclinariones e ftellarum pofitufcruta- 

 tur.Et jlla eft ccrtiorquam hxc.Illa aquibufdam flatuiturpars 

 Mathefeos , hxc Pliyfices : fed non rcfte. Vtraque enim eft 

 pars Mathefeos: quia vtraque rimatur quantitatem co:li,&ni- 

 titur calcuIo.Tametfi enim Aftrologia recitatefFe(flaca:li:non 

 tamcn hoc facit abfque culculo. Vnde quoque patet,quam ab- 

 furdi fint, qui Phyficx adiudicant toiam Vranonietriam : cuni 

 ccclum in Phyfica confideretur vt corpus naturale, in Vrano- 

 metria vt menfurabile & menfuratiuum : quatenus fcilicet il- 

 !ud metimur.&ipfummetitut & tempus,& resintempore.Vn- 

 de patet,fubiedtum traftationis hic cllc quantitatem coeli : cu- 

 ius principia ex Phyficis fupponuntur. Subieiflum informatio- 

 nis eft ingenium Aftronomicum : operationis funt omncs res 

 in temporc exilUntes,id cfb,fublunares.Cxtciuin JSCe/^/eraj^r^- 

 fntione in tabidai Rudolphmof hoc difcrimen itaenuntiat.Duas 

 habct aftrof !'m fcientia partes : prior eft de motihus,pofterioi 

 de cfFeftibus fidetum in natura fublunari. Vtramque vctcres 

 communi vocabulo Aflrologiam foliti funt appellare. Cum 

 vcro ingcns fit inter has partes difcrimen causa certitudinisi 

 nomiuibus etiam diftinguere illas poflcrior vfus obtinuit ; vt 

 doftrina dc motibus, Aftronomia potius nuncuparetur , quod 

 legcs raotuum fint iramutabiles, fummaque raiione conftcnt : 

 altera vcro pars , in coniefturis occupata, communc quon- 

 dam A/lrologi* nomen fibi priuatnm haberet : quippc qux 



primiim 



