41 6 



Encyclcp;^di^ Lib. XVII 



iitunM cft , ciim aliqu» ftella fole oricnte occidit , mox antc 

 folis ortura occubitura , fok vltcrius pio^rc-llo. Occafus -vef- 

 ttrtinM clt , ciuando ftella , quam paulo antc confpcxeramus 

 crepufculovefpcttino inplaga mund. occidua, lam vna cum 

 fole occidit & occumblt , vcfpcranis lioris non amphus (pc- 

 £tanda. Atquc hiccft doarina dc ortu &; occifu, quam paulo 

 aliter difpoucs , qu.\m fupri in pn:ccpt.s fadum , hoc modo. 

 Ortus & occafus cft vul?atis,v-elartihciahs. Vuls^anscft vcrus, 

 vel apparcns. Vcrus eft diur<iu.s , vel annuus. Dmrnus elt:, 

 quando oriuntur vel occidunt,ita vtfupra liotaontcm emcr- 

 ffant. vel infra illum dcfcendant. Atquc hic dicitur ortus gc- 

 Ectalis Annuus fme fpccialis ortus & occalus , eft cofmicus, 

 vel chronkus. Apparens eft hcHacus, qui ipfe & annuus elt. 

 Avtificiahseftafccnfio&dcfccnho (igni Allronomica. Hic 

 ramcn mcraincris, ortum &c occafum heliacum a quibufdam 

 vocati ortura &: occafum in fpccic ; ab aliis autcm annuum _or- 

 tum acoccafumitaappcllari:abaliis dcnique ortu & occitum 

 dlliragui ab afccnfii-)ne& dcfcenfione. Teneaturhoc loco ta- 

 bula oniis & occafiis matutirji & vefpertLni XII fignorum. 



p£je vtUi- 

 tas onus&t 

 octafus 

 flcUaium 

 a^ud vete- 

 aej3 



\u 



~ c 

 c o 



;/) O 



15 '^ 

 c o 



.2 ii 



■ £«■- 



'G o I 

 S, Eol 



Martius 



Aprilis 



Maius 



Aries 



Taurus 



Gemini 



September 



0<^ober 



Nouember 



3 



lunius 

 lulius 



Auguftus 



September 



Odober 



Noucraher 



Deccmbcr 



lanuarius 



Februari^s 



Cancet 



Lco 



Virgo 



Libra 



Scorpius 



Sagittarius 



Capricornus 



Aquarius 



Pifccs 



Deceraber 



lanuarius 



Februarius 



Martius 



Apr'lis 



Maius 



lunius 



lulms 



Auguftus 



• H 



II. VoetA & rei rujik^fcriptores tempora anni dcjl- 



gnantPerortum & occafimJiderHmpo'ettcMtn,fiiie 



per eorum emerfum& tccultmonem. 



\n veteritep.Grxcorum.vti etiam in rep. Roraanorum an- 



te temporalulij Cifarisinvfu erat annus defcriptus ad mo- 



tum folis &. lun.x (imul,qui fxpenumero perincuriam Ponti- 



ficum multum difcrepabat a ratiocmiis folis_..adc6 vt lanua- 



rius Romanotura noaiiunquam incurreret in .trlbtcm vel in 



autumnum. Quare cilm tempota rebus agcndis idonps ia 



pcrturbata anni forma cctto iefignari non poflent, nccciruas 



poltulabat , vt nautx & agricolx'tcmpora fua obfcruarcnt ex 



ortu vel occafu ftellarum illuftriorum.vel cx illarum occulta- 



tione fub radiis folaribus,8i rurfus cmcrfucx ifto fu'gore:quia 



idx funt ccrtifnms noti motiis & 'oci folaris in Zodiaco. Et 



quemadmodum j£gypti) anmim folarcm aufpicabantur ab 



ortu Caniculx,ftella5 omnlum iulgcntifllmas , & pvincipatum 



inter vniuerfas l^ellas haud imincriro tencntis : ica fimile vcrci 



eft,alios populos annum fuum exotfos fulfte ab ortu vcl oc- 



cafualiusftellaj.quicongvucret cum ingreflu folisin ahqucm 



equatuot cardinibus Zod'aci : haud fecus atque CanicuUv or- 



tusmatutinus quondamapud .-igyptiQS cxafte confcnticbat 



cumingrcflufolis incancrum: & apud Babylonios ( qui anni 



fii principium ponebant in Libr.i) olim -tuo clariflTmia fidcra, 



Arftiirui & Spica Virginis , tempus illud ortu fuo dcfigna- 



biivt. DcniqueinltaliA occafus Corona; vcfpertinus indicium 



fuit R.omanisiam aminftantis folftitij hybcrni cum nouo an- 



ri principio,quo Confules dcfign.it munusfuumadibant.oc- 



cafum datuti rec;um fceptris & dladcmatis. Audlamus h.icde 



rePliniuin& Galenum. P/«»««i/i&.' S.c.i 5.itafcvibit:Inter[ol- 



ftitium &.-equinodt:ium autumni.Fidiculaeoccafus autumnum 



inchoat die 4^ . At ab .tquinoftio co ad brumam , Vcrgiliarum 



matutinus occafus hycmcm die 45. Intcr brumam & xquino- 



ftium dic4 5 flatus Fauonij vernum tcmpus. Ab .-equinOcT:io 



vernoinitium xftatis die 48 Vergiliarium exortus matutinus. 



Et CAlenns Ub.^i.comment, in aphorifm.Hippocr.nphonf. I 4. ait : 



Ordo tcmporum, queniadmodum & ipfe Hippociatcs paflim 



in Epidcmicis oftondit , &illi fcripfcrunt.aui artis hiiiiis fuc- 



lunt pcritiflimi, eft talis. Pleiadis cxottus cft initium .-cftatis : 



poft hunc ortus Canicul.r , initium illius tempoiis , quod au- 



turanum fccundam «ftatis partem faciunt. Indc Arfturus 



oiiens.initium facit vindcrnia: : poftea occafu Pleiadum fit ini- 



tium hyerais : dcinceps poft hycmcm xquinoftium vcrnum 



incipit. Scd haec Galeni verbade parallclo Byzantino& Mafll- 



licnfifcft enim his vtrifque communis parallclus , tefte Stra- 



bone)inteIligcnda cfle, docct ipfc Galenus in i. Epid. Ncqne 



alia caufacft, "b qu<im Hefiodus& vctcrcs poeta: tam follicitc 



ortus occafufque llcllarum adnotarunt , & vcrfibus fuis dc- 



lfcipfcrunt,nifi vc certa:cnDpora,& anni partcs poflent obfer- 



vari. Equidem Plciadcs ad 3 aut^dlem Mai; apuj nos fupra 

 horizontem cum folc afcendunt ; & tunc fit initium prira^ 

 arftatis.Coniungitur autcm (o\ iifdem Plciadibus in 1 5 gr.Tau- 

 ri : quo iterum digrcflo rctro in 7 vfquc gvad. Geminoruni,&: 

 icmdiftante a Pleiadibus i j gradidusjincipiuntills apparere 

 antc folis cxortum fupra horizontcm hcliacc. Hefiodus ait, 

 folis radiis tc<ftas latcrc 40 dicbus. Occidunt autcm Plciades 

 nututinOjCtim fol cft in ii .aut 13 gradu figni,Tauro oppofiti, 

 ncmpc Scorplj,quod fit 1 6 Nouerabr.&: tunc initinm fit primz • 

 hycniis. Eft crgointcruallum tcmporis ab ortu Pleiadum ad 

 catundcm occaium fcmKTis anni. Porro Canicula Cofraice 

 oyicui adCalcudas Augulti cum lygradu Lconis:quo tempore 

 fit initium vltim.xxllatis,auam GalcnusoTOja^^jfDTTgjy^tjO» 

 T« o-.fys appcllat , alij vero declinantcm .^-ftatem vocant. Ar- 

 <fturus itcm noftro tcmporc, & noftro in climate, oritur Cof- 

 micc , cum primo fcvc gradu Libra' : quod fit ad 1 1 diem Se'- 

 Ptcmbr. quandoincipit vcrus autumnus , qucm Galcnus ip9t' 

 til-jm^ei vocjt i.Epidcm. Atquc ha'C oblcruatio ortus & occa- 

 fns maximam .ipudprifcos illos populos habuit vtilitatenr. 

 qua de repoera i. Gfcrj. itacanit : 



Hinc temfefixtis duhio pndifcere ccclo 

 rojfumusjjinc mejfifque diem.tempufque ferendi, 

 JEt qitimdo infidiim remii impellcre m^rmor 

 Conuenial : quttndo arm.itas deducere clajfes, 

 uiut tempcfiiuitm (yluis emittcrepiniim. 

 At vero poftquam lulius Cifar annum dcdit toti Iraperio 

 confcntancum motui folis,ita vt finguli mcnfcs loco fuo quafi 

 fixi ha.'rcant : tcmpcftatcm quam a Ca^fare fcmel acceperairt, 

 non mutantcs , ccflat prorfus ifta ncceflltasobferuandi annua 

 ftellarum tempora adres obeundas. Et vt C.rfar cura iftalibe- 

 raretagvicolas & n.wtas , in Kalendario fuo paflim annotauit 

 tcmpova ortiis & occafus ftcllarum.id cft,quo mc;ife, quo die, 

 qu.x'que itella orirctur & occiderct , & qua: expcftanda: eflent 

 aeris & vcijtorum tcmpcftatcs annusc,vti conftat cx Plinio. 

 Vidc infra iii Compuo Kalendarium Romanum.in quo accutate 

 notauimus ortus&occafusftellarum noftro seuo & coslocon- 

 gruentes. Dc aeris ftatu & ventorum ftatione vide infia.Ka.len- 

 danum Aflrologicum in Aftrologia. Porrotametfinunc tcmpo- 

 ris non obferu.imus ortum illum & occalum:habct tamen ha:c 

 doiftrina infigncm vtilitatcmin locis poetatum,5: tei ruftics 

 fctiptorum intelligcndis:vt videre eft cx Kalendario poetico. 

 Nam & illi & ifti vices tcmporura elegantcr ab ortu & occafu 

 ftcl!.itumdcfcribunt , & quando diem aliquem eleganter dc- 

 fcribcvere volunt ,iftius defcriptlonis argumentum petuntex 

 nobilis aliculus ftellx compatatione ad folem. Orttts cofmici 

 mcminit Virgillus 1. Gcorg.yhi notat tempus idoneumfercndis 

 fabis,fcrcnd.c herb.T medici-fquxccdebat in pabulum equo- 

 rum } & dcnique fcrendo milio. Sic autem canit : 

 VerLfab^sfatio ejl : tuncte quoque Medica putres 

 Accipiunt fiilci ': ^ milio -venit annua cura, 

 Candidir-s auratis aperit cum cornibm annum 

 Tanrtu,^ aducrfo ccdcnsCanii occidit aftro. 

 Hoc cft,ciim Sol in Tauvi figno moratur, & auratis corni- 

 bus oritur,quod fit mcnfeAprili. Sunt autcm hxcaccipienda 

 de vefpertiuo Tauvi occafu.PorroTauvicaput c6 locifuit,vbi 

 nunc vifitur c.-^puc Ccti, &: Canis iftam regioncm tcnebat, quae 

 nunc paululumpvxccdlt anteriores pcdes lcporls. Vtrumque 

 igltur fidus occidcbat vefpericirca ingrefliim folis in dodeca- 

 tcmorion Tauti.hoc eit, Vcrc iam adolefccntc. Aperire dici-. 

 tuf Taurusannum, non annui^ciuiicm ,fcd annum arandi & 

 fcrcndi : quod cciam innulc Hefipdus , prxcipiens initium 

 arandi faccve,cum occultantur Vcrgili.Y ; quasdlciroccultari 

 dies quadraglnta,deinderurfus apparcre& cmcrgere e radlis 

 folaribus^vne^-jsSio^Bci/iwi »,ideft, exa£to anno arationisac 

 fationis, fiue Vere iam pr,rclpite. Habuerunt enim agricolx 

 (vti c:^ Hefiododoceri potcft) totidcm anni ptincipia , quot 

 erant tempora atandi,fevcndi,& meflis faciunda;. Sedquidin- 

 telligit pocta , quando diclt : 



aduerfo ccdens Cmis oscidit aftro. 



Seruius hic contortam adfcrc explicaiioncm. Verus fenfus , 

 hic eft : cura Canis occldit ccdens aducrfo aftro,id cft,dans lo- 

 cum Lupo. Lupus cnim Cani aduerfus cft : quia occidentc 

 Cane oriturLupus in Italia, quodfidus aduerfatur Canitum 

 fotmx,tum fitus ratione. Belle igitur dixit poiita, Cancmoc- 

 cidcntcra cedcic aduenicnti Lupo. Multa funt hmus nox3i 

 apud ver?rcs authores , a Grammatlcis raalc intcileifta.- Qua: 

 omnia facllc pofrcmus illuftrarc , Chabercmus fph.i'ram fine 

 globum coE'eftcm Hlpparchi , vel potiiis Hefiodixuo apta- 

 tum. Talis (^[ih.-er.e cditionem polllcctur vir accuratlflimus 

 Nicolaw Miilerius lib.i. inft. ajiron vbi annotat, in Hefiodi 

 fph.Yra polo omnium proxlmam cffc ftcllam clarllTimam 111 

 dorfo Cynofura: , nautis di^^am Ccr it;i'ir^iCV' ex qua diclt Si- 

 donios nautas proculdubio poll fitum & altitudincm adhibita 

 profthaphxrefi obferuafle. Porto Cofmici occafus exemplum 

 eft 1. Georg. hoc modo : 



Antet'b:Eo£ Atlantidcs abfcondantur, 

 Debita ijuamfulcis committai fcmina.qttamyte 

 Inuits. poperes mnifpcm cicdere tem, 



Mtflti 



