456 Eacyclop^di^Lib. X V 11. 



SCHEMA LVNTE 



Dit 

 mtnfis. 



Primo. 



Quit- 

 to. 



Crefcen.is. 

 __« — -^ 1 



I tDCU4, Fhafis. 

 ecetntr. 1 



-^>.. 



—^ 



Irradi»- 

 tio. 



Dccrcfccntis. 



In ape- 

 geo. 



In me- 

 dia 16- 

 gitudi- 



Septi- In pe- 

 rao. rigeo. 



Vndeci- In me- 

 mo. dia 16- 



jgltudi 



Coiu- 

 <fHo. 



1 

 Cor- 



nicu- 

 lata." 



Diui- 



du4- 



Gib- 

 bofa.» 



Nulla 



; o 



! 



' Sextilis 

 vel fex- 

 an^ula 



Qua- 



drata 



feu qua- 



dran^u- 



la D 



Trique- 

 tta fcu 

 triangu- 



laA 



mrnfis. 



Decimo- 

 quinto. 



Decimo- 

 aono. 



Lecui 



tccentr. 



In apo- 

 geo. 



In lon- 



gitudi 



ncme- 



di.i. 



Vigefi- In peri- 

 geo. 



mo fc 

 cundo. 



Decirao !ltt' apo-t Plena.' Oppofi- 

 j ^uinio. 1 geo I ItiooP 



Vige/i- 

 mo fcx- 

 te. 



Trigefi. 

 nio. 



In lon- 

 gitudi- 

 nc me- ^ 

 dia. 



In apo- 



Phafis 



Pleni- 

 lunifi. 



Gib- 

 bofa. 



Diui- 



dua. 



falca- 

 ca. 



Coiu- 

 i aio. 



> 



diatio. 

 Irra- 



Oppo- 



(itio 



cP 



Tri- 

 quctra 



Qua- 



drata 



u 



Sexti- 

 lis ^ 



^4ilia| 

 O- I 



Porro afpciSus lunae cum fole facile inuenies ex feq. ta- 

 belja. Nam inuenti ccrta die hora , quibus Luna cum Solc 

 coniungitur.fupputa ab ilH coniunftione dies 4,iior, i i,fcrup. 

 y.fccund.io.&occurret Itatini tempus , quo Luna ad fe.xtilcm 

 Solis afpcftum pcvuenit. Rurfum ab iltaconiuncftione numc- 

 tadies 7, hot.^.min.ii. & vidcbis , quadie mendsprimaqua- 

 dracompletacontinget.Hincii rurfus a die coniunftionis nu- 

 meraueris d.9 h.io.fcrup.i^.fcc. 4 proucnit tempus, quo Lu- 

 naad trigonum afpeiftum Solispcrue'nit.Porrolirurfusacon- 

 iundionc numerauerisd. i4,h.i8 ,min.ii ,confurget tcmpus 

 plenilunij , iiuc fecunda quadra completa. Simili raodo per a- 

 liorun leptem dierum , totidemquc horarum & minutormn a 

 die plcnilunij , fcu quadra fecund.i completa fupputationcm, 

 inuenies tcrtiam Qu^adram complttam, Tandeiii li illisaddas 

 aliosd.7,h.i8. min.ii, incides in finem Quadta: vltim^ , fcu 

 tempus coniuniTlionisptoxime fcquentis. 



Tahul* afpcHuum tned,oru>n motuum Solis ^ Lune, 



I D VSiniftre^ 



Pro^i^ 

 i A T 



I D fDexue 



1 » ^ 



LO , . 



Dlxiinus , globi lunitis hemifph.rrium fcmper a fo!e il- 

 luminari, Hcmifpha;rium iftud lucidum mutatur in horas 

 propter alTiduam lun.B circa terram motioncra : ita vt lumen 

 in luna ( fi iuxta rci veritatem loqui vclimus ) ncque crefcac 

 n£que dccrcfcat , fcd poriiis per globura obambalet. No- 

 bis vero terra: incolis , tuna crcfcere ac fcncfccrc videcur, 

 fed videtur tantiim. Porro luna ciica tcrram inouetur ab 

 occafu in ortum. Principium motus fumitur a coniundio- 

 ne folis & luna;. Hoc autemprincipium in Zodiaco tixum 

 elTe non poteft , ob perpetuum folis motun». Scd lingamus 

 folem quiefcere. Tunc luna circulumabfoluecfpatio i^.die- 

 tum proxime. IselTct niotus nu'n(is lunans , (1 fol non ti- 

 mul progrederctur.At iam luna a fole digrefla eundcm dcnuo 

 altquitur interuallo dierum 19. & horvum. n- qui eft mcn- 

 fis lunaris. In vfu policico menfcs lunace* fiint alterni die- 

 rcim i 9. & 50. Ili.dicuntur menfes pleni , ifti *tro caui. In 

 ifto incnfe obfcruantuf quinque ftitus lunx .Piu/niim lu- 

 nabis incuiritin Ijncam reiftam cum fole & cuni tcrr.i , hoc 

 cft, ha:c tria covpora, Sol, Lima, Terra, quolibcr menfe bis re- 

 ptrmntur in vna linea refta , pempc in meh/Is initio ,cum 

 eft luna noua , & rurfus in mcnfe mcdio , cum t-ft ktna 

 plena. Deinde lu.ia bis eft cornlculata : bis acqua portio- 

 jie diuifa . bis in orbem Iiniiata : femel cum crefcit , & de- 

 nuo cum fcnef<:it , vt viderc eft in fchemate. Luna noua 

 ptoprie appcllatur , cum nouiter cmergit e radiis folaribus, 

 vefperi poft occafum foiis confpicua. Et hac eft prima 

 ^ins lun.T. Ar aftionom s nouitunium dicicur , quando lima 

 eftin ipfo coniunftionis punclo , nufquam ccrrarum appa- 

 lens. Plinius elei^intcr vocat internulium,quo pafto dicimus 

 vntcrrcgnum. Sicut enim intcrregnam dicitur tempus.quod 

 eft inter vctcrem regera dcfumftum & nouum paulo poft 

 ercandum : ita etiam internullium elTe dicimus, ciim ex ocu- 

 !i5 ainifQ vetere lupa , nondum fe prodit noua. Quod tem- 



pus non confiftit in vno momentOi fcd latius fe ettendifaj 



dicm intcgrum aut ampliiis , Finito igitur interlunio fpedta- 

 tur luna noua in parte coeli occidua-, vefperi peft occaium 

 folis. Hxc faciesvocatur cofniciiUita , Gra^ce |K;))iafi^y,q.d.lu.- 

 nam lunatam : quia luna tunc ea forma vilitur , quam pido- 

 res illi tribuunt , quoties lunae imagincm in tabulisfuis rc- 

 ptxfentant, Corniculacam cxciplt ^^rcf^s , c\\ix cft luna 

 &qtia port'iir,e diutfa : cum nimicum a fole diftat quadranccm 

 circuli , fiuc rria ligna. Aftrologi vocant qtdadratnr.tn/ littm, 

 Dchinc fequitur luna ant^iKV^Tti , gibhofa fiue vtrimquc.in- " 

 curua : qu.v Plinio dicicuri/» orliem infinuata : quia otbem te- 

 fcvc inlinuacum. Talis illi concingic facics, c]uando a fole abiit 

 pev ligna fiuatuor , ,qu.c eft pars tcrtia Zodiaci ■; quam orbem 

 hiciun.r h.ibirus aftrologis dicitur trinfu afpeBui. Lincacnim 

 rciita a folc in lunam pvotefa abfcindit partf tcvriam Zodiaci. 

 Sedilta non funt .^d tcmpovis moraciuum aftringenda.Luna 

 enim non vno niomento nouani indviic faciem.led fenlimac 

 paulaiini habitum mucac,vti canit Ouidimi^.metamorfh. 

 ticc par aut eadem noHtirna. formx Vlans. 

 fjje p'tefi vnjuam : femperijue hodierna ftquente. 

 Si C'ef<it,minor ejl : maior , fi contrahit orhem. 

 Itaquc cx corniculata mutatur in ^i^-niAai , fme femi- 

 plenam, feptimo fere die poft intertunium : deinde fenfim 

 abic in ««^J i/fTi» ; quam faciem euidentiffime obcincc die 

 fecme duodccima xtatis. Ex hac tandcm fit ■rmiin^^xiis, 

 quam Plinius vocat immenfnm fleno orhe. Talis confpici- 

 tur die dccima qaarta , aut vt longilTirae die dccima quin- 

 taaecatls. Ethaiftenus dicitur luna crefcens : pofthac dici- 

 tur fencfcens , cafdcra dcnuo afluratura formas , quas pau- 

 16 antii cxuerat , vbi ad .-cquates a fole diftantias paulatim 

 redicrit. Hic qu.Tr! folet , In quonara ftatu lunaa Deofit 

 creata vtrumne plena , an noua ? Nobis videtur creaca in no- 

 vilunio ; quia cum racnfes cucfu fuo definiac , conueniens 

 crac , vx i pcima luna , acque adco a nouilunio primi menfis 

 cxordia deducevenrur. Si malis , ica difpone has a;catcs lu- 

 n.-B. PixtirAfiue phefis lunicii.'n\vi\Ci\\h[i , vel vifibilis. /»«i- 

 fibdu cft K.fi4,if , occultatio , cum luna radiis folatibus ce- 

 (fta non vidctur : v<;l nuochif, , coniw Bio , ciim luna cencro 

 folis dlrcdtc eft fubieifta. H.cc a plebeiis «i)»J'anj«»; , apoc- 

 UilunA ftlens, vcl nuUa , fcilicec appatens, dicitur. Nimirum 

 in conmnftionc cotam partcm illuminatam luna a nobis 

 ad folem conucrtit , & piopterea non confpicitur. K^»\^y 

 illa lunx vocatur etiam ti3-au>«^f.i9r, item combuftio lu- 

 nx : & luna rum dicitur 'inj i^ A» , ■vettn noua ; qux aliter vo- 

 cari poflct luna dubia , quo paifto lud.Ti vocant. Vigttra vi- 

 fih :i4 dicitur facies:eftque crefcens,confiftens ,vel decrefcens. 

 Crefcens eft vicinior coniunftioni , vel oppofitioni. Vtci- 

 nior coiiunclioni eft corniculata vel dimidiata. Cornicula- 

 ta , alias falcata , Ki^-nii>ii , apparec quacco die a coniun- 

 (ftipne. Dlcicur aftronomis afpeiftus fexcilis , vulgo yrim» 

 cjundra, , Cas er|tc^ifrthci(. Hanc Arabes & Turca: vocant 

 folmm equinam. DimiJiae» fiue femicircularis eft, ciim in- 

 ftan.mfdij ovbis circularis appatec : alias «//'«««/«/i. Fit citca 

 diem feptimum , in quadvata a fole diftanria. Vulgo di- 

 cicuc 'ecund^ quaJra. Opfofitioni ■vicin or eft gibba , me- 

 dia intet (cmicircularera & circularcm. Talisconftitutioeft 

 circa diem vndecimum , in diftantia a fole trigona. Vul- 

 godicitur/^»'/!.* ^««1^''»» > luna; lcilicct crefcentis. Facies lu- 

 at confijlenseii , qu.rndo luna eft plena, & dicitur •a-eu/<n'Ki). 

 V®', itcmquei5>-k'f«/^rK ; cilm toca lunae mediecas illumina- 

 ca nobis obiicirur , & inftar pleni orbis confpicicur. Hoc fit 

 dle 1 5. cum a fole i 80 gtadus fiue dimidium circulum recef- 

 /ic , acque in oppoficione eum codem verfacui. Vulgo dici- 

 cur flenilunium , &[ quarta quidra , icera luna pernox,\d eft, 

 tota noifle fupra rerram & tota die infva illam. Orirur au- 

 t^m plciia luna occidente fole ex aduerfo , ita vt fol in occa- 

 fu, lunainovtu videatur. Dccrefceniftcies luM eft , cilm lu- 

 na iteruin rainuitur lumine : id quod fic ordine inuerfo , ica 

 VC luna primo i\itgibbofa,<iie ig.deinde demidi ata,&t ' i,rcr- 

 t\6 falcita, die iiS. poftca irerum coniungicurcum fole, & fii 

 nouilunium ,' veo^>) 'i=c. Tempus aurem ab vna coniuniftlo, 

 ne ad alcctam cft dierum fere ^o. F.cli cnim luna motu pro- 

 prioyics cantiim 17. hor. i ?.. in fuo curfu confumar : camen 

 aritequamlnna adfolcmreuevcaruc , incegruni fignum Zodia- 

 ci folcmcftfuseft, vcbiduo opus habeacancequam folcmpof- 

 fit aflcqui'& cum co coniungi. (iuid fic nouilunium itemque 

 plenilunium verum & mcdium,alibi diximus. 



yjl. Ltttt.t ornni prorfhi euidenti lumine caret , ftift 

 a fole illnminetttr. 



Sempcr dimidius luns globus , is ncmpc , qui folcm re- 

 fpicir, illuminatura fole : atccra auccmmediecas , qui a (blc 

 aueil^cft, manec obfcura : quiavadi) folarcs cocum corpus tu- 

 nare tranfire nequeunt,ncc cocum illuftrare. Nos auccrn fem- 

 petminus medicrace illuminara de corpore lunari vidcmus, 

 itavtctfi luna fit plena , tamen ciustota medietas nobis non 

 appareat.Sed abfonumalicui videatur , ftellara in fe pofle ob- 

 fcuram cfle:ciim ftella nihil fit aliud quim lux condenfata. 



Huic 



