Vranometris^ Pars. 1 1. Cap. VII 4 -» i 



.i pla;ie. 

 :a.ii i 



II- SaUJi maximus »fnm'ti?nJfelUrum,& propoitto eitts 

 diametri ad dimetiemern terrx efl ^itintnpU 

 fesijuialterA^ ^iuefi ii.ad i. 



luxtaPIiniumlunadicipoteft raagiftra omniuni, <iui in 

 coelo pcrnofcipotuerijnt. Lun» enim non tantmn ad fui con- 

 templiuonera nomines allexit , fed ctiam ad rcliqua in ca:lo 

 iiofcenda excitauit , animofcjue hominum in fummum vfejue 

 caelumeucxit.Primumnamquccognitis cclip(iumcaulis& ra- 

 tione.aitifices.Geomctr.x fubfidio.inucnete trium corporum, 

 folis.iunx, &:tetrarquantitatem,eorundemque intetfc dif>.>n- 

 tiam.hic vfi methodo. Dcfcctuum lunatiuni tjuantiias , mora, 

 & duratio docuit lationcm diametri lunaris ad diamctrum 

 vmbra,- teirefttij:& turfus limili via in defeftionibus folis in- 

 vcnere rationcm diametri lunaris ad diamctrum folis ; ratio- 

 iicmque vmbrx pet alTumptam altitudinem rcduxcrc ad tet- 

 ramipfam- Vnde tandcmconrtitit trium di.imctrorum ratio 

 fcu propottio,ncmpc foI»s,lun«,& terri.Quibus datis ignora- 

 n'«onpotcAeorundcmcorporumquantitas,mod6 vuius cor- 

 poris magnitudo prius cognitafucrit.aut laltcm longitudo v- 

 nius diamctri.Tertajitaqucdiamctct expr:Ecedcntibus nota 

 ht liocpafto. Gradus vnus a:quatoris tetreftris arquatur mil- 

 Jianbus Gcrmanicis 1 5. Sunt autcm in .xquatore gradus ydo. 

 Ergo totius a:quatoris terrclbis ambitus pattt milliaria limilia 

 Woo-Scd datapcripheria alicujus circuli, dabitur «iam eiuf- 

 dcm circuli diamctet pcr tationcm,Archimcdcam:quia,vt fu- 

 pri in Gcom«tricis docuimus, diamcter fe habct aj pcriphc- 

 nara vt 7. ad ^i. proximc.hoceft, fi diamctcr alicujus circuli 

 longaiit pcdes 7, ejufdcra circulipctiphcria cxtcndctur prdcs 

 ii.proiime .Et vice verfa ,fi cui conftitctit , pciiphcriani efle 

 pedura 11. idem cetto ftatuet , diamctium coiitincte pcdcs fi- 

 miles fcptcm. Sic igitur argumcntabimur per rcgulaiii au- 

 ieam:ii,.dant y.crgo 5 ^oc.dant I7> S-riHicquartus numcrus 

 1 TiS.cft diamctcr a.-quatoris,iiuc ell axis globi tcrrcftris,qucin 

 cxtcndi dicimus railliaria Germanic. 1 7 1 S. paulo phis , Hu)us 

 dimidium eft S^j.pro quo aflumit T>'cho X60 .facUioris nu- 

 mcrationisgtatil Ergo a terra: fupcrEcie ad ccntrum ipfius 

 funt milliaria 860. Porto eclipfcs docucre tationcm diame- 

 tri terrac ad diaraetruin lun^e eflc v^ \ ^.ad j.itcm rationem dia- 

 mctii terra; ad diametrum folis eflc vt 1. ad 1 1. Corpora/imi- 

 lia lunt in tripla ratione homologatum linearum. Spliirx 

 lunt corpoiafimiIia,S: diametri funt linex homologA*. Ratio 

 tripla eft latio cubonan. Quare vt cubus vnius diamctri ad 

 cubum diamctri alterius;ita cft fphrra ad fphiram.Cubi ho- 

 tum numerorum i 7.5 funt 401 i.iit.Ergolunacft ad tetram 



vt ii5.ad49i3.hocelt, lunaeftquadtagclimi paisglobi ter- 

 reftris proximc,quoniam hic numcrusin.totiesferccontine- 

 tur in numero ^^ij.Item cubi diamcttotum 1. & 11. funt 8. 

 HSi.quxefttatioterrxad folem. Sed numcrus it.continctut 

 in alteto centies fexagies fexies.Ergo foltcrram fupcrat ccn- 

 tics fcxagicsfcxies lunam vero eicedit fcxies millies fcx ^cn- 

 tics quadragics ,Iuna plcna.tcfte Ptolcmaio, fupra tcrram at- 

 tollicur 5 9. fcraidiamctros tetra: , quatum vnaqua-que lonj^a 



; cft Sfio.milliaria Germanica. Lunaigituraltaeft ^o^^c.niil- 

 liatia Gcimanica. Solem fupra tcrram attolli cenfct Ptole- 

 ma;us iiio. fimilcs fcmidiamerros.hoc cft , milliariaGcrm. 

 104.oS0o.Scd omilfis mmoribus nmncris , accipiamus rotun- 

 datos, & dicamus , luni altitudincm eire milliatium jocoo, 

 folis ipooooo , ita vtfolis alticudo fupcret luna: alritudinem 

 vicics. Si nunc fcite lubet , quantus fit folis circulus quem 



. circa terram motu diurno dcfcribit, fic ptocedes per auream 

 regulam. Quando diameter circuli cft 7 , tunc ejus ambitus 

 e(l fimilium partium 11. Ergo fj diamcter fucrit partium 

 lo^oooo , quanta etit periphcria > Numerus qua:fitus c(b 

 gz 8 ^ -7 i4.Tantum vii-.hoc cli , tot milliaria fol pcruolat vuo 

 dic:horavna milliariaiSijo^. Simili via inucnitur circuitus 

 luiir diurnus mjll. ji^ig^.paulo inaior itincrchoratiofolis. 



H I. Scl tres duntaxat habet orbes- 



Sol vulgodicitur planctarum inaximus, lucidiflimus , & 

 (implicitTlmus. Miiz.imiti quantitaK molis & virtutis , ita ta- 

 iiicn vt virtus illa non flt cxccffiua.vt loquuntur.Vndc fol di- 

 citurcflccomplcxionischolcrica^modcrat.T , id eft, ita calidx- 

 & (icca; , vt tcmpcramentum folarc non c.rorbitct. Lucidijf,. 

 >«r/#;quia eft condus & promus lucis, vt in fuperioribus abun- 

 dc dcnionftr.irum. Simpliaffimiu : quia motu fimpliciflimo 

 mouetur , idi-oquc (impliciflinium domicilium ab Aftiono- 

 mis'ci tribucum c ft. Hinc ctiani trcs duntaxat orbes iubct, 

 vidclicctvnum ccccntricum-Sc duos dcfcrcntcs apo^ium &: 

 pcrig.Tum. Eccentricm, qui 5: dcfcrcns folcm diciturteft or- 

 bis intcr duos dcfcrcntes mcdius ; cuius vtraquc fupcrlicics 

 mundo eftccccntrica , corpufquc folare fibi intixum dcfcrt. 

 Sol cnim non habct cpicyclum. r>t ferens npogtum efi oihls 

 ipdus fuprcmus. Deferens pengtum cft orbis iplius infimus. 

 A:qiichos, non plurcsorbcs , thcori.T folis vctcics atrribuc- 

 mUt. \c:i:m Nicolaus Copcrnicus, tilm plutimis obftrua- 



tionibus competiflct , apogcum fic peri:;tum folis inxquali- 

 tei proccdcre , tc ccccntncitatcm quoquc folis nonnihil nn- 

 mutari:adfaluandum illud phauiomcnon , ecccntiumcccciit'' 

 addiditjcuiusfmodi in fpha-ta Mctcurij llatuitur. 



/r. Orbis eceemricHs/olis motieturfecundumfcriem Motusoi: 

 fgnorum , itavtvno^jue dte confciat »'rnuta ^^prima ''ium foJjs- 

 Cr 0^0/ecunda : drferentes apors<m C perigatm mo- 

 uentur ud motum fplurs ottaHa. 



Zcceritrieu, folU mouctur rcgularitet circafuum centrum 

 lccundum otdincm lignorum, in conlequcntia , fuh ipfa ccli- 

 ptica. Nam poli huius oibis polos cclipticr xqualitcr obfcr- 

 uant,neceis annuuntvel.ibnuunt:& ipfius ecccntriciplanuni, 

 perpctuo dctcrt corpus,vcl ccmrum folis fiibplano ccliptici 

 lcmpusconucrfionisfcu motu.s liujus orbis cft triplcx i 

 v*mw<«j;quodPnitenic.r& Alphonfin.T tabuL-e faciunt x(,{ 

 hor. 5.mm. 4 9- quo pcrcurrit totum Zodiacum. i.DrWww.' 

 niin:59.1ec.8.tcrt.i9. ^.Horarium, min.i. fcc.17.tert vo.Pro 

 ptcrhunc ccccntricum fit,vt fol nunc viciniorfit, quando cft 

 in pcngco.tcmpoic hybcrno,puca mcnfc Dcccmbri-nunc rc- 

 niotior atcrta, quandocflin apogio . quod fit ift.itc , puta 

 tncnle lunio. Veferentes apogium ^ pengium moucntut ad 

 motum fpha:r.T odlaua.- , qui abfoluitur fpatio 45,000 anno- 

 rum lux-ta Alphonfinosijuxta Copcrnicum annis yf.gyptiis 

 J0718. Apoga-um quippe folis &: pcrig.Tum quotannispro- 

 grcdiunturminuris aliquot : itavr apogium folisprogreflum 

 fit cx primo gradu Cancri i nfcxtum. 



^^. MotusfoUs ejl inat^ualis rejpe^lu noflri. 



Omnes motus coeli funt .rquales in fc:fcd ita vtalia fit x. 

 qualitas rcfpcrtu proprij orbis feu fphxra: , qua; dicitur vcia; 

 .ilia rcfpcau noftri. Sic cigo dc folis motu ftatucndum cft, 

 illuin vidcri in.vqualcm pcr accidcns , quod nos titra ccn- 

 trum motus folaris fimus conllituti. icd in fe vcrc x-qualcm 

 cflejfcilicccfiadccntrumccccntrici fui referatui. Atque ha;c 

 cft vera caufa , cur cccentrici funt inctodufti in fcholas artifi- 

 «im. Hac dc re paulo plenius ita habcndum. Sol mouetur fii- 

 perduobus ccntris.vidcliect fupcr ccntro mundi &eccentri- 

 ci.lmpollibilc igitur eft,vt regularitcr &c arqualitcr moueatui : 

 Super duobus namqueccntris fit quoque duplei motus. Su- 

 per centio autcm ccccnttici , vt diaum cft , lol mouetur x- 

 qualiter. Sed fupcr cenrio mundi , f^uc iefpe<ftu terrxnioue- 



Motus folii 



qiialis; 



tur tardius& cclcrius. TarMtn in fignis ieptentrionalibus; 

 quiatcmporc iftiuo in mcdittate fcptentrionali commora- 

 turdics iS<.hor.S.inln.ii:vcl,vtalijcomputant, dicbus ig". 

 Celerms in fignis mcridioiialibus : quia tcmpoic hycmali in 

 mcdictate auftrali commor.-itur dicbus 178. hor. 11. niin.ii: 

 Q.yod attinet ad intcrualluin , quo ccntrum mundi diftat i 

 ccntto ccccntrici , illud dicitur ccccntricitas:quam cflc muta- 

 bilem, doccnt Aftronomi,ita vt fbl hodie vicinior fit tcm, 

 quainfucrit tcmpore Ptolcmii , & quidem milliaribus Gcr- 

 manicis nouiesmillc nongcntis,juxta calcuium Melanchtho- 

 iiisin Phyficis, qucmptobat Origanus. Stcflcrus tamcn cr 

 fentcntia Copcrnici doccr , cflc milliaria vicies fciics miilc 

 feiccnta & fciaginta. 



VI. Situs Solis medius eji ortits & occafus ejus ttMifjg. 



ilialisftus ipftis declinans eji ampUtudo 



ertiua & occidua. 



Lafitudo nulla ttibuitur cccentricofolis : quia illc nun- 

 quaiii dttfccftitab ccliptic.i. Dcclinat auKmab .Tquatorc : & 

 dicitur </«/fW<'(» /(>/«, quxfi fitinaiima, cft graduum i^.min. 

 jr. Hincy7c«*/c/iif, ideft locus, inquo fol incarlo, qualibet 

 aniii parte oritur vcl occidit,cft nicdius vcl dcclinans. Medius 

 cll , ciim fol oritur , vcl occidit mcdio intcr vtrumquc polum, 

 liuc fcptentrioncm &: meiidicni loco; quod fit bis quotannit, 

 temporc fcilicct .Tquinbdij vcrni-& autumnalis. hiiunlecli- 

 naas tft,cuinlol oritur vcl occidit in plagi fcptcntrionaIi,vcl 

 meridionali : & dicitur amplitudo ortiua & occidua , caque 

 tum .rftiua , tum hybcrna. Ampliitiio d/liuacll , cuin lol ori- 

 tur vcl occidit loco Zodiaci ab .rquatorc vcrfus fcptentrio- 

 ncindcclinantt:quodlit tota quidcin .rftatc, fed tamcn inpri- 

 mis tcmport folltitij : vndc dicitur amfiituJo fol[liiiiilic. So\- 

 rtitiuin nainquc abfolutc poficum ligiiificat a-fiiuum illud. 

 Hyberna mmplitiiioc^ , ciim ibl oricur , vel occidit loco Zo- 

 diaci ab iqiiatorc vcrfus meridicni dcclinantc , qiiod inavi- 

 mt fit circa bnt:iiam. Dicitur Amflitndo meriilionalis. Muta- 

 turautcm illa iblis dcclinatio , vt 4:afccnfio iplius itft.i , in 

 dics, fi nonin horas , obafliduum iplius motuni in Zodiaco. 

 Vidcris hac dc re tabulas afccnfionum rcl^iarum &' dcclina- 

 tionum adlingulas Zodiaci pattes , in int/nlis Trifuis Mi-Herij 

 f'S- i7-& i9- Pori6locumfolis,fcuip(ius longitiidincm,co- 

 gnofccs c globo, li in horizontc qua'ras nicnftm &: dicm da. 

 ci tui tcmpoiis. Namquicunque lig:ii gradus illic Jiei datar 

 \ exaftc 



Sltus fol» 

 mcdiu^ £c 

 «ieflijians. 



