Vranometria^ParsIL Cap. IX.&X. 439 



coniunftionem , cuius motus cft celerior, ipfi Jearce fuiepi- 

 cycli dcfcendunt, quafi 'fficij caufa dcduifhiri regem abcun- 

 tem, atque itafolemfequuntur , donec abfcelTit per tcrtidlrn 

 zodiaci partem, hoccft, doncc quatuor figuotum itJtcruallo 

 ab ipfis abeft. Tum dcmuni.quafi fatisfcccrint officio fuo, ali- 

 quot dies confiftunt immoti .tanquam valedicentes rcgi , & 

 longius abeuDtcm profpcdantes.Moxregredi incipiunt,& in 

 imaspartesfuiepicycli fc demittunt,quotics fol illL ex aduer- 

 (o opponitur , vt videautur quaii lugere regis abfentiam & il- 

 Jiusreditumfupplices cxpctere. Dcinde cum folcmpoftop- 

 pofitioncm cernuntad fcfe accedere , adhuc contra ordinem 

 iignorum ab ima partc epicycii afccndentes:feffinant regi oc- 

 curreie , eumque interuallo quatuor /ignorum liue trigoni, 

 adhucdirtantem . quafi faluubundi excipiunt, aliquot dicrum 

 flationcfacla , atqueita dcinccps redtocurfu fccundum ordi- 

 iicm lignorum appropinquanti foli praecedentcs , ciim Izti- 

 tia ad arcis fua: faftigium enituntur , vt foli proximum locum 

 concedant, Atquc hic cft perpetua haimoniamotuum folis 

 & trium fuperioium planctarum,qui iraagines pulcherrima- 

 ^um virtut m continct, & confideiatioac , imo & adiniracio- 

 ue, efl digniflima. 



/ / /. Epkycii trium fUperioruTn pUftetarum ad. 

 'oju'in " modntnfunt magni. 



letaium 



aui Epicycltts luni eft omnium minimus. Nam diametet 



eius continet torius terra? diamettum quinquies, cumfextan- 



te,hoc cft, milliatia Germanica 88 8 «^-, fl tribuamusdiamc- 



troterra; milliaria Germ. i7io,vt computat magnusillc Me- 



lanchthon in Phylicis. Ita epicycli lunaris ambitus continc- 



bit totius dian»ctri terrr longitudinemdecics fexies, & pta:- 



terea quinque eius vigefunas primas , hoc eft,milliaria Ger- 



tnanica i7yi».Sed lunaris. epicycli magnitudinem longe 



I! vincunr epicycli , in quibui^tres fuprcmi planctac vehun- 



tur.Nam diameter epicycli Saturni ( qui liiinimus cfl ) iquat 



longitudine diametros terta: 1 198. louis nuior , habet dia- 



metros tcrtx X74V Manis vetoomnium ampliffimus conti- 



net diametros tcvra: 40S ^.vt Ptolemms ttadidit. Hincrfli- 



mari potefl vclocitas horum planetarum , qui hos ampliffi- 



mos orhes epicy>:loruni faorum percurrunt eo interuallo , 



dumfolab iplis digreffus ad ebfdem reucrtitur. Hinc quo- 



que colligi poteft.non cxiguaefle intetuallaaltitudinis& hu- 



militatis.quibus hi planctx' ratione epicycli.modo a terrare- 



ccdunt , modo fe ad terramdemittunt :qua; obferuatio ad iu- 



dicandos iplbrum clFei^us , non parum momenti adfert.Nara 



<5uas vires in afSciendis his corporibus infcrioribus hos pla- 



necas habere cxperientia docuit , has neccAe cft illos exercc- 



• rc languidiiis, quando in fummis epicyclorum abfidibus col- 



locati , longiffimc a tcrr.i abfcefTerunt : fed longe cfficacius & 



potentius , quindo in imis fuorum epicyclorum partibus 



conftituti,aIiquot millibus diametrorum tcrra: .ptopioresno- 



bis funt faili. Habct autcm Saturnus vim vehementer frige- 



facicndi,& lenitcr exliccandi. Mars vero vchementer ex ficcat 



& vrit. Sed lupitej intcr hos mcdius , tempcratim naturam 



habet. Calcfacit cnim fimul & iiumeftat, & fcccundos genc- 



lacioiiique rerumaptos fpiritus cxcitat & fowet. Hinc Satur- 



nus ab Aftronoinis dicitur inforruna tnaiaf & fidus ferale : lu- 



piter jfortunainMor : Miis,infortuninninor : Sc lupitet Gratcis 



(iicitur ^«if in^ -n C?>. '■; 



/ y. Proderit obferuare ijuando longius a terra ahfint 

 orum njJtrierej plancttc , cjuando propiusadnot 



aiuin accedant. 



Saturnus h.ic noftr.i itate longiffime diftat rationc ecccn- 

 trici fui,quaiulo cpicyclus currit per portremas partcs Sagit- 

 tariJ:proxinnis vt-ro nobis eft in oppofito figno Gcminorum. 

 Quando igitur foli coniungitur circa fincm Sagittatij,accedit 

 altera epicycli altitudo. Quatetum longilfime a terta abeft. 

 Rurfus quando currcns per poftrcmas partcs Gcminorura fo- 

 li opponitur.lit tcrr.t: proxiinus r.itioncecccntrici &: cpicycli. 

 lupitetin gradibiis primis Librar,Mars in pofttemis gradibus 

 Leonis longiffime a tcrra recedit rationctccentrici , &in op- 

 pofitovterque flgno ad terram proxime acccdit. Fiunt igitur 

 adluic propiotes tcrr.r ratione cpicyclorum , quando in his 

 fignis foli opponuntur, fcu quando tctrogradi inccdunt.Por- 

 to h.Tc diftantia.rcmotio fcilicet & propinquitas horum pla- 

 netarum m.ignitudincs & colorts apparcntes nonnihil mu- 

 Jat:cuiusrei tario ex Opticis pcti dcbct. Hic vltimo loco mc- 

 tnineris apog.ra & pctig.ra horum plaiietarum ita efie muta- 

 ta. Saturnus Ptolem.ei tempore apoga:um fuum habuit in 1 j. 

 gt.4/<.min.Scorpii:Iupitcr in ii.gr. Vitginis : Marsin 15. gr. 

 Caiicri. Noftra vcro a-tatc Copcrnicus rcpetit apogion Sa- 

 turni in i7.gr.min.4i.Sagittarii:Iouis in fi.gr.ii.min. Libra:: 

 Martis in i^.gr.i. min.Lconis. Eftigitur hacnofha a:tatein 

 perigxo , id clt,terr.v pro>;imusrationc eccentrici fui, Satur- 

 nusin ly.gr.Gcminorum : lupitcrin «.gt-Arjetis;Mariin 17. 

 Tom. II. 



gr. Aquarij. Harcautem mutatio contingit ci motufph.-erx 

 0i5laux:vt fupra non lemel indicauimus. 



y. TresfUperioresplattet^funtmaiereiterra. Trium fu- 



fcriorum 



Nam diametcr Saturni ad terta; dianiettum habct ratio- f,'j"''*'j"' 

 nem quadruplam fefquialteram , quareft?. ad t.Iupitcrliabet ""'""" "' 

 diametrura , cuius proportio ad diamecrum ttrr.x- cft quadru- 

 pla fupcrparticnsquacuorfcptimas,qualiscft ji.ad 7.Manis 

 deniquc diametri ad diametrum terraca eftproportio, qua- 

 lis eft 7.ad 6.qua: dicitur fefquifcxta. 



VI. lupiter fiiperat omnes planetas mincres fita ciuati- l°"'' "i*- 

 • I ■ ' ^ ' ' gniiuitt- 



titatexlaritate ^ttoque ovmesfuperatiVene- 



re tantum excepta. 



Trcs funt planecr benignilTimi & lucidiflimi, Sol, lupicer, 

 & Vcnus. Ec lupiter quidem tam fplcndidus cft, vt fxpe ab 

 imperitis confundatur cum Vcncrc & Siri.Sfph.Tra ipfius mi- 

 nor cft fpha:ra Saturni : fcd corpus cius fere quinquicsmaius 

 cil corpore Saturni , ita nulhis planeta fit maior louc quarn 

 Sol. Et Cardanus quidem conttndit louem elVt tcrramaio. 

 rem 108 vicibus.-fed communis fentc«tia tcnct 95. 



coin- 

 Riunc ; 



C A P V T X. 



De Theoria dnumplanctarum inferiorttm.,V enC' 

 ris (^ <.JMer(. urij. 



P R. .^ C E P T A. 



. ijf* ' 



Eftant planetae inferiores, qni infra (blem vct» 

 fan ut:vtVenus& Mercurius. veuus & 



Hiconfiderantur communiter & fingulariter. Mcrcutiu» 

 Communitcr iuxta ciesaffcdiones, quas habcnt Tiimli 

 comm incs. 



I. Inccc ntrjco vnummotum pcriodicum cura 

 fole conltituunt , dv noivlongius a fole difceduut, 

 quamepicycli femidlameter pcrmittic : &propterea 

 folisc.imiteseumaut pr^ccd ntesautfequcitesdi- 

 cuntur : & Mr.r^u ius noruinatim di.ituc Cancella- 

 rius SolisVenus pedilTeqna iplius. 



1 I. Ecce itr.ci ipforam in latitud nem mouen- 

 tur , ita vt altcra pars verfus feptcmcioncm , altcra 

 vcrfus aurtrum veigat. 



III. Latitudo orum in epicycloduplexcft, ncli- 

 natio & rcflexio. Illa dicitur iV»-^'C<' '"^ "nxi'«^-», 



Inciinatio eft , cura epicycli fiimma & imaabfis 

 centro interuallo ab cccentrici plauo recedunt. 



Reflexiu cftjcum abfides cpicycli fenfim ad ecccn- 

 tricumredeimc. 



In fpccie Venus eft plancta Soli proximus,Iouem Theoria 

 fulgore fuo fuperans. Grttce dicitur i<pgyyi-ni,^vCf'' Veneiii 

 (&'.&. i<mi^&-:& cjmhufdam lunojtemijue ifis. 



Eitis occurrit q antitas & mo us. 



Quititas cft,qua minor cft quam terra ; 7. vicibus. 



Motus Vencris eft , rationc longitudinis & lati- 

 tudinis. 



Motus longicudinis refpicit eccentricum & epi- 

 cyclum. 



Mocum pcriodicum in cccrntrico abfoluit annuo 

 fpntio,pra:cif cum folisecccnirico. 



In cpicyclo Vcnus ita mouc,ur,vt folcm ccrto in- 

 tcruallo vcl pr.-rccdat,vcl fcquatur, 



PrjEcedic folem , cumab apogco epicycli ad pcri- 

 gcum per oricntalcm fiue Ixuam c^iicycli mcdicr.i- 

 tcm dcfcendit,nouemque fei c menfcs a folis occafii 

 in occidcntc cernitut : diciturquc Hcfpcrus i^ vef- 

 peijic m vcfperugo. 



Scquitur folcm , cum ab ima abfide ad fummam 

 per occidentnlem eincycli mcdictatem rurfus nfccn- 

 dir,& nouem fcrc mcnfes antc folis ottum nobis .ip- 

 paret,diciturquc Phofphorus, & LucifeiEpicyclus 

 itaqiic Vcneris conucrtitur meiidbus 19. icrc ; liue 

 diebus jS^.hoc cft anno vnOjmcndb.-.dicb.S.horis 



Oo 4 ii.min. 



