Vranometri^ParsII. Cap. II. ^ij 



itum 



imodo 



inguan- 



jfor- 



Sccit- 



loium 



tundis, & vn.i tantiim fuperflcie confpicuis.qualiscft pila lu- 

 foria : pofterioia vero de corpoie aut fuperficieplanain figu- 

 ram circularem conf6rmit.i,vti eft menfarotunda. Qu.cmad- 

 modura autem in aliis vocabulis cognatis difcrimcn non fcm- 

 per obferuatur ; ita eriam in hac doftrina de planetis,yf /;^r.£ & 

 orbii vocabula promifcue fa?penumeto vfurpantur de corpore 

 ccr/eftiduplicemiiabente fuperficiem , vnamquidcm conue- 

 i:ara,qusfarfura fpeftat , alteram vcro concauam , qus dcor- 

 fum. Sxpc tamen etiam diftins^uuntur , ita qnidera,vt fphxrx 

 /int decem ilii coeli.quos Vranometria explicat , orbes autem 

 fpharrarumfingularumfint plures& particuiarcs,& tumorbes 

 fpecialiter funtilli imaginarij,quos diximuspendete a ^iciii- 

 tificum , ita vt fint notioncs fecunda:. 



/ / /. Orbes planetarum dimduntur vel rationejitiu & 



formtt 3 vel ratione finu (^ officiorum. 



Ratione Jitti6 Cmn orbes triplices jn [phxiis.t. Concentrici, 

 iffSKUT^oi-tCim idemcum raundocentrumhabcnt.iti vtvtraque 

 fuperficies,interna&; externa,paribus vbique interuallis atcn- 

 tro mundi fiue rerra diftet. i. Ef««frio,t«>4tvr{«»iqui cenirum 

 a mundo diuerfum habent,ita vt elus fuperficics ipattc vna fit 

 propior vel reraotior a terra.quam altera. Jftautcm eccen- 

 tricus triplexividel. _/7OT;i/fA-,qui fpccialiterdicitur ecccntncus, 

 vtcftorbiscuiufuisplanetx.planetamvclepicyclumimmedia- 

 te defcrens:f(;»/«»/?/M, qui aiium ecccntric.uminfe continet, 

 &appellatureccentricuscccentrici,Gr.i?cis''ixx«ijf«fisW«t.rj8: 

 &<» vniuerfum remotia,<\\i\ dicitur 'i-7nK<ix.Xcs,epicyclM. i.Con- 

 centriciu ©> eccentriciufimul , qui habet fpilTitudiuem in.rqua- 

 lem,ita vtvnaeius fuperficies e mundi eentrg di.fi:riba'tut,al- 

 tera ex alio quam mundi centro. Rntione fini^ ^i-vfficij funt or- 

 bes ( e quibus tamen tertius & quartus funt cir.uli^vr-ki.jjr.v- 

 ceptis appcllauiraus) quadruplices. i. Veferens Apogium , X^- 

 yioifc^ts; qui eftorbis cuiufque fphxra: fupremus , & intra fe 

 omnes eiufdem fphrrar orbes continet.totamque illamfpha:- 

 rani raundo reddir eitrinfecus concentMcam. i. Dcferensperi- 

 ^t'«OT, ^ne^v^o^iOjKifjqui eft: orbis cuiulquc fphxrs infimus. 5. 

 Dgfm-aiJtc^Wjidcftj pund^, quibus eccentricorum planaab 

 eclipticx plano interfecantur,circuducens. Hic in fphxra Lu- 

 ni inprimis adhibetur:In cxteris plcrifque fpha?<:is huius offi- 

 cium duoprxcedenres otbes obtinent. 4. Mquani ; qui motu 

 cctitti epic}-ab defcribitur in plano eccentrici eproprio cen- 

 tro , quod a centro mundi & cccentrici abcftpari interual. 

 lo , ad quod orbis eccentrici & epicycli^ocus xqualisde- 



prehenditur. : , 



. '., . ) , .,■..."..■. 



IV. f^tilitof orbium & circulorum planetaridrum efi 

 Tnultiplex,iuxta hos aphorifmos. 



Concentricorum vtilitaseft triplex. 



T. Coneentrict orbes totumjyfiema, aVtcuiui fph^n , ex v/triit 

 erbibm conflnnttt, continent. 



1. VnicuiquepUneu proprium per ccelum ferimnt circulum. 



i.Cum cdterts fphiri^ circa mitndi cmtrurh fefe conuenemi- 

 bxs, ordinemreftituimt. 



Ecccntricusfpecialitct fic diflius in theotia folis defcrt cor- 

 pus filare.in reliquis autem epicyclura, quia fol pto()tcr mo- 

 tum fimplicinimumnon habet epicyclura. Et hicmoueturin 

 longitudinem & laritodinem. In longittidinem , in omnibus 

 planctis fecundiiraferiem fignorum , id cft, ab Occafu iu or- 

 tum, vertjit. Et hic motus planctarum maximc proprius eft, 

 quia eoZodiacura pcrcurrunt. /» l.vitudinem etiam, cxcepto 

 lole, in omnibus inclinat, &fic eclipncam intcrfccat. Vnde 

 •punfta illa, quibus fe muruo intctCccant , nodi vocantur : & 

 P'i?iA°'''"" ^■'^^"^ feptentriontm confurgens c-ialhtrf^j, i. 

 v«o.?«C*' . &caput Dtaconis,poftcrior ob oppoCtioncm <r«o'- 

 iia-fAst ^■mSi^i^c.v : & cauda Dracouis dicitur. Atquc hi in 

 omnibus planetis.pLxterlanam , funt fixi. Huius ecccntrici 

 vtilitatesprEcipuaitunt du«: . 



I. Monftratpenodicos motm ^ eontterftones planetarum. 



1 . Apogium.feu augem.id eft, punaum, quo tn qu.Uibet retto- 

 luttortepUnetaM$mit6 -verticique noftro froximtis, ttcm peri. 

 geum.fe» oppofitum A,igit,punclum,qiio planeta nobts efl proxi- 

 mtn, f^ a iiertice remotijftmus, oftendit. 



Eccentricorura in genere vdlitascerniturin tribus. 



1 Per eccentricos mmor & minor a terra mmifefte apparens 

 dij-xntia planetitriim poteft expiicari. 



%. MotM alibi tardiorii, alibi velociorU rationtm eceentrici 

 tUmonftrant. 



■ i lidemaliquorum planetarumlatitudinemborealem f^ att- 

 ^alem oftcndunt. 



-Spicyclovtuntur Aftrpnomi in omnibustheoriis , excepta 

 Sohs theon.i ; quia folis motus fimplicilTimus co non indiget. 

 Moucturautem in longitudracm & latitudinctn. In lorigitu- 

 dinevcrgic in fuperiori partc (ccundura feriem fignorum, 

 »n in,tcnore coritra feriert» fignorum, in oranibirs planetis, 

 «."f.^PlCii tuna , vbi concrariura obtinet. Inclijiateri.-unin 

 ■opjBibus pri-tcrquam in Luna in latitudiacm. Vfus epicv- 

 Tom. 11. '^ 



clorum eft dupler, '' 



I . Inferuiunt vorietati loeorum <ly tnotuA plnnetarum dt- 

 monftrandi. 



1. Oftendunt , curnonnuUi planeta. quibufdam inlocUp^o- 

 grediantur zielocihs , ciuam eccentrici orbis ratio patitur ; in atiit 

 plane confiftere atit retroccdere vidcantur. 



Qiia dc re paulo plenius itaeft habendum. Planetje inter- 

 durnjidentur vel ftare , vel recrocedcrc , vel properare : cuius 

 anomalii' iatuandx caufa epicyclus pia'cipuc inucnrus cft. 

 Starevidcntur , quando a fupcrioti epicycli parte per con- 

 ucxam cius fuperficicm dcfcendunt. Tum enim arcus ille 

 epicycli "defceitdcns parum admodura fpatij in Zodiaco occu- 

 pacctijnjion in Iatum,fcd reda dcorfum tendat. Huic motui 

 aductratur"«^centrici moriis contratius. Quantum enim epi- 

 cyclus eo tcm^pore fuo motuproficit, tantum cccentricus, qui 

 epicyclumdefcrrjn aduerfiun cititur, ira vt motus altcraltero 

 toUatjr. Et (icplanct.r ftarc videntur : c]nxftatio primavoa- 

 tur : Siikumi\t'pi&*C'''"' flatiinanj. Ciim autem in primain 

 cpicycl}p.utem dcuencrunt, loiigiufque piogrediendo velo. 

 cids ia>picyclomoueiuur,qu.imecctntricus in aducrfum, ita 

 vtecccntrici iiK^tus hunc tolltreiiequcat,apparentrcgiedi,di- 

 tm-nMta^c ,t!^=iif!ifnno\,rctrogriid!. Dcinde pcr altcrum cpicy- 

 cli latus alccntJnitc.s,itcrura viijcntur rtare,quxy?af/o/cr««<lf.'» 

 vocatur. Hxc tarodiu durat , <|bnecpcr fuperiorem cpicycli 

 parcciw', pereiatfcriphetiam rcv5\a ad oricntem feratur cclc. 

 liusquam mifiiaain alias. Quoniam cnim plancta: tum in 

 epioyrio j70 mouentur , ecccntricufquc itidemin fequeutia 

 pro£cdit,efficiunt hi duo concurrcntes motus , vt plancta ve- 

 locinlmusappareac , Grarcifquc ■iji>.ni1<xa( ,\..Mm\sdireciuf 

 vocctur. Hitamen differentixin Lunapropter epicycli par- 

 uicatcm-non vftjuC adeo confpicui funt. Altcra piicipua ra- 

 tio epicytli-inuentieftinx-qualisdifianciaplanecaruma cerra, 

 c[nx tanta cft, vt in fenfus eciam cadac, planctam in periga.'o 

 cpicycliefie maiorem.quam inciufdcm apogaro. 



Deferentiumap6ga:um & pcriga-um triplcx eft vtiliras. 

 I. "Ecccntricis iiis , quos comfleBuntur,itaprs.be>ittranfitum, 

 vttotafft fphs.ram innndo ejfciant conccntricam. 

 1. ApogiA^ pcrigiapitulatim promonent. 

 5. Az aliquibiu planetis perfitnguntur munere deferentit 

 riodo;. • .:••... 



Orbis nodos dcferens tres hahet vt'ilitates. 



i . Loca ^ ratioticm demohftrai , ^itd tuna eclipticam in- 



terfecet. '■ ' ' ''• 



1. Latitudinufn tcrminos atqtte Umita defcribtt. 

 3. In diiobus cmli lu>ninaribu4 indicat , qus. nouilunia aul 

 pleniluniafint ecUptica. Si enitn in ipfis nodisipfaluminana 

 vel cdniiingantur vel opponantur.altcrutrius cclipfin acdd<- 

 re necefTc eft. Solis quidemin coiiiuniftionc , Lunxin oppo- 

 firione.' ■ ' ' 



^quans duas habet vcilitatcs. 



I. Hic circutus eft regulamofies eccentricorttm. 



1. In tribus fuperioribtts , Vcnere item (^ Mercuric,huiu! cir- 

 cuU eccentritai caufa eft.quod linea motus epieycli eotiim differt 

 a lineamedtjmotus : ^inde ■verils motus ah eortindan tnotume' 

 dio , item anomaliii eccentri mediaa veri. 



V. Eccemrtti eccentri trihuitttrfoti ^Mercuru). iccent rm 



,,,, . eccentticj 



Scii. propter peculiarem rootus vanctatem , quam cum iiiiUneia- 

 cxteris commiihcm non habct. NaiT! digrefrioneseiusafole «Uinuibua- 

 in qualibct rcuolutione ccceiitrici fcmcl quidcm func mini- ""• 

 rn,c,fed bis maximxdeprchenduntur,non aiicer ac fi femel ad 

 apogxura,id cft,proximcad verticcmnoftnim acccdat, fcd bis 

 ad pcrigajum, id cft, proxime ad nos dilabatur. Mouecur hic 

 orbis c s s.afqualitcr circa fuum axem,ccntrum, polofque pro- 

 prios vagos,reditquc ad apoga:i lincam aim ecccntrico Mcr. 

 curij pari tcraporc , vidcl.dicbus }6j. hor.£. minuc. jj.fcc, 

 8.cert.3 5. 



VI. Orbes compofiti , eccentrici , & (oncentricifimHl, 



in diuerfis planetarwnfpharts diuerfimode po'fui&"™t 



mouentur. «roueamut 



InSolcnamque.Saturno ,Ioue, & Martcmouentutinexpe- 

 (^abili motus tarditatcmotu vijel. nona;fphx"rx' , circapolos 

 fcliptic.-c,& mundiccntium, hancqucrctincnt analogiam , vt 

 fcmpcr fpilfior pars infcrioris fc tcnuiori fupcrioris obucnat. 

 In Vcncrc & Mcrcurio motus eorum in longitudine idcm cft, 

 in latitudinc verodifFcrunt ,quiain hisduobusvltra citraquc 

 ccllpcicam vagantur. In luna: vcro thcoria mouentut c s s. 

 a;qualitct circamundi ccntnira , & circacofdcm cum ccccu- 

 trioo polos,vclocifliino motu. Singulis enimdicbusvlrra moi- 

 tumdiurnuni n. gradus. ii. niin 18. fcc. ii. tctt. ^i.quart. 

 3 j.quint.conficicndojconucrfioncminftgtamdicbus j»-. hor. 

 j.min.^.fcc.jS.tcrt. ji.abfoluunt. -. . . , 



Nn 3 



VII. Cir 



