Vranometri^ Se£l. I. Cap. 11 L ^gg 



Sixrino- 

 I car non 

 iiefficaci- 

 i^ influat 



fcrihe tefti«»(Jnio a temporibus Hipparchi , quem eorruptc 

 Abrachin voeant , quique centum Sc viginti annis antc Chri- 

 ftum natum vixiiTe dicirur, adnoftra vfcjue teropora, adeoque 

 t74J continuis aniiis, fatis conftaiis perfeiflaquedeprehcndi- 

 wrlperiicient fixaiperiodum fuam annis 15411. Eo vfque au- 

 tem nmn mundus dturaturus (it, Dcus nouit, horaincs vix crc- 

 dere polTumus. In vnius veto dodecatemorij, (iue «ograduuin 

 fpatio emetiendo, infumcnt annos 1 1 17, &mcnfcs nouem. 

 Arque fequerctur ex his , ftcllam pnmam Arictis , qux ptima 

 oranium dicitur, antc anoos ab hinc fcrc 1974 ipfum iqui- 

 noflij verni limitem occupaflc. 



1 1. Sphdtra. noH ita ejjicacher vtprimnm mohil» influit 

 motumfuMm in fphitrM Jibi fnbie^of. 



Motus externus cft partim vclocifllmus iHe &; 

 diurnus.quo fphira ocbaua fuper polis mundi zj 

 horaruni fpatio a primo mobili circumagtcur ab 

 ortu in occafumrpartim tardiflimus illcquo fphicra 

 oftaua "i fpha:ra nona trahitur ab occafu in ortum, 



Motus intcrnuseft proprius Iphiro: odaua:, quo 

 circumuojuicur a pane mundi boreali ad auftralcm 

 Hoo annis,rurfufquc tanto tL-mpore ab aullro verfus 

 borcam rccedendo : vt ita motum fuum abfoluat an- 

 nis 7000. Hic motus dicitur motus trepidatioiiis r 

 itcm motus acceffus & receirus. 



Plnres in cotlo cfTe motusdiftiniftos qui ncgar,aduerfus fo- 

 lem loquitur. Vidcmus enim quod (idcta non eodcm modo 

 fe fempcr habeant. Sol quippc vertici noftro iani appropin- 

 quat ,^ poft terum ab eodem rccedit. Luna iam foli coniungi- 

 tur,poft paulatim cundem relinquit. Idem in omnibus ftellis 

 ptiferuatum.quod pnflina fua loca mutarc foIeant.Vndc faci- 

 \i pluralitasmotuumcolligitur. Cum vcto certo conftet, vni 

 & eidem coipori plurcs & contratios motus compctere non 

 poffc, ni(i vnus (It per fcalrer vero per.iccidens, neccfTum eft 

 vt tot conftituanturfphrrT.qaot funt moius.Obferuatunt au- 

 tcm illi mocus inter fe diftl-rentes decem. Etenim prajter fc- 

 prem illos plnc:arum motus.obfcruatum eft.ftellas fixastri- 

 plici moru fern ; vno quoddiano, quem cum ca;teriscommu- 

 ncra habcnt ; alteto ab occafu in oiiumi tcrtio denique , pcr 

 quem fecundus ille in-Cv-iialis ciHcitur , iara ab Auftro in fe- 

 ptentrionem, iam a repi.entrioncin Aaftrum inclinans. Hinc 

 funt decem illar fphsra;, quarum qurque fupciiorfibi proxi- 

 me infcriorcm complec^itur , ficut in cepi tunica;,vel in ouo 

 coftex albumcn & hoc vitellum ajtibit. Qui-cunque porro ex 

 fph«risprimo mobili fubicL^lis funt ampliorcs &~ipli vicinio- 

 Ks, e.Tdcin etiam virttitem primi mobilis crticaciirs rccipiunt, 

 ideoqac diffic-Iius ei renituntur. Qua; vero ambitum habcnt 

 minorem, atque a prirao mobili funt reraotiores,motumcius 

 non admodum experiuntur, ideoque facilius ei reluc1antur,& 

 motu fuo periodxo velociusmDuetur.Hincitiquc nonafph?- 

 ra primx illi immediate fubicfta , fccundum Alphonfinos 

 490i»o annis hanc fubfequens oftaua fecundiim eofdcman- 

 Bis 7000 pcriodum fuam abfoluunt. Saturnus fere jo annis, 

 lupiter ii.Mars z,Sol,Venus,Mercunusannuo fpatio circum- 

 aguncur.Vltima deniquc Scinfima Iun:B fpha:ra,menftruo fpa- 

 tio curfum fuura conficit Ad extremumfpha;ranonaquoniam 

 tirdifnme raouetur motuproprio, non ita etficaciterpoftnio- 

 tum fumn influere in fphrras fibi fubiccflas. Hanc dc motu 

 coelefti doiflnnam folcnt Aftronomi tribus Cmilitudinibus il- 

 luftrare. Sicut enim homines in nauiglo cOntra flumcnpof- 

 funt incederc.dccurrcntc nauigio : & ficuti formica rotjc figu- 

 lari infidens inpartcm oppcfitam protcperepotcft:&denique 

 ficat in fph.vrula vitreacclerrime verfus tc mota, aqua limpi- 



R 



E G V t A. 



I. SphiraoBaHaAriFlotelidicitttrprimfanmohilc» 



& cwlum primum. 



Tum cnlm temporis ignorabatur fphxra nona&decima; 

 Sic Ptolcmaici fphxram nonam appellant prinium mobilc^ 

 quia illi ignorarunt dccimam , quam adieceiant Alphonfmi. 



I I. Sphira oSlaua idern habet ceiitrum cut/t mttndo. 



Hinc a terra, quareftccnrrum mundi.vndiquaque arquali- 

 diftat. Diftat autem fcmidiamctris tcrri 1108 i ; vel iuxta 



ftjua elV 

 ptinm nio< 

 rile Ati. 

 ftorelit. 



ter 



Tvchonem fcmidiamctris tcrra; 14000 

 tcrrxcontinct niilliariaGerm.Stfo. 



Splirr» 0.' 

 Uiai idem 

 hibec cen- 

 ciuin cma 

 "''^* munde. 

 Seraiaiametcr vcro 



1 1 Ir Trina dimenfio cali flelliferi hs,cefi. 



Lcingttudo eftfcmidiametrorumccrra- 88000, idcft.millia- 

 rmm Gcrm.yjtfgoooo. AltituJo,(e\i diftantia itcrfa,femtdia. 

 mctrorum tcrra: 1 4<5oo,id cft.milliarium Germ.i 1 -43ooo,iux. 

 'n. ■ *"■ ''^'"' ^"''^'""r fcmidiamerris tcrr:r u.ogi,iJ 

 eli, milluribus Gcrm. i o 5 g ^660. Latitudo ritione fupcrficiei 

 plaiK^ellinilhariumGerm 588185700000000'; tatione con- 

 up?,! ? n 1 41 SooQoooQoo.Ctfacitat.Cw foliditas.indc a tcr- 

 ra.cil milliarium Germanicorum 310939188$ «000 oosiooo. 



I V. Motm primus primi mobilii non immutat fphtram 

 oSlauam.fed motusfecundusfphira. nont, mutat ipfam. 



Primus ille motus a quolibetad fcnfnra dcpichendi poteft. 

 Et hic tantiim circumducit fpha;ram oaauam ab ortu in oc- 

 cafum.neque ipfi aliquid .Tiutationis adfcrt. Sed alia eft rario 

 raotus fecundi , quo n>ha:ra oftaua trahitur a non.i ih occafu 

 in orrum. Hic cnimcftecit,vt ftella- fixi omnes & fingulr lo- 

 lofuor— — ''—- 1 • /• _ .. . . .0 . . 



QumtiMs 

 citU ftella» 

 ti. 



Vnde fit 

 niutatio ir. 

 fphxil o- 

 <t«ui. 



paritcrcontra nitcndo aducrfus tc mouctur : ita primuin mo- 

 bile rapitfccumorbcsjnfctiotes, & hi rcnituntur primo illi 

 motui. 



">0'3t fint, atque adeo figna Zodiaci non amplms fint in 

 iftis fpariis cotli pofita, inquibus antefuerunt.Itav.gr. ftellst 



daverfus-temouetur,&fifph.xruIamcclerrlmeinpanemop- ttuam SeLt'''ll'''''^^^^^^^^^ 



pofiratn circumd.cas , aqua cadcm & motu fph.vra: mouetut,& ™bant ftelf^Tnn^ occttparunt illud fpauum , quod antc 



.,„:... > _:.._j_ .j.._r: ' • '* "'^'^upabant ltell,r confhtucntcs fignuin Tauri. Atquc h.rccft 



prima mutatio.Eft & altera in eo,qu6d loca folis altinima.quE 

 vocant apog<;a,in oaaua fpha;ra,Iongitis progrcfTafint. Nam 

 temporc PtoIoma;i apogcum iftud fuit in 9 gradu Gcmiiio- 

 rum, hodie cft in 1 , vel iuxta Copernicum in 7 gradu Cancri. 

 Hinc Tycho BrahcPhoenix illc AftronomorumcoIIigit,fphT. 

 ram ortauam quotannis hoc motu rctrahi 5 1 fcrupuTis fccun- 

 dis,annisvci6ccntumi.gr.i5.min.HucperrincttabcIlaexhi- 

 bens motum fecularem ,'idcft , progrcrTum frcliarum fixaiDm 

 ccntefimo quoquc anno, pra:terito temporiftibducciido,aut 

 deinccps, elapfuro addendo, accommodanda. 



C A P 



V T 



XIL 



Be Dimenjione o5fa,u.eJJ>h^rd. 

 Pr.«cepta. 



1 Am fcquitur ca:!um ftclliferum, fcu fphira o- 

 ftaua, qux complcaiturftcll.is fixas. y^lterdi- 

 citur firmameBtum , orbis aplancs, a Grarco i-ak»,i,r, 

 item fphiiafeu orbis pluriniarum ftcllarum. Nam 

 fph^ra ^udibet infra eilauam ejl orbts vniui dunta.\at 

 jielU. 



Sphifa odiua confideratur vt archetypa vel c- 

 6lypa. 



Archrtvpa eft ipfum coclum odlauum , vt cxiftit 

 in vniut: fit.itc rcrum. 



In hac fpha:ra occurrunt dimenfio & ftclls. 



Pimenfio eft quantitatis & motus. (ciras. 



QuantitatiseftipfiusIongitudo,latitudo,&capa- 



Mocus fph.-crx od.iua: eft extcrnus. vcl inrcrnus. 



llle dicirur commiinis,accideniarius,& catachrc- 



flicc violentus.hic proprius,periodicus,& naturalis. 



Cleomedes propriH motum vocat «r&<vfni««r,arbitrarii5. 

 Tom. II. 



lofephus Scaliirer inefijl. ttd rf»e.Caf»uhtnum reiicit & ridet 

 hunc motum, his verhis. Hippaichus primus omniiim rcm 

 iocularcni & ridiculim cxcogitauit , motum , inqtiam , o£l^ 

 ux fphxra: in occidcntcm ;& ftcllasin occidcntcmpromo--^ 



L 1 X ueri 



