5 90 Encyclop^dte Lib. XVII. 



5olus rna- 

 a arAicus 

 vt dcligne- 

 taii 



Toli Zodia- 

 ci & mundi 

 qHotnodo 

 diftcnt) 



Circuli 

 mobiKs 

 quatemob' 

 tincant 

 natuiain > 



^quatoris 

 nomcncla- 

 tuca. 



5C- Polu4 mmdiarEliciu dijiat afiella inextrcTM 



tirji minoris catida , interuallo quatuor 



fere gradum. 



Quia vero pariim pro nihilo rcputatut , fit vt ftella polaris 

 habeatut pro polo muncii arftico ; ciui opponitut polo mundi 

 mundi mcridionali, cftque gnomon omnium fuperioris codi 

 horologiorumfolarium.iSc obicdum acus magnetics. 



X I. Vter/jue Zodiaci folui dijlat a mmdi polff tanto 



Jpatio 1 quama efi maximafolit & EclipticA ab 



dquatore Aeclinatio. 



Ifta vero declinatio hoc noftro feculo iuxtaTychonem cft 

 grad.2.5. minut.3i.fcrup.fecund.}o.iuxta alios gtad.xj.minut. 

 ».8.fete. Diftant itaquc poli mundi apolis Zodiaci.viginti tri- 

 bus gradibus cum dunidio ferc. 



Capvt III. 



De AEquatol^. 

 Pr^cepta. 

 ^Pecialis confider.ntio circiiloruni fe- 



quitur. 



Sunt autem circuli mobiles &immobiles. 

 Mobiles circuli funt, qui vna cum prfmo mobili 

 circumaguntnr. 



Hi fant iriaiores, vel minores. 



Maioi>es funtjqui coelum diuidunt in duaspartes 

 . squaKs. 



Sunrque principales, vel minus principales. 



Princip.ilcs funt, qui maiorem in Aftronomia v- 

 fum priftant. Siintque .^.luator &: Zodiacus. 



jfiquator eft circulus maior mobilis, in medio 

 fphaira: confiftens, Sc ab vtroque polo xquidiftans. 

 Alias dicitur jequinoclialis. 



Eius vid^bimuspartitionem,&vtilitates feuof- 

 6cia. 



Partitifi a:quatoris non eft alia , qnam cxterorum 

 circulorum,in j6ogradus: qui a piincipioAr'etis 

 fecundum fignorum ordinem continuaferienume- 

 rari longiiudinem coeli determinanr. 



Vtilirates asquatoris funt pToecipue feptcm. i.Eft 

 menfura & regula prirai morus. i.Eft menfuratem- 

 poris. j.Eft mcnforirrcgularitatis Zodiaci. ^.Oftcn- 

 dit squinoftia. j-.Monftratdeclinaciones ftdlarum, 

 & partium Eclipticje. fi.Coelum &terramdiuidit in 

 duo hcmifphseria. 7. Geographis inferuit in longi- 

 tudine & latitudine locorum, mappifque conficien- 

 dis. 8. Indicat afcenfiones & defcenfiones Zodiaci. 

 Vnde longitudo diei artificialis & no6lis in quacun- 

 que habitatione obferuari poteft. 



R E G V L i«. 



I. Circuli mohilet vhiaue/unt iidem -. vnde immu- 

 tabiles 1 tnHariahiles t & fixi dicuntur. 



Semper enim vnum eundcmque iocum obtinent incoelo. 

 Sic vnicus eft Aequator , vnxus Zodiacus , reliquii]ue circuli 

 mobiles funt vnici.Sed immobiliumcirculorum alia eft ratio : 

 horizontis videhcet & meridiani.Horizontes /iquidem & me- 

 ridiani funt quamplurimi : quod manifeftum eftex ipforum 

 dcfcriptione. Horizontis enimcentrum eftfcmper locus fta- 

 tionis noftra: in terra. Alius igitur.horizon cft Roma: , alius 

 Venetiis. Horizonti veroita anncxus tft meridianus, vt eius 

 poli nufqu.ira fint extra horizontcm , & vici/Iim horizontis 

 poii ambo femper fub mcridiano. Sic quatlibet vrbs , qui ab 

 altera diftat verfus ortum vel occafum 7 5 milliaribus.nouura 

 habeat meridianum. 



1 1. Nomina aajmtorii naturam elm eleganter 

 deciarant. 



Piiacipio dicitur Aej»ino£liiilU : quia fole ad hunc circu- 



lum progrefTa dies vbique terratum xquantur noiTbibus. Et 



hoc fcnfu Ctarcis dicitur («JifngtvW , &juidu,tK , & intiz-^O' 

 jequinodlialis. l)icitur Jf-qunter eandem ob caufam : vel quia 

 coelum difpefcit in duas partes .rquales:vcl quoiiiam eft nicn- 

 fura & regQlaomniummotuum cceleftiuni , qui ad huius cir- 

 culi .xqualitatcmfolcn t examinaii. Tcrtio appellatur c»»fH- 

 lumfrimtmo <7ts , quod primum mobile veluti zona corpns 

 humanum cingat. Ab illis dcniquc qui reftam incolunt fphx- 

 V3.m.,circ!ilm alti dflit^ nominatuij: quoniamfol illisquocan- 

 nis bis, inprincipio videL Arietis & Librx, pcr qux traniit 

 Acquator, tit verticalis. 



III. Gradm fue partes it^^uatorU fbeciali voca- 

 hido dicuntttr x?"" > tcmpora. 



Gradus funt velut pedcs Vranographici , pcr quos ccele- 

 ftem nictriam inftituimus, vt funt verbaSchillcri. Suntquc a- 

 lij longitujinis, ali) latitudinis : Longitudinis , qui fccundum 

 Eclipticanr, fcu viam folis, a puncto feu coluro pr.-ecipuc: didi 

 xquinofti) vcrni,per duodccim fignorum claflcs.trigintapar- 

 ticulis.feu tribus Dccanis diftinc't.is,numerum ) 60 xquc com- 

 plent, & modo maiorcs, modo minores refultant,prout vcl E- 

 cliptica: (qux cum Aequatore pares gradiis halietjvcl eius po- 

 lo vlciniotcs funt: Latitudinis,qui ab Ecliptica,vtrumque cius 

 polum verfus, pcr quadrantcs, nonaginta fcilicec a-quales par- 

 ticulas,numerantur; cuiufmodi etiam funt gradus clcuationis 

 poli, declinationumquc &: afccnfionum ftellarum, qui ab Ae- 

 quatoieaJ polos eius progrediuntur, atquc in globorumme- 

 ridianis contincntur. Porro gradus Aequatons pcculiariter 

 appellantur tempora. Ratio huius nomcnclaturi eft,quia iux- 

 ca graduum iftorum ortum & occafum fpatiadierum, hora- 

 rumque partes numerantur. Vno namque die tranfeunt 3 60 

 tempora Acquatoris. Ergo vn.i hora tranfeunt tcmporaquin- 

 decim : hoc cft , pars Acquatoris vigcfimaquarta, fiuetempora 

 15. fuut mcnfura vnius horx , & tcmpora jometiuntur duas 

 horas , tempora <> o raetiuntur horas quatuor , & ira dcinccps. 

 Hinc dicunt aitifices : Signum fiuc 30 gradus Aequatoris func 

 bihorij tempus. Atque itamotus coeli eft menfura tcmporis, 

 diurni quidem Aequator,annui Zodiacus. Sicutautcm fingulis 

 horis afqualibus , quindccira Acquatoris terapora oriun:ur ex 

 vna mundi parte: fic totidem ex oppofita pattc infra horizon- 

 tem defcendunt. Ha:c aurem aftertio non eft prxcifa, fed po- 

 pularis. Nam vltra 1 5 gradus , qui fingulis horisafcendunt& 

 defcendunt , adhuc fupereft vigcfimaquarta pars arcus illius, 

 quem refpcftu xquatoris, interea temporis fol in Zodiaco 

 confecit. Sed quia portiunculaillapaucorum eft minutorum, 

 ab attificibus ferme negligitur. 



I V. i^quator efi omnium circulorum 



j>rt!,fiamifjimui. 



Efl' enim menfura prirai motus : quoniam folus ad motum 

 fph.-cr.r xqualiter mouctur. Hinc quoque dicitur rcgula pii- 

 mi mobilis. Oftcndit enim, fpatio i^horarum, totum ccelum 

 asquali velocitate circumuolui. Deindc, quia rcftum eftmen- 

 furafui & obliqui , anomalia Zodiaci,omniumquc eius figno- 

 rura & graduura hoccirculomenfuratur. Namquia Zodiacus 

 fuper polis propriis mouetur & ratione primi mobilis ina;- 

 qualiter conuertitur, inxqualem iftum motum reuocare opor- 

 tet ad regularem. Hinc eft, quod afcenfiones & dcfcenfiones 

 fignorum Zidiaci in hoccirculo obferuemus. Porro quemad- 

 modum Aequator in fpbasraca^lcfti cftcirculus primarius: ita 

 etiara in tcrreftri. Numera:ur enim in eolongitudo locorum, 

 & abeo laftudo computatur:& proindcfacit adciuitates glo- 

 bo imponendas,&inucnicndasIocoruradiftantias. 



V. ^4ecjitator tn cceio tranfit per cin^ulHm Orionis , 

 finifiram alam virginis-, & circulum laEleum. 



Hic requiritur atnr-^i* , ccularis demonjlratio : dc qua vere 

 dici poteft in Mathcmaticis difciplinis : Intuitian lognitie eft 

 loco liefivitionis. 



V I- Aequator Zodiacum & totum calum diuidit in 

 duas medtetatesifeptentrionalem & meridionalem. 



Coelum & fidera omnia conuerti vldcmus abortu inocca- 

 fum , ita vt reuolutio vna abfoluatur vno die ciuili, fiue fpatio 

 horarum 14. quomotu oriuntur occiduntquc fol, luna, & rc- 

 liqux ftelli. Oriri dicuntur,cum in partc oricntali emcrgunt 

 fupra horizontem : occidere , vbt in parte mundi occiduala- 

 buntur infra horizontem : qui ortus & occafus fingulis dicbus 

 in orbem reuertitur. Motus ifte globi fit fupcr duobus polis c 

 diaractro oppofitis, & fub circulo meridiano fitis:c quibus po- 

 lis circulus hic magnus dcfcribitur, qui appcllatur .r-quator: 

 globura totum, horizontem , mcridianum, & Zodiacum lccans 

 jn duas partes iqualcs , & tranficns pcr polos mcridiani,cun- 

 demque fecans ad angulos rcdos, Diuidit itaquc hic circulus 



totum 



