tiflull »t- 



iftaium 31- 

 cenfionuin 

 Cc dcclina- 

 iionum 

 <)ui? 



Ciicuil vet- 

 ticales qui> 



C^rtuli al- 

 l:iu<lihum 

 qui ; 



4ZO Encyclop^dte Lib.XVII. 



eantci: afcenfiomm rtHMum circuli.Vtxtwii pcr hos cireulos 

 tranfueirim incedunt circuli miuores , ab iqilinoaiah & a le 



diftantiam feruant.cafdemque formas & dlfpofinfine tjplijnr- 

 ta: ver6vicinioies,autab iifdcmremotiorcsfpciflantur.i)ein'(' 

 plancti difcetnantur a fe inmcem. Pifferunt autem intc; U 

 t.i-ibus modis,videl.qaantitate,qualitatcluminis,&fuu.Qu;i;iti- 

 tas ipforum ita habet. Vcnus pofl duo lurainarja,folem & lu- 

 nam,eftmaxima, (ic vt intetdum luna; propcmodum limileni 

 iaciat vmbram.Proximus Venerimagnitudineell lupitcr.louc 

 ftiinor aliquantJ ti\ Mars! fed quando tettis eft proxinius ■ 

 e.i intcrdum appatct niagnitudine , vt Comcta aut noua flella 

 VMlgoviJcatur. jiqualis Marti Saturnus : minimus omniuni 

 Mctcurius.Qualitate luRjinis ita differunt.Poft duo luminaii.» 

 omnium ftcllavuni fplendidiffim.ieft Vcnus, aurco colorc in 

 candorcm diffufo.Confpicitur intetdnm deniuUodiCj ncquR 

 lun.r propinquitatc obfcuratur,fed ipfiuscontadu fit tucidior 

 Vcfpcri f-'quitui folcm , .Sc dicitur Hefperus j niahe anteit , «f 

 vocatur riiofpliorusiatquc ita folem comitatur , & ab eo nun- 

 quap ante vcl rctio dii;reditur plus 4«- gtadibus. lupiter 

 Vcnericlf fiinilliniu', , 'fcd min-ia fplendens , colore intct 

 aureum & argentcum quafi medio.Mars rutilaflamm.i fcin- 

 tillans(vnus ncmpcplanetarum ) terriseftterribilis. Samrnus 

 plumbco colore minus fplendcns , niagnitudinc Martl cll 

 .xqualis. Mercurius dcnique lucidus eft, fcd parusn candidus. 

 Aitu quoque planet.x intet fc difcernunt. Nani Venus & 

 McrciuiusproxLmi' Jolcmcojnitantur. Venas cnim vltra 48. 

 gradus , MercutiUs vlira 30. grad. a Sole non reccdit.Reliqili 

 vero quinque planets fuperiores,vt ^ Luiia,fub Zndiaco cir- 

 culo fic a Solc & a fe inuicem ditcedunt & lurfum accedunt,vt 

 omncs afpec^luunl formas effing.inr qu.T poff iini pcti cx EplrE- 

 mcridibus, vbi flmul loca plenataruni indicafrtur. Ad ex- 

 tremum ftella; fixa: a fe inuicem difcernantur. DifFcrcntia au- 

 tem illarum qnatuor modis patet. }'ri»ioi:\ quantitatcfeptem 

 cmerguntclatTes ikllarum fixaium. Suntenimi. i. 3.4. <,.(<. 

 magnitudinis , Vel obfcura'. DeinJe qualitate luminis, id elt. 

 colorc , fcintillatione , & tplendorc difccrnuntul'. Sunt eniin 

 quxdam Satujcnin.e , plurtibei coloris . qu.x-dam folares aurei 

 colt3ris;quxdam lunaies,pallentis coloris,Sr (ic dcinccps.Qu.i 

 de re alibi.Et qu.-edam frequentiflimc fcintillant, vt Procyon; 

 quaedam rariflimc , vi! Regulus : qu.rdam mediocriter.vt hu- 

 merus Orionis. Qu.rdam item plurimiim , qu.xdam medio- 

 critct , qu^dam parum fplendcnt. Tertio fitu dilcernuntur. 

 Alia: enim funtin Zodiaco,alii extra 2odwcum,& ha:inpai- 

 te fcptentrionali vel meridionali.Ex h^ixith dcnique &c imagi- 

 numdiuerfitatecognofcunturfteli.T K.g. In Orione fuiittics 

 . • e r ftcllx, qui ita conlfituunr lineamreftam.vt videaturcingu- 



Globi iftius confitleratltr rcdtlhcaqo & Vlus. !„„,. Hccdi funt du.l-ftella: parux,;taconiuntta- . vt vna ftcUa 



Reftificatio elobi (ic habet.l-^rimo tiia requlrun- videantur oblonga, Hyades faciunt triangulum. Vrlamaior 

 tur data,hoc modo.-I.Globus coeleftis quo maior,e6 ciimim exprimitcum tcmone inffexb , vbi iduabus pofterio- 



inuicem x-quidiftantes , qui dtclin.Mhaum orcult vocantur 

 quia indicant dcclinationes ftellarum. Sed horum circulorum 

 vicem in globo fupplet £?«*/"»- '^'""■''^««.''^"tpriorumillo- 

 riimm.r^ ,»nH ^rmtlUrU.hA circulos vemiMes quod attmet, 

 per ilios dlftantia cuiufquc ftclkiquatuor mundi fmc hori- 

 zontis pla^is cognbfcitur.Hos aftronomi ita unagmantUr.E X 

 punfto venic3li'litie Zcnith euiufque loci concipitint citculos 

 pctfirculos horizontis giadus ti.infeuntes , eofque yocaiit 

 Adniuth . qulfuntvelutimeridiani. Hos demquc citculos 

 ttanfuetfltr. fecant «»■'■«/> iitmudinum,Cme Almucantarath.fcr 

 quos altitudinem riUe eleintioncm ftcUatum fupra hotizon- 

 tem metiuntur. Horum pnmas ideraque maximus cft iple 

 liorizon,vltimuS atque nlinimus cft.qui vertici proxime acce- 

 dit. Hi&proxiitte anteccdentcs in Afttolabio cxptirauntut: 

 fcd in globo ipfolum vicemfupplet qunrta altitHtlinurn , iMC 

 quadrans citculi in meridiani Zcnith h.rrens. Neque enim 

 orancs circalilongitudinum, latitudinum &c. in globifuper- 

 ficie poffunt cornmodc depingi. De fes caculis politionura 

 diximus ad initium huius tcguljcitcm tnfrain HJlrologtcts. V- 

 fus ipforum in fphxtica doarina eft.quod ccclumdiuidant in 

 j i. latiorafpatiafiue domicilia , in quibus ftella; conliderari 

 folent. 



G A P V T XV. 



DeSfhitr» oBauA Yefr&fentntam globd 

 tijlronomico. 



Pr.j€CEPTA< 



I Vit fphaira odaua archetypa:vhimo loco requi- 



( tur edypa,qu.x leprifentatur partiin in aftrola- 



bio.pattim in globo aftronomico ,, de quo hic dice- 



Globus adronomicus repraefentat rphafram ofta- 

 uam ratione iteUarumincertos afterilmos redafta- 

 j:um 



melior.i. Locus folis petatur ex Kalend.ario , quod 



eft in hkizonte.^.bieuatio poli pctatur infra cx ta- 



bula Geograpica \ fi non exade , faltem proximc. 



Peindeapplicatio datoriiitafit.i.Glo!?us aptciuxta 



compatTum eleaetur. i. Giadus folis notetur creta 



aut ccra.5.Idem gradus applicetur mendiano,^. in- demonftratio,& fequentis regulx accurata obferuatio 



dex horarjus voUiatur ad horam duodecimam' meri 



tibus ftellis liuc rotis ad ftellam polarcm duci potcft lineaper- 

 pendiculatiis.Dclphin formam crucis minoris,& qn.ituorlu- 

 cidiotes ftell.-c in Pcgafo crucis maioris cxprimunt. Pieiades 

 vidcnturpulli. Oculi Tauii tanquam gallin.\- matris. Corona 

 gnoiFia circulum refert. Memineris aurem hyberno tempore 

 & feren.i norte plurcs conlpici ilellasi& cafdem apparete ma- 

 iores , cum act eft cralTior. Sed mulruin hic prodcft ocularis 



dianam,fuu globi non vari.ito.5--Giobus vokiatur ad^ 

 quarnuis horam,fiu- diurnainjiue nodurnam, 



V('us globi refpicit cognitionem fiiie diftinftio- 

 nemfteriarum,& obfcruationem affedlionum. 



Diltinftio ftJlaium pendet a globi red^d difpofi- 

 elone.Nam fi iuxta pragcedcntem dodrinam globus 

 jta iit aptatus, vt index horariusindicet horam dici 

 vel nodis.qua cupimus cognofcete eojli faciem,non 

 d'iffici!eerit non tatum intcgfa fidcra, fed & fingu- 

 !as ftellas,accedencc frcquentiexercitatione&rcgn- 

 larum paulo poft proponendarum meditatione,co- 

 gnofcetc. 



ObferuatJo affeftionittti continetur certis pro- 

 blematis.-quae vid^ in regulis huius capitis.. 



tn6do a fe 



ii>uicem|di- 



ftini^uan- 



I. 



PR../ECEPTA. 



In difiMitne {lelUrum trtafmt neccjfaria. 



Trima dtfcemantur ftellx fixa: ab erraticis. DifcernUntut 

 autem qualitate luminis , quantitate corporis,& ratione fitus. 

 Quahtate lurainis, ideft,(^cintillationc.Namlf:elL-chxa;fcin- 

 tillant,id eft,crifpant lumen,planctx non item,Nimitum hi lut 

 tcrt.r ptopinqmoies , ideoque non ita tremunt vt ftellrc fixa;, 

 vnicoMartc exccpto-.qui taraf rubore ignito facile dignofci- 

 tur.Quantit.ite item fiue m.is^nitudine plcrique planets gran- 

 fiiotes videntur,& vcfpeti folc occidentccicius appatcnt , & 

 mane fubexortum folis tardius occultantur quamftelia; fixx. 

 Situs tatione {ieWx fixscfunt rcmotiotcs , & candem fempcr 



1 1. puple.x efl modits defrgnmdi lccum CHiufqke 

 fielU in calo. 



Si qutm Rpma leucrram pcrcuncteiis , vbi ficpatathim 



.T'oi-ititicis:is tibi rcfpondere poteiit, fi regionum vrbisgnarus 



antca fuciis , lin niinus , opcram ludet relpoudcndo. Ad cun- 



dcm modum ftuftiaquairet aliquislocum Caniculx-vel Pleia- 



dum ii! ca:ld,qui nuUan^liabct regionum noticiam.Regiones 



autemln ccclo diftinguuntur duplici motloiprior lefpicic Zo- 



diacum , eiufque polos , alter vert) ad xquatoreiil refcrtur, & 



iplius polos. Vtriufque ciiculi nullum eft pct fe principium 



necfinisj l"c4 expofitioneartificum principiuin Zodiaci& A- 



quatoris cft in comniuni interfeiffionc vcrn.i,vbi eil princi- 



pium Arietisi Ab ilf o punfto veilus oiturtl proccdendo totus 



Zodiacus diuiditur in partes ii.a-qualesjquiYnomenaccipiunt 



aduodecim iignis Zodiaci,qubruin fena boreamipecfant, vi- 



dcl. Arics j Taurus,Gcmini, Cancer, Leo , Virgo , &tOtidem 



Auilruin, nempe fex reliqua, Libra, Sc6rpius,Sagittarius,Ca- 



pricornus , Aquarius ) Pifces. Per puncflailla diuifionum in 



Zodiaco il dcfcribantur fex inagnicirculi , quorum polt liue 



cencraiint in ipfo Zodiaco,illit<itam corli fupcrticiein particn- 



tur in rcgiones 1 ii qu.c in vcroque Zodiaci polo concurrcnt. 



Rcgioncsifta.'t"untf!gnisi"uisjcogncniines,&interfe(eprorfus 



atquales. In medio, hoceft, in ipio Zodiaco latitudinera ha- 



bent,quodlibct jo.graduum , ted vrrinquc vcrfuspolos coar- 



(flantut in faftigiura.Nullaigitur ell in coelo ile lla,qui non in 



vn.i iftarum rcgionum contineatiiv. Ira Sirius habet fcdem 



fuam in Cancro^Arfturus in Libra.ul elf,in ca legione.cui no- 



mcn eft a Canctovel Libra.VcriWi quoniam ilfa loci dcligna- 



tio lata cft,& vn^uxque regioplnrimascontinct iteilas, ne- 



cetrc fuit locum exafttim in quaqtie rcgione notari ruxta lon- 



gitudincm & >a;itudincm. Prirmlm ouosque tcgio bifariam 



icisatur, 



disd 

 gneni 

 catie' 



