Vranometrte Pars. IL Cap. XIV. 4 1 7 



Vbi (Joceturfatiofrumentiinautumno, eo tcmpore ;'qiio 

 ocdduntPIciadesmane.quod fit Solc in oppofitofignOjideft, 

 fcorpio, mountc , mcnfe Odobti. Vr'us Chronici cxcmplum 

 extJt apud Ouidium i. de Vtnto. elegm.^. vbi exilij fui moram 

 dcfcribit.ab ortu Pleiadum autumnali,id eft,vefpcrtino: 

 Vt careo vohis,ScYthica> d-.trufui tnoras, 



QuAttuor aiitumnos Pleias ortaf/uit. 

 OrraCus Chrmici meminit idem i.fajlorum, vbidc tettio 

 Februarij fic loquitur: 



^em moiio celatum ftellii Delfhin* videlif, 

 Is fiigiet ■vifuinoHe feqste^^te tuos. 

 Orlus heliaei cxemplum in Febtuario cft apud eundem: 

 Tertianoxveniens , cuftodem protinus Vrft. 

 ji^icicsgeminos everuijfe fedes. 

 Oeeafus heliaci exemplum cft i.Gterg. quod paulo antc re- 

 citauimus: 



txduerfo eedens Canisoctidit aftro. 

 Huiufmodilocamultafuntapud Poctas,&: rci rufticjc fcri- 

 ptores. Hic, vtmclius patcat, aftronomicas iftitutioncs criam 

 Criticis, nobiliotibus Grammaticotum infcruire , fupcrpondij 

 loco adiiciam locum ex 4. .icad.tjus.:, Clreronis, , vbi lia:c le- 

 guntur vctba:Egovcr6 ipfe magnus fum opinator.Non enim 

 iiim fapicns.S: mcas cogitatioues Cc dirigo,non ad-illam pat- 

 vulam Cynofutam , 



^lutfiJunt ducesocfurnit Phxnicfsinattorvi ait Aratus , eo- 

 quc direi-lius gubcrnant,quodeamtciicnt , 



^ut cur u interiore,hreui conuertitur axe. 

 Sed ad Hcliccn,& ad clatiffimos Scpccntriorres.id eft,ratio- 

 ncs lias latiore fpccie,non ad tcnue cliniatas.Eo fit vt etrcm & 

 vagcr latius. Ua CiceroXn iftis verbis eft pulciicrrima allego- 

 ria,& iotellcclu petfacilis iis,qui vel vnum cyatiium cxVraiiix 

 cratcrc haufcrunt:Cffgi/a«onPf (utu dirigert mn ad Cynofiirjm, 

 ^ui. paruulA eft , fed ad Helicen,ijuA amfli eft dorfo gerit cla.- 

 rijftmos /■f^/fw/Wf»*^. Nimirum nauis non poteftdirigiin por- 

 tuma gubernatote , nifi gubcrnatorcognofcat poli fitum,& 

 eius altitudincm. Et quidcm fituj fingulis momcntis obfcr- 

 uandus , hodie cx pyxidc nautica , olim c fteUis polo vicinis. 

 Poli vcro altitudincm c ftella pol.nti cognofcct guVicrnator 

 «juauis hora noclts , fi noriipfi fucrit ciufdem ftcllar proftha- 

 pha:rcfis , qua: in fingulas horas mutatur , hoceft, fi fciuciit, 

 c|uot pattibus ftcUa fit polo altiot vcl infeiior. Hanc prolUia- 

 ph.T:rcfin docet fitus ftellarum clariorum in Cynofura,vcI 

 Htusftcllarum in Helice.Harilluftriorcs funt, & obfcruatu fa- 

 cillini.r : illTcettioresobviciniam poli, licct minorcs lint ac 

 niinusclara;. Mauult itaqueCiceroatgumentis vci euidenti- 

 bus ac petfpicois quam iftis tenuibus ac fubtilibus philofo 

 phorum. Nam perfpicuitatc ducitur hominum mliltitudo. 

 Huc referilla Ooidlj: 



¥.jfe duas ArHos , quarum Cywfura fetatur 

 Sidoiris,HelicenGraia earinx notet. 

 Item illa 4. Tr/j?. j. vbi vrfas cocleftcs alloquitui huncin 

 modum : 



Magnt min.ir/jue fert tjunrum regis altera Craiat, 



Altera Sidoiiai,vtrinjueficca,rates : 

 Omni.i ciim fummo pofit t vidcatis in axe, 



It mArifocciduas nonfubeatis at^uas : 

 JEtheream :ue fuis cingens amphxibus arcemf 

 Vefier a b intacia circulus extet hiimo. 

 Nimituni homines prifci putabant crlum & Occanum 

 cfTc contigua vcrfus occidcntcm,adc6 vt Sol & aftra cum oc. 

 Cidercnt , in Oceanum defcendcrcnt lauandi gratia. Cui fcn- 

 tentia: adltipulabantut poetr. Quare vtraque V.fa ficca di- 

 eitur , quia non occidunt , fiuc fubcunt maris aquas. Quod 

 Virgilius ita cnuntiat: 



ArHos Oceini metuente! tejwtore tingi 



Eandem fcntcntian tennitetiam apud B.irbaros.Ita Vlorui Je 

 Dccmio Piuto in Hifvanis bcllante:Non prius fignaconucr- 

 tit.quim c.idciucm in matia Solcm, obrutuniquc aquis igncm 

 nos finc quodam factilcgij mctu S: horrorc dcprchcndit.r«- 

 cicws idcm conhrmat Itbello de morihus Gtrmanoriim : Trans 

 Guionas , inquit,3liud marc pigrum ac prppc immotum , quo 

 cingi clauJique tcrtarum orbem liinc vides : quod extrcmus 

 tadcntis iam Solis fulgot in ortus edurat ajeo clatus vt (ijc.a 

 hcbctet.Sonum infuper fc mcrgcntis auditi , formafquc dco- 

 ru!n,& rajios capitis afpici, pctfuado aJiicit.Dcniquc Ouidio 

 atx .rthcrca Jicitur polus , qucm vrfx teuolutione diuinaam- 

 biunt niotu ifto dcfcribcntcs circulum hoiizontc altiorem. 

 Iftius circuli ccntrumcft ipfe polus,«i!£ij'7re/(f J » j^vk. 



/ / /. Ortm & occafUs poeticiratio noti ejl eaeteni 

 emnibHS in terris, 



Ottus S: occafus liic dicitur poccicus , quia poctarum fty- 

 lum cxercuit &: vcluti fatigauit. IJcm dicitur vulgaris , quia 

 vulgo fuit vlit.itus apud agricolatum & paftotum tiirbam. 

 Rctcrtur autcin aj Soleni:propterca quod Sol tanquam ptin- 

 ceps aftrorum obliquo fuo inotu ab occafu in ortum pcr 1 1. 



figna Zodiaci,ad ftcllarum fixarum alias atgue alias acccJcns, 

 &; ab iifjcm rcccdcns , varias illis habitudincsafFcrt , ita qui- 

 dcm , vt cum Sole iam iuncl.r ftclla: vna oriantur , iam ab co 

 rcinotr , orientem anteccJenJo , & confcqucn Jo comitentur: 

 iam Ln oppofic.i calipattc conftituc.r^Soic oricntcoccid3nc,& 

 vice vcrfa,Solc occiJcnte ipfxoriantur.Hinc trcse.xiftuntor- 

 tas & occafus poctici fpccics, vijel. Cofmicus,qui Solcm tah- 

 tiim oriciitcm rcfpicit:Acionychus,qui aj Solem tantum oc- 

 cidcntcm rcfcrtur:&; Hcliacus.qui rcfpicit Solem & orientem 

 & occidcntcm. Triplicis iftius ortus & occafus poctici ratio 

 non ell c.tjcni omnibusin terris. Nam (tcllxlixa' paulatirr\ 

 fuas ftationcs delcrunt. Et propterca vctcrum tempora no- 

 ftris minimc conueniunr. licniin Alcxandrino vel Romano 

 noriionte lunt vfi & intcrca ftell.r ad intcgrum pcnc fignum 

 locoprogrefla: funt. Qua Jc c.iufa coclum in lcdione autho- 

 rumpcr calculum Aftronomicum reJuci Jcbet aj ptiftinutn 

 ftatum. Huc accejit , qu6d clcuatio poli non fit cadcm 

 vbiquc. 



/ y. StelU fix£ eadew horizomii parte orittmur 

 JeMper & occidmt. 



An «adem 

 hotizontis 

 parte llcII.T 



Etfi cnim locuni fuum rautcnt intra fcculum vnum vel al- leiDpeiori- 

 tcrum:h.rc tamcn mut.itio non cft ita euiJcns.Hinc locum illc "'"" *' ot- 

 ortus & occaiu iplarum fcmcl notatus & cognitus , fcmper *"*""'• 

 fibi (imilis rrunct. Contraria veroin planctis cft r.uio: vr in 

 Solc vijere cft.qui quocijie punftumortus Sc occafusmutat. 

 IJem de rcliquis planctis iujicium. 



f^. StelU i/7i(jiialem rtior.mi trahnat nh ortit 

 ad occafiim. 



An omnei 

 lUlli I- 



moiam tra- 

 Nam f r/OTo quo fteII.T funt viciniorcs fcptentrioni , co Jiu- hanr ab oi- 

 tiu"; confpiciuncur a nobis. Dci/ide quo ftcilx funt rcmotiorcs '" 'd ocia- 

 a lcptcntrionc vcifus mcrijiem , c6 citius oci-idunt. Tertih '"■" • 

 oniiics ftcllT ab hic parrc xquatoris vltri 11 horas funt con. 

 fpicu,r,ab alter ^ contra.Sic c.g iicllx circa ttopicum Cancri in 

 Iiac icgione vltra iS.horas vijcri pofiunt^circa Capr.corni vix 

 fepcem aut pauloainplius. ^uarto funt llcUx , qux vix ortje 

 ftatim occiJunt , vt Canopus in infula Rhodo horizontcm 

 faltcm radit. 



Vtrum flel- 

 I.T,qus: fi- 

 mirt oiiun- 

 tur , fimul 

 etiam occi- 

 dant ; 



f^/. In fj^hxra rcEla ornnes jlelUpmul orientes Jimnl 

 etfaMeccidum-.in obliqua non item. 



Ratio huius cft ; quiaapudillos homincs, qul fubxquino- 

 if^ialisditefte habitant,omnes & finguUT ftcIl.T iqualitcr fu- 

 pra horizontcm morantur Juojccim horis.ScJ in fph.vrii ob- 

 liqua fonrrarium licri nccelfc e!t: proptcr obliquitatcm. Ita 

 V. g. fiJus Lconis & Canis maioris limul oriuntur : fcj Canis 

 aliquot hoiis citius occidit qu.iin Lco:cuinillc non ht ajco 

 piocul a Tropici C apricorni fitus.hic vcto circa Cancrum.Si 

 tamcn ftcll.i' confijcicntur , illarum fimilis propcmojum cft: 

 conjitio ,"fi vicln.c fint : (i vcro remotx' , non iccm:Ica ftcllx 

 circa Solem conftitutxpolfunt^ofmicc oriri manc cum Sole, 

 &cumeodcm chronicc vcfperi occidcre,& contra. 



VI I. Orttis & occafns £ou!rion!ali.< diarnetrtjliter tan- <^j|js j;, 

 tum otPonuntur. op[>oCtio 



or US& oc 

 Oppofirio diametralisftellarumcft, cumduxftclla?&cen- "'"»^''«■11-- 

 trum tcrr.T funt in c.iJem linea , quemajmojuin in cclipfi lu- 

 nari lumn.Tria opponuntur. Non-diamctralis oppofitio eft, 

 ciim linca ab ortu aj occafum cft parallda. Prior illa Jari 

 non potcft nili in iquatorc. Hinc ncccflario lcquitur.ortum 

 & occafum xquinoflialcm Jiamctralitcr tantiim opponi , & 

 proindc rcliquarum rtcllarum cxtraxquinoclialcm in hori- 

 zonte punc^ta non diamctralitct,fedpoftcriori modoopponi. 



VIII, Ortus & occafus fleV.arum mutant tem- 

 pe/fates infgniter. 



Expcricntia fii]uij(m vniucrfalis tcl^atut , quafJam (^cllas 

 xftuin ,qiufjam fiigora , qualJam pluuiani pronioucte. Sic 

 PlciaJcs nunquain tcrc oiiunturvcl occJunt finc pluuiis aut 

 niuibus:quoJ ccmpore antumnali, inprimis ciini vcfpcri orci- 

 dunt cuin Solcoblcruari potcft.Sic Oiion sJ tcmpcll.ucs mo- 

 uenJas valdc proiiuscft: vnJcnimbofum & nautis infcllum 

 fidus a poctisappcllatur. Mcminllfc tamcn hicopoitct,actis 

 ptognoltica valJc inccftacflc in hifcc rcgiontbus fcptftrio- 

 nalibus& tori Jiibi|.Ignoram.i:s cnim.vcl ccrtcnonniliconic- 

 dtanjoafllquimur , ciitas ftcll.x imperio fiibicc^li fint if olij. 

 fiacres,Auftcr,Horcas,Eurus, Zcphyrus: quojnam fijus ipfos^ 

 cxcitct,quodnam it*^ eorum tcmpcrct. 



/.Y. Orttn 



An oftus Jc 



occalui 

 ftdlarum 

 muient 

 tcmprf^a- 

 tcs •• 



