4Z4 Encyclopsedi^ Lib. XVII. 



C A P V T VI. 



De Orhihus planetarum. 



P R AE C E P T A. 



I Rbes planctarum funt corpora cocleftia 

 I rica,concaua,& mobilia,fc mutuo includ 



fphx- 

 entia, 

 ad ftcllarum errantiura motus perfici edos deftinata 

 Orbes planccarum confiderantur fecundum fpe- 

 cics & partes fuas. 



Species orbiujn fumuntur partim a ifva^n, partim 

 k Ha-ti : ideoque funt reales, vel imaginarij. 



Orbes rcalcs funt ipfa (phxcx planetarum : qua- 

 lum ordo eft idcm qui planetarum. ' 



Orbcs iraaginari) funr,qui in fphsris planetarum 

 nente concipiuniur. 



Hi fpeftantur infe,& ratione circulorum. 

 Orbes imaginarij in fc fpecSlatifunt /implices,vel 

 corapofiti. 



Otbes fimplices funt concentrici', vel eccentrici. 

 concentrici funtl , qui e centro imaginario extrk 

 terram,fecundum vtramq; fuperficicm detcrminan- 

 tur : feu, qui cum mnndo idem centrum habenr. 



Orbeseccentrici (\ ulgo excentrici) funt , qui di- 

 uerfura centrum a mundi centro habent. 

 Suntque maiores.vel minores. 

 licccntrici maiores funt, qui terramambiunt, & 

 planetas vel epicyclum eorurn deferunt .- vulgodi- 

 cuntur eccentrici ««t* i^o^Lui feu fpeci.iliter. 



Eccentiici minores funt,qui centrum mundi non 

 ambiunt,& dicuntur Epicycli, 



Epicyclus eft oibiculus alteri cuidam orbi infer- 

 tus,iquo circumducitur. Ptolemaeo dicitur anomi- 

 fia <B.T 'l»;i;'»> Copcrnico anomaliacommutationis. 

 Orbes compofiti funt , qui ex duobus ahis , vel 

 concentricis vel ccceiitricis fadi funt:alias mixti. 

 Suntque vniformes,veI difFormes. 

 Orbesraisfti vniformcifunr eccentrici fimplici- 

 ter.quiccnirum mundi ambiunr,&aliumotbemec» 

 centricum in fe continent :aUas dicmtur eccentri cc- 

 ccntrorum. 



Oi bcs mixti d fformes runr,qui fimul funt ecccn- 

 ttici & concenrrici:<i//i^ dicHnmr ccctmtici & con- 

 centrici fecundumqu.d.id eft,fecu'idiim altcram fu- 

 perficiem.Mrem deferentes apogxa & periga:a plane- 

 tarum, quiailla admotum horum variantur. 

 . Circali orbiu iftorii funt cocentrici.vel eccetrici. 

 Concentrici vocautur defercntes caput & caudara 

 Draconis , qui totum fphjcra; planetaria: fyftema 

 continent,nodofque fube:!iptica circnmducunt. 

 Circuli eccentrici funt maiores.vel minores. 

 Maiores ambiunt centrum mundi 5 funtque defe- 

 rentes, vel xquantes. 



Circulus deferens cft, qui medio eccentrici orbis 

 plano infertus , per epicycli centmm tranfir , me- 

 diumq; orbis planii in duo a:qualia fcgmcta diuidit. 

 Circukjs zquans eft , qui in plano ecccntrici orbis 

 ita dcfcribitur,vt ad eius centrum eccentrici & epi- 

 cycli morus jequalis fit. Dicitur alio nomiue xqaz- 

 tuor circulus aequalitatis , ecccntricus xquator ; & 

 eius vocatur punilum a»qualitatis. 



Circulus ecccntricus minor dicitur circulus cpi- 

 eycli, quem imaginamurin epicycli craffitie, cuius 

 circumferentia defcribitur. 



Partcs orbium fijnt punda,lineaE,& arcus. 

 Pun€t )rum geaera funt quatuor,Centra,Abfidc$, 

 Mediae logirudi nes,'*^ Loca planciarii fub Zodiaco. 

 Centrorumgencia funt quinquc: 

 I. Ccntrim planetae ; quod cft pundum in cu- 

 jusque planetas corpore praccise medium, 

 I!. Ccnttum epicycli; quod jnepicyclo.qui cor 



pusplanetas defert, eiVmcdium. 



1 1 1. Ccntrum cccentrici ; quod eft prccisc me- 

 dium inorbc,cui infixus eftepicyclus. 



IV. Centrum mundi fiue Zodiaci*, quod reprx- 

 fentatipla terra,cqua motus planetarum a nobis 

 obfcruatur. 



V. Poli finguIorumorbium;circaquosconucr- 

 tuntur ipfiorbes. 



Ablides funt duopuntSkavtrimque axcm ecccntrici 

 oibis aut epicydi terminantia ; eftque vel fumma, 

 vel ima. 



Suiiimaabfis cft ptindum a mundi centro remo- 

 tiiTuTium , in quo planeta conftitutus maximam ha- 

 bet a terra diftantianiiArabibus Aux, Grecis iaiy$,t, 



Vel X^^M^av. 



Ima abfis eft punftiim terrs proximum , in quo 

 planetaconftitutusminimam«»terrafortitur diftan- 

 tiam : alias oppofitum Augis , & Gracis meiyt» vcl 



Media: longitudines funt punda , qus curfus a- 

 qualcs planctarum defignant,in quibus ipfi confti» 

 tuti,mcdiocrcm h terra diftantiam habent. 



Locus planctx fub Zodiaco eft punftum extre- 

 mum , per quod planeta in momento temporis 

 tranfcurrit : quem tranfitum vocant ini^hv. Gtaecis 

 hoc punftum dicitur ew>j;l),Arabibus radix. 



Linea: hic occurrunt quinque : 



L Axes fiue diametri ; qua: ducuntur per medios 

 globos, 



1 1. Linea apogei & perigei j qua* ex centro terra: 

 reftadiuidit eccentricum& zodiacuminduoslcmi- 

 circulos,attingensappogeum & perigeum. 



1 1 L Linea medij motus planeta:;qu£ rcfti edu- 

 citura centro eccentri.i orbisaut circuli ad cen- 

 irum planeta: in fuoorbe. 



I V. Linea veri feu iniqualis motus;quaj refti i 

 centro terrs per centrum planets ad Zodiacum ex- 

 tcnditur. 



V. Linea mediaslongitudinis, fiue medij tranfi- 

 tus; qus reclaper ccntrum Vniuerfi ducitur,vtrim- 

 que ad duo punftamedia: longitudinis,diuidensli- 

 ncam apogei & perigei ad angulos redlos. 



Arcus,qui in lia. doftrina folcnt confidcrari,funt 

 numero odio, in quibus cxcellit i£quatio , qua eft 

 arcus , quo medius feu squalis motus a motu vero 

 feu apparcntc differt. Graecis dicitur «©iS-«p«fV«^y.- 

 quia in verorum motuum inucftigatione aliquando 

 additurjaliquando decrahitur medio motui:vtverus 

 planetaemotus habeatur. 



R 



Vatiei 



bium 



nctaruir: 

 vnde co 



Tot enim funt {pbxtxc<x\e{les,qaQt illic tnotus periodica gatur ; 



quantitatc diiferentes deprehenduntur. Dcpichendunturaii- 



temdecem motus inter fe differentes. Nam Litnnvno mcnfe 



orbem fuum circuit. 5«/,Kd»;«,c^ Mcrcurius pari velocinte an- 



num exigunt : Mmts biennio quam prozime circulum fuum ab- 



i^oiaw.Iitpiter orbcm reducit annis prope n ; Saturnut 30 fere 



annis copletoibem fuum SphirafteHtirumfixarum motCiCiiuni 



abfoluit annis jooo-.Sphimrtonaannis ^goc-.SphiradecitiMrme 



fuprema,i.4 horarum fpatio c6uercitur.& hoc motu totum cocli 



fyftema fecum circumagit. Vnde veto conftat prxter feptem il- 



los mocus,quorum fingulis fingulos planetas moucri compeii- 



mus.dari tres illos fuperiores motus? Refpondetur:Hoc ex ob- 



fcruatione triplicis motus ftellarunvfixarum colligitur.Obfcr- 



uatum eft enim ftellas fiias tripliei motu ineedere; vnoquoti- 



diano.abortu in occafum;altero tardiilimo ab occafu in ortum, 



& tertio, propter quem fecundus illx in.Tqualis efficirur.Cum 



itaque vnius corporis fimplicis vnus tantiim fit motus , mani- 



fcftum eft.deccm efle fphatras /iue orbes reales coeleftes. 



1 1. Sphari & orbu vocabula ferme difirmt in 



hac doQrinkjtta vt altera totius, alteritm 



partit rationem obtineat. 



Spha:ra & globus, orbis & eirculus proprie ita diftingun- 



tur,vt duo ptior» vocabul» dicantur de corperibus folidis ro- 



tundis. 



E « V L .«. 



L Varietas jphdrarum planetarium colUgitur ex 

 varietate & ^uitntitate mot'*' periodica. 



Sphxrx 



orbisvo< 

 buU quUi 

 diSeiani 



