Vrancmetria3 Parsl. Cap.II. 589 



Antarclicus eft , qiii in oppofito piindlo interfe- 

 clionis eiufclem coluii (olftitiorura &circuli aiitar- 

 6tici coufiftit. 



R E 



G V L ^. 



Kll 



ilio 

 ki 



cof- 

 ucm 



it V- 



itiic 

 rum 



(or- 

 jgi- 

 •cu- 

 e- 



I. Cceli dlfpofitio non cjuidem perfeiic , fed tamen 

 vere cogmfcijiotefi. 



Aflronomia haiflcnus dici:ur pcrfcifta , quod nitarur fir- 

 millimis Jenionftrationibu';, puta Arithincticis, Gcomctricis,&: 

 Opticis. .Scd non cft pcrfecla oninibus numcris : ijuia ncga- 

 rinon potc(l,mii!taaJhiic in ca dcfiderari. Ciimcnim indiui- 

 duonun natura lit facis abllrufa,&; imprimis illorum,qiu; a lca- 

 fu ren:otiora funt, ficri non potcft, vt in hac mifcriarum vallc 

 onniibus numcris abfolutam Aftronomix cognitioncm .idi- 

 pifcainur. AliquiJ tamcn hic pr.-cftare poirumus.parcini bcnc- 

 firio alarum !'l.itonicarum, vt funt Arithmetica & Geomccria, 

 <]ux Adrophos aj cxtremos orbis rcccflus rapcrc poffunt; par- 

 tim aJminiculo hypothedum & variorum inlhumcntorum ip- 

 forumque effc-iuum inter fccoUatione. Quod dc liypotiicff- 

 b'is dixi, Rh.vticus & Ramus reiiciunt : quia Aegyptij facilli- 

 mamolim habuerunt aftronomi.c cognitioncm,ide6c]uc citra 

 omncs hypothcfcs:vtpore quarum ratio cft difficillima.ScJ no- 

 bililfimusryc^d lib. x.epifl .aftronom.fag.f^c. Jocct, finc hypo- 

 thelibus phxnomcna cocleftia non pofle in fcicntiamcertam 

 rcdigi. 



I I. ClrcHli coeleBes ferulunt demonflrationi CT 

 phxnotnemi pritni motHS. 



Primum mobilc in certas partes lineis & circulis quibuf- 

 /dam diftinguitur : qui ctfi in ccclo non lint , ad phiMiomcna 

 tamen coclcltia faluanda , vt loquuntur , & deraonlhanja, 

 funt cxcogitati.Oportct igitur fS!Q^TUf,frima.r.o,c\vc\i\o-i iftos 

 conciperc in primo mobili, iiuTi^ai, fecundnrio, in orbibus ia- 

 fcriotibus. Oportct autcm iftos circulos iu concaua cocli fu- 

 perlicic imaginari, non in conuexa. 



III. Circuli coelefles dijferim fecnndum cjfentiam , 

 ^iMntitatem, moturn, &fitum. 



Sefundum ejjenti/im dilFetunt dupliciter. Nain alij funt par- 

 tim fenlibilcs, parcim imaginarij : vt zodiacusoftauiorbis eft 

 fcnlibilis , at zodiacus primimobilis eft imaginarius, & hori- 

 7on Jiftinguitur iti fcnfibilem & intelligibilem : alij funt im- 

 mutabiles, iidcm fcniper apudomncs,vt ,i!quator,zodiacus,duo 

 coluri,&: duo tropici: quidam vero mutabiles,alij nempe acque 

 alij in Jiuerfis climatibus, vt mcridianus. horizon,& Juopola- 

 ics. Sccundam /juandiatcm itidem bifanam diftinguuntur. 

 I'riinumenimqutdam (unt Ti},(tTHt, lati, vt zodiacus: quidam 

 <t!s->,a7-e.V, vt ca;teriomncs. Deindcalijtunt maiorcs, qui pcr 

 ccntrunv tcmquali trajifcunt, & fpiia-ram in duo iiemifphi- 

 riadiuidunt: alij minores,qui diuerfum afph.rraccutrumha- 

 bcnt,& fphxiamin duo f"cgmenta ina:qualia Jiuiduntjquorum 

 id niaius cft, quoj ccntrum terra; continet,minus alterum. Se- 

 ctinditm motum quijam (unt immobiIcs,qui non circumferun- 

 runtuc vni ciim Iphxra , vt mciiJianus &: liorizon : quijam 

 mobilcs , vt crteri oranes. Pcniquc fecunditm fitum dcccm hi 

 circuli difhnguuntur inafquiJiiLintcs , &: fc iimiccminterfc- 

 cantc^. Siuu auccm .tquidiftantes,qui afc inuicemparibus vn- 

 dcqu.iquc intcruallis abfunt , ncc l"c vnquani mutu» intcrfe- 

 cant,vtliiquinquc:xquator,duotropici,&duo polarcs.Interlc- 

 cantcs vero ("unt, qui fc inuiccm fccant, aut ad angulos rcctos 

 circulares , vt a-quator &: Juo coluri .-aur aj angulos obliquos, 

 vt zo Jiacus , qui quolcunquc dirimit circulos , cos ad anguloj 

 obliquds dirlmit. 



I V. Circnlos conlcjles oportet pr^cipHe imaginari 

 in ccclo decimo. 



Nam quia ftrllr fixx ab occafu in ortum progrediuntur , 



•^'.^amqiie dccliiutioiicm mutant lupcr polis zodiaci , fcruaca 



.adcm limpct latitujinc , oportct circuloscocleftcstoncipcrc 



in piimo mobili , vbi mancant in codcm fcinpcr loco. Sic in- 



tcrfeitio vtrna , ij cft , principium Arietis , cft conftaiis & im- 



mobilis, ctli ftella Ariotis,qu.TThalctisa-tatc veiiiam ("cclio- 



ncn; priccnit duobusfcrc giaJibus , hodicvhracanjcmpro- 



ctlht vcrfus lolftitium 1 7 gtajib'!.^. Exquopatct longc Jiucr- 



fum clfc iiiicium figni Arietis a piima ftellaArictis. Itaquc 



fenfibilis zoJiiicU) iii coclo octauo cft nuitatus,aJcoque puncta 



a:c]uinoftiotum &: fol(litiorum,ipfiquc munji carjincs. At 



hi-c oinnia funt fixa &c imnvjta iu ptimomobili. O- 



pottct itaquc oinnes circuloscoclcftcs intcl- 



ligibilcs ibi concipcre mcntc 



atqiic iniaginationc. 



Tom. II. 



V. CHmfimpliciter a.vis dicitttr, imelliaitur 

 a.xis mundi. 



Axis &diametcr ita dilfcrunt,quod axis in corporibus tan- 

 tiim , Jiamctcr etiam in figuris dicatur. Vnjc patcr, nomen 

 Jianictti cfle gcn-,ralius,ita vt omnis axis polfit dici Jiameccr 

 non coDtra. Hinc circa axcm niotus tieri intclligitut.non cir- 

 ca diamctrum.N.)tandum taracn eft, cum liniplicitcraxis di- 

 cicut, fcmpcr incelligi axcm milmli. 



VI. yl.yis mundi & Zodiact tnterr£ceniro fefemu* 

 tiio intcrfecant in formam Gfnct literic z- 



_ Hinc })atrt, motus illos, qui fiunt fuperaxe munji & Zo- 

 diaci, non opponi c Jiamctio. .Vimirumorbcsca-lcftcs con- 

 ucituntur motu communi circa polos munji, 14 horarum 

 (patio ab oricntc in occidcntem : & iijcm circa polos Eclipti- 

 c.r conucrtuntur motu proprio , ab occulcntc in oricntem, 

 Itaquc ciim Jiuerfi ihupoli Sc inotus,non^lVcontrarictas pro- 

 pric loqucndo. 



VII. Poli reuera dantur in calo. 



Rationcs huius fcntcatixlunt quatuor..7>r;roo expcrientia 

 Jocecduo cflepun^^aimmobilia&rfixa, qa.Tcoch motusfu- 

 fhnent. Dcin.ie ibiJcm probat cynol"ura, qu.v leuiccr inorbem 

 acla , eodem qiiali loco fixa h.crer. Xerti^c a-qualis & fibi con- 

 ftans cali aj tcrram litus (qui colligitur cx altitujine folis 

 flcllarumquc,ncc non cx ymbris^hoc ipfum Jocct. Quario cir- 

 ca polum antarclicum iiint macul.r quxj.rm nigix , lioc cft, 

 partes cccri Jcnliores , eiufjcm cum (kllis rcuokitionis. Et hi 

 quiJcm funt poli mundi, l"eu Aequatoris.qui fe liabcnt ad Ac- 

 quatorcm , vt ccntrum iplius : qucm.ulmodum poli Ecliptic^- 

 conftituunc centrum ipfius.Et ica quiJem vulgo Joccnt Je po- 

 iis munJi. SeJ lofethtu Scalig.-r in efiftola ad Dauidem Bj- 

 ualdum contcndir , non cflc poluin niunJi cundcm cum pofo 

 .Tquinoftialis , quod illc fit immobilis.ifte mobilis. Itaque.v- 

 quinoc^tiaiis circulus non eft rc^us ad polos mundi ; & mcri- 

 diani.qui rranfcuntpcr polos a;qu.itoris,funt mobiles. Argu- 

 mcntum huius fententi.r adJucit pr.rccflloncm a-quinoaio- 

 runi : quia i\ puncla .vquinoftialia funt mobilia , & circiilus 

 maxlmus, qui aj ea Jcfcribitur. Q^.t quidcm U. ita funt,multa 

 ignorainus in fph.rrx conftiudlonc & litu. 



VIII. Eleuatio j^flronomice inuefiigatur e.x alti- 

 tudine & decllnatione feiis. 



Eleiiatio poli eftarcus circuli meridiani, intct horizontem 

 & poium interceptus , qui niuneratur gradibus & minutis, 

 qualibus intcgcr circulus conf^at. Eleuat'io ifta raultis modis 

 inueftigari poteft. Aftronomict itapcrfici potcft'lioc nego- 

 t:um. Die x-quinoclii inquiraturper quadraiucm aut aftrola- 

 bium fohs altituJo merijiana in gr.ijibus & minutis. Numc- 

 rus imientus graJuum 3c niinutorum aufcratur .1 quajrante 

 circuli, iJeft.a nonaginta grajibus, refoluenjo iir.ijum in 60 

 minuta, fi ajhxfcrinc altituJini. RcliJuum eritpoli glcuatio. 

 E.gr. fit Vratiflauix obfcniata folis altitujomcrijiana vnde- 

 ciraoMaitij }8 graJ. 50. minur. i. aufeio a 90 gradibus : rc- 

 fiduum erit ^ 1 ^grad.io min. elcuatio poli loci Jati. Herborn.r 

 cojcm dic obfcruata altituJo folis.rquinoaialis fit i9<>raj. 

 quibus fubtraftis ex 9^. relinquicut eicuariopoli Herbonen- 

 lis f I gr.rd. Si vcro fol cxtra .Tqiiinodialcm fucrit , primo e 

 cabulis dcclinatio folis pctcnda,eaquc vcl auflralis.vcl l"cpten- 

 trionalis,aufcratur. Summavcl rcfiJuum crit altituJo .rquino- 

 tlialis. Poftrcmus liic numerus altituJinis xquinoifiialis aufe- 

 raturvtantca a 90 gr.idibus, & rtfiJuum crit qu.vficuni.c."r. 

 Kalcndis Augufti altitujo l"olis meridiana Vtati(laui.r fit'5 • 

 grajuum, dcclinatio pcr tabulas inuenta, 14 graduum, 10 mi- 

 iiut. fcptcntrionalis. Iac\a f"ubtra.fhonc rcftant ?X gtadus 

 50 minut;altituJofciIicct .uquinociialis, qux vltimo ablata a 

 90 graJibus, relinquit clcuationcm poli Vratiflaui.r 51 o-raj. 

 10 minut. Iifdcm Kalcnjis Augufti altitujo folismcrichana 

 Herboriix (x:. 5 ; gr.ul. Jcclinatio 14 graJ. facla fubtraftione 

 rcft:anc jo.altituJo fcil..i'quinoc'lialis:quibus fubcrachs ex 90. 

 rclinquicur clcuatio poli Hcrborncnlis < 1 grad. Confcr^iir^ 

 i . / 'ranometrit caf.j. reg. i. 



Quid fir 

 a-^is apud 

 adtonu- 



Axis mudi 

 8c Zodiaci 

 quomodo 

 ie intetre- 

 centJ 



An poli re- 

 uei4 daiut; 



Quomodo 

 ekuatio 

 poli Aftro- 

 iioniicc iii- 

 iiefliganda; 



I X. Polortim niimerus ad nHtnerftm orbiumfim- 

 per ejigetninus. 



rolorum 

 numcrus. 



R.itio eft i quia quilibet orbis habct vnum axcm , axis .lu- 

 tem binos polos. Quia igitur inomnibusorbibusdantur poli 

 lccunjarii, fcquitur,qu6Jad orbium numcrum, polorum fcm- 

 pcr fit gcminus. 



K y ? .V. rdns 



